در مرزهای تاجیکستان و افغانستان یک فرماندهی بزرگ می‌شود، که کسی نمی‌فهمد به "تالیبان"* تعلق دارد، به "ال-قاعده"* یا "شبکة حقانی "*
نویسنده: فخر‌الدین خالبیک،
Sputnik تاجیکستان
در گزارشات اطّلاعاتی، مولوی نجیب‌الله حقانی، معروف به مولوی نجیب راغی، فرد خطرناک، مشکوک و غیر قابل کنترل است، که حتّی“طالبان”نیز نمی‌دانند با او چه تعامل کنند.
نفوذ و استقلال او ساده است-پول. نجیب راغی روی طلا راه می‌رود، چون گروه او سالها به این سو فایده‌های هنگفت طلای راغها را به جیب می‌زند و از جنگیان خارجی سازمانهای“انصار‌الله”* و "هرکت اسلامی ازبکستان"* در این ولوسوالی، که اکثرشان تاجیک و ازبکند، حمایت می‌کند. محض جنگیان این دو گروه بودند، که ظاهراً هنگام پیوستن به "تالیبان" ستون فقرات نیروهای نجیب راغی به شمار می‌رفتند.
راغستان با جماعت شوراباد ناحیة شمس‌الدّین شاهین ولایت ختلان تاجیکستان هم‌مرز است. درة راوینج این ولوسوالی در مرزهای تاجیکستان ختم و دریای همنامش به دریای پنج سرازیر می‌شود.
جنگ به جای درس
مولوی نجیب، تاجیک، زادة روستای پتیر ولوسوالی راغستان بوده، حدود 45 سال دارد. پدر او صاحب‌نظر و مادرش از تاجیکان اصیل راغ بوده، امّا از سوی مادراندرش، که از گذر افغانی شهر فیض‌‌آباد، مرکز بدخشان و از پشتونهای ناقل گفته می‌شود، تربیه شده است.
در دوران مقاومت اوّل (1996-2001) ، وقتی در افغانستان جنگ و در مکاتب بسته بود، پدرش او را برای سبق‌آموزی به پاکستان فرستاد. در پاکستان او به دار-ال-علوم حقانیه، معروف به "دانیشگاه جهاد" داخل شده، با سازمانهای“ال-قاعده” و “شبکة حقانی” ارتباط پیدا کرد.
هم‌صحبت Sputnik تاجیکستان، که مولوی نجیب را خوب می‌شناسد، می‌گوید، موصوف به جای این که درس دین بخواند، درس جنگ آموخت، در کنر و حلمند به صفت سرباز“ال-قاعده” در نبردها شرکت کرد و در زمان حکومت حامد کرزی پنهانی به راغها برگشت.
“سال 2015، زمانی که “طالبان” در بدخشان جان می‌گرفت، امریکایها یک برنامه داشتند، که در هر ولوسوالی نامن پولیس محلی می‌سازند و امکانات پولی و نظامی در اختیارش قرار می‌دهند. برادر امان‌الله پیمان، وکیل مردمی افغانستان (2005 - 2018) حیات‌الله نام داشت و رئیس امنیت راغستان بود. او به نجیب گفت، که تو به را، به کوه بالا شو، که من یک مقدار امتیاز از دولت بگیرم. اینها تفاهم کردند. این آدم با 5-6 نفر به کوه برآمد، طالب شد”، - گفت منبع.
گروه مولوی نجیب در یک مدت کوتاه به 50-60 نفر رسید. وی بر اساس ارتباطات قبلی با“ال-قاعده” و “شبکة حقانی” تماس گرفت و آنها او را حمایت مالی و نظامی کردند.
حامی
ظاهراً مولوی نجیب از سوی خود حکومت افغانستان به میدان انداخته شد. دیری نگذشته جبهه‌اش قویتر گشت. تروریستی خارجی - تاجیکستانی و ازبکستانیهایی، که در دره دهن شاله راغستان پناه برده بودند و هم طالبان دروازی با او پیوستند. اوّلها تنها در درة دهنة شاله پایگاه داشت. حالا به جز این دره، در دو نقطة دیگر راغستان - راوینجاو و زیرینداف نیز پایگاه دارد.
“در دهنة شاله 80 جنگی تاجیک با اهل خانواده‌اشان زندگی می‌کردند. بعد سقوط حکومت غنی 77 خانوادة آنها به امام صاحب ولایت کُندوز کوچ کردند. اینها مربوط سازمان“انصار‌الله”-اند، که رهبرشان کسی به نام مستعار ابوجعفر و رهبر عمومیشان مولوی ابراهیم است. کسانی، که از خارجند، همگی نامهای مستعار دارند. سال 2020 یک فرمانده تاجیک را در زیرینداف طیّارة دولتی زده بود. از همان زمان به بعد آنها به مردم نام مستعار می‌گویند و اجازة تصویر گرفتن را نمی‌دهند. کسی هم نمی‌فهمد، که تاجیکند یا ازبک، زیرا آنها با دری خوب صحبت می‌کنند”، - گفت منبع.
قبلاً استاد اتموهمّد نور، رهبر جمعیّت اسلامی افغانستان، فهرستی را از تروریستان خارجی در راغستان نشر کرده بود، که در آن به شمول ابوجعفر، مسئول نظامی، 10 عضو دیگر “انصار‌الله” و دو عضو حرکت اسلامی ازبکستان ذکر شده است.
بنا به این فهرست، کسی به نام حاجی فورقان، تبعة قزاقستان، عضو حرکت اسلامی ترکستان شرقی، فرمانده عمومی تروریستان خارجی، معاونان او نفرانی به نامهای سلمان، مسئول اساسی “انصار‌الله” و قاری علی، مسئول عمومی حرکت اسلامی ازبکستان ذکر شده‌اند.
در این فهرست سردار یک گروه جنگیان “«ال-قاعده»” شخصی به نام مستعار موعتسیم بالله، معروف به مولوی ابراهیم، همان شهروند تاجیکستان، که ذکرش در بالا رفت، نیز در درة دهنة شالة ولوسوالی راغستان حضور و یک قرارگاه دارد.
همسوهبت Sputnik تاجیکستان می‌گوید، اعضای سازمانهای تروریستی در راغستان از پشتیبانی مولوی نجیب بهره‌برداری می‌کنند، که در نوبت خود برای به اوج قدرت رسیدن شاید از حیات‌الله پیمان، رئیس امنیت راغستان سپاسگزار باشد.
طلاکار
اما آن چه بر قدرت او می‌افزود و تا به حال می‌افزاید، ذخیره‌های بزرگ طلای راغستان است. مولوی نجیب وقتی قدرت نظامی به دست آورد، بالای خزینه‌های هنگفت طلای راغها نشست.
قبل از او فایده‌ها به کیسة حیات‌الله پیمان و دیگر منصبداران منطقه می‌رفت، که حالا شاید از بالا کردن مولوی نجیب به کوهها سخت پشیمان نیز هستند. تا آمدن “طالبان” خانوادة پیمان کار طلای راوینجا و روستای لشکرجا - زادگاهشان را نظارت می‌کرد. مولوی نجیب از زمانی که قدرت گرفت، کان زیرینداف را در اختیار داشت. حالا او مالک همه کانهای راغهاست.
“وی از مردم طلاکار خمس می‌گیرد. خمس، یعنی از پنج طلا یک طلا حق او بود. یک طلا 4٫58 گرام است. مردم طلا استخراج می‌کنند و از پنج یک حسه‌اش از او می‌شود. به جز آن که از مردم خمس می‌گیرد، خودش نیز چند کارگاه طلا دارد، که اوایدش کاملاً به کیسة خودش است”، - گفت منبع.
در همین حال، مولوی نجیب تنها طالبی نیست، که از سینة پامیرها معادن گران‌قیمت را بیرون می‌آرد. قاری فصیح‌الدین، حالا لوییدیریستیز وزارت دفاع “طالبان”، نیز زمانی قدرت گرفت، که ذخیره‌ها و تجارت لاجورد در کان سر سنگ وروسوالی جرم، بعدتر کران و منجان به دستش افتاد.
در عموم خزینه‌های طبیعی بدخشان در اختیار این فرماندهان است، که همگی با “شبکة حقانی” ارتباط دارند. طلا و لاجورد و دیگر سنگهای قیمت‌بهای بدخشان از طریق پنجشیر و کابل به پاکستان انتقال می‌یابد. افرادی هم در پنجشیر و کابل، که در این تجارت دخیلند، گماشته‌های“شبکة حقانی”-یند.
خزینه‌های بدخشان همیشه قدرتافرین بودند. این همه سال آنها “طالبان ”-را نیرو بخشیدند و در زمان جهاد و مقاومت احمدشاه مسعود نیز خرج اساسی جنگها و بوجة قلمروش را تا جایی از این حساب پُر می‌کرد.
خمس - بلای جان
مولوی نجیب پس از سقوط کابل به دست “طالبان” خانواده و قسمت اساسی نیروهایش را در راغها مانده، با تعداد 50 محافظ شخصی به پایتخت رفت و بنا به گزارشها، حالا در حبس خانگی قرار دارد. دلیلش به امارت نپرداختن خمس در مدت 6-7 سال جمع آورده‌اش است، که حدود 6. 5 میلیون دلار برآورد شده است.
او در قلمرو تحت نفوذ “طالبان” فعالیت داشت، طبعاً خمس را باید به عمارت اسلامی می‌داد. از سوی دیگر، این رقم گره ظرفیّتهای کانهای راغ و حجم درآمدهای مولوی نجیب را نیز باز می‌کند. محض عدم پرداخت خمس اختلاف میان او و مولوی امان‌الدّین، والی پیشین بدخشان را به حدی رساند، که قریب بود، کار به درگیری نظامی میان آنها در کابل کشد.
“قبل از سقوط پنجشیر افراد نجیب یکی از فرماندهان امان‌الدین به نام قدیر تیرگران را لتوکوب کردند، که به شفاخانه افتاد. افراد امان‌الدّین در پاسخ دریور نجیب را، که یک تاجیکستانی بود، مورد لتوکوب شدید قرار دادند. قریب گپ به سلاح رسید، که قاری فصیح‌الدین میانشان صلح کرد”، - گفت منبع.
این گزارش هم هست، که پس از فشارها برای خمس مولوی نجیب قهر کرده، به منظور پیوستن به جبهه مقاومت راهی پنجشیر شد، اما توسط سران “طالبان” از کتل خیرخانه - دروازه شمالی کابل دوباره برگردانده شد.
خطرناک و مشکوک
اما نه فقط خمس طلای راغهاست، که بلای جان مولوی نجیب شده است. “طالبان” گپهای دیگر هم دارد و او را یک فرد خطرناک و مشکوک می‌بیند. از جمله، در گذشته او در چند آتش‌بس رسمی از امر عمارت سرپیچی نمود، که صداقتش را تحت سؤال قرار داد و احتمال ارتباط او با دایش-را قوی کرد.
وی بدون صلاح عمارت در راغها - ولوسوالی های راغستان، یاوان و کوهستان - به مردم 1500 میل سلاح توزیع نمود و از او پرسیده می‌شود، از کجا و با کدام پول آنها را به دست آورده بود؟ وی در 15 کاماز سلاح و مهمات، حتی سوزشواری لوای اردو ملّی پیشین در بدخشان را به پایگاههایش در راغها انتقال داد، که معلوم نیست، به دستور که این کار را کرده است.
“او آن قدر پول دارد، که عجب نیست، قریب نصف سلاحی را، که در بدخشان بود، خریده باشد. بهترین ماشینها را این آدم در خذمتش دارد، که اکثراً "Hilux"- ژاپنی و "Ford" امریکاییند. خودش سوار یک "Ford" جدید شیشسیاه می‌گردد. بعد سقوط جمهوری از ابتدا تا فعلاً هرچه سلاح امریکایی، که در بازار فیض‌‌آباد پیدا شد، از قبیل "مفور" (m4) را این آدم خریده، به راغها انتقال داده است. سه نفر هنوز هم مسئول همین خریدهایند. حتماً “طالبان” فکر می‌کند، که این همه به خاطر چه است”، -گفت همسوهبت Sputnik تاجیکستان.
از سوی دیگر، “طالبان” بدخشان میان خود زمزمه می‌کنند، که اگر مولوی نجیب به بدخشان آید، احتمال دارد، پرچم دایش-را بلند کند. به این دلیل نمی‌گذارند، که بدخشان بیاید.
“داستان او در این شبوروز سر زبانهای طالبان بدخشانی در محافل خصوصی است. در چندین مجلس از زبان قاری عیسی، یکی از نزدیکان قاری فصیح‌الدین نیز شنیده شده است. فرماندهان طالب به دل خود کلان شده، در هر منطقه حکومت کرده‌اند، قانون را نمی‌پذیرند. از همین خاطر از ناحیة مولوی نجیب به تشویش هستند. جنجالهای او با مولوی امان‌الدین نیز می‌تواند در بدخشان بحران خلق کند”، - گفت منبع.
در همین حال، به نظر می‌رسد، مولوی نجیب در مخالفت با مولوی امان‌الدین برندة میدان نشد. اخیری از سیمت والی بدخشان برکنار، بعدتر معاون فرمانده یک گارنیزان مزار شریف و نهایت فرمانده نیروهای هوایی وزارت دفاع طالبان تعیین شد. مولوی نجیب هم یک بار فرمانده لوای محافظت این وزارت تعیین شد، اما خیلی زود او را برکنار کردند.
“پشتیبانش حقانیهایند، که حالا وزارت داخله و ریاست امنیت تحت امرشان است. اگر در حکومت قبلی اردو ملّی-وزارت دفاع حرف اول را می‌زد، حالا گپ گپ وزارت کارهای داخلی است. وزیر هم سراج‌الدین حقانی، رهبر “شبکة حقانی” - ست، که تمام سازمانهای تروریستی خارجی در افغانستان را پشتیبانی می‌کند”، - گفت همسوهبت Sputnik تاجیکستان.
تقدیر راغی چه خواهد شد؟
اگر "شبکة حقانی" بانفوذ متحد خود را به سمت رهبری بدخشان سوق دهد، تهدیدی بزرگتر مواجه امنیت در حوزه مسئولیت سازمان پیمان امنیت دسته‌جمعی (سپاد)، قبل از همه، تاجیکستان خواهد شد.
چه کسی می‌داند مولوی نجیب در راه ثروت و قدرت به چه ماجراهایی قادر است؟ اما مهمتر از آن، یک جنگجوی بلندپرواز و غیرقابیل کنترل و در عین حال ثروتمند و قدرتمند برای رهبری “طالبان” نیز خطرافرین است، که نمی‌گذارند از کابل بیرون شود و عملاً محبوس خانه خود است.
*این سازمان به دلیل فعالیت های تروریستی تحت تحریمهای سازمان ملل متحد است.