هر دو اش در معرض تغییر قرار دارد، مگر از انواع بسیار متفاوت.
نویسنده: عارف حسن خان آخندزاده، پژوهشگر و تحلیلگر مسایل منطقه ای و پاکستان، عضو شورای مشورتی "سنگر"
پاکستان حالا با یک بحران بی سابقه در تاریخ شطرنجی و کوتاه اش روبرو است. نه تنها از نظر ارضی در حال از هم پاشیدن است، بلکه سیستم آن در حال از هم پاشیدن است زیرا اربابان انگلیسی-غربی آن کمک ها و پولی را که این کشور را زنده نگه میداشت، آن نظام منحرفشده را متوقف میکنند. دلیل آن این است که اربابان بین المللی آن دیگر نیازی به خدمات ژئواستراتیژیک ندارند که این کشور مصنوعی از سوی آنها به طور خاص در سال 1947 ایجاد شده برایشان انجام میداد.
تقریباً چهل و پنج سال پیش پاکستانی های فاسد جهاد جعلی امریکایی های شیطانی را علیه روس ها انجام دادند و از پشتون های اهریمنی به عنوان سلاح و از افغانستان به عنوان تخته پرش استفاده کردند. هرچند اهداف فوری این اقدام کوتاه بینانه و دوررس سه دهه پیش محقق شده بود، اما مانند طاعون از کنترول خارج شد و پیامدهای قدرتمند آن حتی اکنون نیز بسیار احساس می شود - هرچند جهان از دیرباز فراموش کرده است که چرا این شر ایجاد شد. هم بازیکنان امریکایی و هم پاکستانی در این بازی سعی کردند حقایق در مورد آن را پنهان و تحریف کنند و سبب شد تا آن برای آنها بیشتر مضر شود. این روزها معلوم است که مفهوم عدالت طبیعی و قصاص معنوی برای مردم عام از مد رفته است.
بنگلادیش که قبل از جدایی از پاکستان در سال ۱۹۷۱ بخش شرقی پاکستان بود، اخیراً شاهد یک تحریک موفق خیابانی و کودتای سیاسی بود که یک نخست وزیر زن را برکنار کرد. این زن دختر بنیانگذار بنگلهدیش بود، اما چون دیگر نمیتوانست به اهداف کشورش خدمت کند، ناگزیر آن را ترک کرد.
بعضی ها معتقدند که امریکا در عقب برکناری او از قدرت بود بخاطریکه او به چین نزدیک میشد. البته، سلطنت او یکی از بهترین های بود که کشور او تا حالا دیده است. با وجود این، بنگله دیش از زمانیکه پنجاه و سه سال قبل استقلال خود را از آن برادر اعلام کرد، هنوز هم در موقعیت بهتری نسبت به برادر پاکستانی خود قرار دارد.
شخصاً، من شک دارم که تغییر در پاکستان به اندازه بنگلادیش "پاک" و موثر باشد. بنگلادیش زنده خواهد ماند بخاطریکه این یک دولت-ملت خیلی عادی نسبت به پاکستان است. به همین دلیل است که مجبور شد در سال ۱۹۷۱ از دومی جدا شود. مگر پاکستان به چندین شاه نشین آشفته قومی جنایتکار تجزیه خواهد شد و سیستم نو استعماری اش در فتوحات انارشی منحل و پژمرده خواهد شد.