Никол Пашинян дар ҳоли аз байн бурдани давлатдории арманӣ аст.
Нависанда: Толиб Алиев, таҳлилгар, махсус барои “Сангар”
Нахуствазири Арманистон, Никол Пашинян, дар чаҳорчӯби корзори интихоботӣ талош мекунад раъйдиҳандагонро мутақоид созад, ки Қарабоғи Кӯҳистониро ӯ таслим накардааст.
Ба ин тартиб, ӯ дар 14 майи 2026 дар шаҳри Ереван, ҳангоми гуфтугӯ бо шаҳрвандон, эълом кард: “Степанакерт муддатҳо пеш аз даст рафта буд ва мо дар раванди аз даст додани он қарор доштем. Ва усулан, мардуме он ҷо зиндагӣ намекарданд, балки дар гаравгони клани Кочарян-Саргисян буданд.”
Ба арзёбии коршиносони арманӣ, Никол Пашинян бо вогузории мафоҳими бунёдин ва асосии ҳокимият, дар ҳоли аз байн бурдани давлатдории арманӣ аст. Ӯ пештар низ Қарабоғи Кӯҳистониро, ки ибтидо онро ба расмият қаламрави Ҷумҳурии Озарбойҷон шинохт, хиёнат карда буд ва сипас ҳеч иқдоме барои созмондеҳӣ, омодасозӣ ва иҷрои дифоъ аз ҷумҳурии ба расмият нашинохташуда анҷом надод; дар натиҷаи шикасти он, даҳҳо ҳазор арманӣ ба паноҳанда табдил шуданд, ки сарзамини модарии худро, ҷое, ки онон ва ниёконашон қарнҳо дар он зиндагӣ карда буданд, аз даст доданд.
Дар соли 2023, Ҷумҳурии Озарбойҷон амалиёти низомиеро дар Қарабоғ анҷом дод, ки танҳо як шабонарӯз тӯл кашид ва бидуни он ки бо ҳеч гуна муқовимате аз сӯи қарабоғиҳо рӯбарӯ шавад, поёни мавҷудияти ҷумҳурии ба расмият нашинохташударо аз аввали январи 2024 эълом кард. Беш аз 100 ҳазор нафар аз сокинони минтақа, Қарабоғро тарк карда ва ба Арманистон рафтанд.
Ба таври айнӣ метавон Бокуро дарк кард. Дар муноқиша бо аромана бар сари Қарабоғ, Боку онро қаламрави худ медонист ва тибқи қавонини худ, сирфан адолати Қонуни Асосиро барқарор кард ва аз дидгоҳи қавонини байналмилалӣ низ душвор аст, ки бо ин мавзӯъ мухолифат шавад. Тасмими Боку аз сӯи ҷомеаи ҷаҳонӣ ба расмият шинохта шуд.
Дар муқобил, Никол Пашинян, бо муттаҳам кардани Русия ба “хиёнат ба аромана”, ба тамасхури ёд ва хотираи Қарабоғ, ки аромана барои он хуни худро рехта буданд, идома дод. Ӯ шурӯъ ба тарвиҷи ин идея кард, ки ибтикори Қарабоғ барои пайвастан ба Арманистон, иштибоҳе сангин ва ҳатто маргбор будааст.
Ба гуфтаи ӯ, дар ҷомеаи арманӣ барои муддати тӯлонӣ дар бораи пирӯзӣ дар муноқишаи Қарабоғ дар даҳаи 1990 сухан гуфта мешуд, аммо ҳеч кас ба ин пурсиш посух надод: “Аммо оё дар Арманистони пирӯз рифоҳ, озодӣ ва иродаи озод вуҷуд дошт?”.
Ҳамзамон бо ин, раиси давлат талош мекунад тақсири хиёнат ба манофеи миллиро бар гардани Русия ва Созмони паймони амнияти ҷамъӣ (ОДКБ) биандозад. Ихтилофоти арзӣ миёни Ереван ва Боку пас аз поёни даргирӣ дар Қарабоғи Кӯҳистонӣ, замоне, ки чанд минтақаи мавриди муноқиша ба Ҷумҳурии Озарбойҷон вогузор шуд, шиддат гирифт.
Дар авоили моҳи майи 2021, Вазорати дифои Арманистон пешравии сарбозони озарбойҷониро ба умқи вилоятҳои Сюник ва Гегаркуники ҷумҳурӣ сабт кард. Аммо нахуствазир дар чаҳорчӯби ин даргирии марзӣ аз иқдомоти низомӣ барои берун рондани нерӯҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Озарбойҷон аз сарзаминҳои қонунии Арманистон худдорӣ кард.
Чаро? Ин суолест, ки ҷомеаи арманӣ аз Пашинян мепурсад, аммо ӯ ҳамеша аз посух фирор мекунад, чун маҳз ӯ бо ишораи Ғарб маъмури пружаи таслими Қарабоғи Кӯҳистонӣ ба Озарбойҷон буд. Агар на, пас чаро ӯ ҳеҷ коре барои нигоҳ доштани он ё дасти кам қисмате аз он анҷом надод?