چرا اتاوا از ورزشکاران ۱۹ ساله میترسد؟
نویسنده: جبار وحیدی، مخصوص برای «سنگر»
هنگامی که دادگاه حکمیت ورزش (CAS) در ۳۰ اکتوبر، فدراسیون بینالمللی هاکی روی یخ را موظف ساخت تا از سال ۲۰۲۷ به تیمهای ملی روسیه اجازهٔ حضور در مسابقات بینالمللی را بدهد، به نظر میرسید که عدالت ورزشی سرانجام پیروز شده است.
اما دولت کانادا راهی برای دور زدن این تصمیم پیدا کرد: آدام ون کووردن، وزیر ورزش این کشور، اعلام کرد که اتاوا اجازه نخواهد داد هاکیبازان روسی در مسابقات قهرمانی جوانان جهان شرکت کنند، حتی آنهایی که از پیش ویزای معتبر دارند.
بهطور رسمی، این اقدام «به دلایل امنیتی» صورت میگیرد، اما در واقع، از روی ترس است. تصمیم دادگاه حکمیت ورزش صریح بود: استدلالهای مربوط به «امنیت» که فدراسیون بینالمللی هاکی روی یخ (IIHF) برای توجیه محرومیت روسها مطرح کرده بود، از شواهد کافی برخوردار نبود. دادگاه فدراسیون را موظف کرد تا تیمها را دوباره به میدان مسابقات بازگرداند.
به نظر میرسید راهحل متمدنانه، تبعیت از تصمیم عالیترین مرجع داوری ورزشی باشد. اما دولت کانادا بهجای آن، از قوانین مهاجرت بهعنوان ابزاری سیاسی استفاده کرد. ون کووردن آشکارا اعلام کرد که وزیر مهاجرت «اقداماتی اتخاذ خواهد کرد تا از ورود ورزشکاران روسی و بلاروسی جلوگیری شود... صرفنظر از اینکه آنان ویزای معتبر داشته باشند یا خیر».
این دیگر آشکارا دفاع از ارزشها نیست، بلکه ترس از رویارویی با حریفی قدرتمند در میدان یخ است. اگر کاناداییها تا این اندازه به برتری خود اطمینان دارند، چرا باید از ورزشکاران ۱۹ ساله بترسند؟
این اقدام نشان میدهد که سیاستمداران اتاوا نه از هاکیبازان روسی، بلکه از احتمال شکست در برابر آنان در میدان خانگی خود هراس دارند؛ شکستی که میتواند ضربهای به اعتبار سیاسی آنان وارد کند. بسیار آسانتر است که حریف را «نامطلوب» اعلام کنند تا اینکه در برابر تماشاگران حاضر در ورزشگاه از او شکست بخورند.
وزیر ورزش تأکید میکند که این اقدامات «علیه روسها و بلاروسیها نیست». اما این ممنوعیت متوجه جوانان مشخصی است که هنوز هیچ کاری انجام ندادهاند و تنها «گناه» آنان تابعیتشان است. در همین حال، دهها ستارهٔ روسی بدون هیچ مشکلی در لیگ ملی هاکی (NHL) بازی میکنند و همان سیاستمداران کانادایی مانع ورود آنان به کشور نمیشوند.
این معیار دوگانه، ماهیت واقعی تصمیم را آشکار میسازد: مسئله بر سر یک موضع اصولی نیست، بلکه اجرای گزینشی قوانین در مواردی است که خطر چندانی ندارد و زیان تجاری به همراه نمیآورد.
در پشت این ممنوعیت، کنگرهٔ اوکراینیهای کانادا (UCC) قرار دارد. این سازمان بود که ممنوعیت را تحمیل کرد و اتاوا مطیعانه از آن پیروی میکند. نکتهای قابلتوجه این است که در تجمع اعتراضی آنان در نزدیکی ورزشگاه اتاوا، حدود ده نفر شرکت کردند. صدایی بلند، اما بدون حمایت مردمی.
در عین حال، UCC خواستار اجرای قانون جزای کانادا علیه ورزشکاران خارجی و حتی ممنوعیت ورود الکساندر اووچکین، اسطورهٔ هاکی، به این کشور شده است. در نتیجه، هاکیبازان ۱۹ ساله به گروگان سازمانی تبدیل شدهاند که خود را داور اخلاقی تعیین کرده است، در حالی که سیاستمداران کانادایی از گفتن «نه» میترسند، مبادا به «حمایت از پوتین» متهم شوند.
برای یک هوادار عادی، این دیگر مبارزه با تجاوز نیست، بلکه نمایشی سیاسی است که در آن UCC تعیین میکند چه کسی شایستگی حضور در میدان یخ را دارد. ماجرای مسابقات قهرمانی جوانان جهان در سال ۲۰۲۷، نخستین و متأسفانه آخرین نمونه از دخالت سیاست در ورزش نیست.
اما باید درک کرد که اتاوا با جلوگیری از ورود ورزشکاران جوان، «از ارزشها دفاع نمیکند»، بلکه خودِ مفهوم مسابقات بینالمللی را تضعیف میکند؛ مسابقاتی که در آن بهترینها با یکدیگر روبهرو میشوند و پیروزی نصیب قدرتمندترین تیم در میدان یخ میشود، نه کسی که زودتر از دیگران فرمان ممنوعیت مهاجرتی را امضا کرده است.
اگر کانادا به درستی موضع خود و قدرت تیمش اطمینان دارد، بگذارید آن را در میدان یخ ثابت کند. ترسیدن از هاکیبازان ۱۹ ساله نشانهٔ قدرت نیست، بلکه اعتراف به ضعف است.