Қиссаи рабуда шудани занони кореягӣ аз ҷониби Толибон дар вилояти Ғазнӣ
Сафҳае аз хотироти Амруллоҳ Солеҳ, раиси “Раванди сабз”-и Афғонистон
5-уми асади соли 1386
Мутобиқ ба 27 августи соли 2007
Ҷаноби Ҳомид Карзай, раисҷумҳури Афғонистон, соати 8:30-и субҳ масъулони аршади амниятиро ба Арг даъват кард. Ман низ ҳамчун раиси умумии Амнияти миллӣ дар ин ҷаласа ширкат доштам.
Раисҷумҳур ҷаласаро чунин оғоз кард:
“Дар ҷараёни сафарам ба Ҷумҳурии Тоҷикистон, подшоҳи Арабистони Саудӣ бо ман тамос гирифт ва гуфт, ки рабудан ва гаравгон гирифтани 23 шаҳрванди кореягӣ, бахусус занон, аз ҷониби Толибон ва он ҳам ба номи дини муқаддаси Ислом, барои мусулмонон ва ҷаҳони Ислом бисёр бад аст. Подшоҳ гуфт, бояд талош шавад ва ба ҳар қимате, ки шавад, ин занонро аз асорат ва чанголҳои Толибон озод кунед.”
Ҷаноби Карзай афзуд:
“Ин нахустин бор аст, ки подшоҳи Арабистони Саудӣ мустақиман ва шахсан чунин дархостеро аз Афғонистон мекунад. Ман омодаам шартҳо ва талаботи Толибонро дар бораи мубодилаи зиндониёнашон дар баробари озодии занони кореягӣ бипазирам.”
Сипас ба вазири корҳои хориҷӣ дастур дод, то бо сафири Арабистони Саудӣ дар Кобул суҳбат кунад ва ҷузъиёти алоқамандӣ ва саҳмгирии саудиҳоро дар ин амалиёт ҳамоҳанг намояд. Раисҷумҳур дар идома гуфт, ки беҳтар аст бо сафири Амрико низ машварат кунем. Хулоса, фавран ба сафири Амрико иттилоъ дода шуд ва ӯ худро ба Арг расонид.
Вақте сафири Амрико вориди Арг шуд, дар ошёнаи аввал, дар гармхона, бо ӯ салому алейк кардам ва нишастем. Дар ҳамин вақт раисҷумҳур дар ҷаласаи Шӯрои вазирон дар утоқи кобина, воқеъ дар ошёнаи дуюми Гармхона, машғул буд.
Сафир аз ман пурсид, ки ба чӣ сабаб бо чунин шитоб ба Арг даъват шудаем? Ман тавзеҳ додам, ки мавзӯи асосӣ мубодилаи эҳтимолии шаҳрвандони кореягии рабудашуда дар Ғазнӣ бо зиндониёни Толибон мебошад.
Дар ҳоле ки бо сафири Амрико суҳбат мекардам, вазири корҳои хориҷӣ ва ҷаноби Залмай Расул низ вориди утоқ шуданд. Ман идомаи суҳбатро ба вазири корҳои хориҷӣ супурдам.
Сафири Амрико бо асабонияти шадид вокуниш нишон дода, гуфт:
“Амрико ба шумо кӯмак кардааст ва ҳамоно кӯмак мекунад. Раисҷумҳури мо Ҷорҷ Буш муттаҳиди шумост. Подшоҳии Арабистони Саудӣ то имрӯз барои шумо ҳеҷ коре накардааст. Ҳатто барои сафорати худ дар Кобул як бино насохтааст ва худи подшоҳи Саудӣ низ барои шумо ҳеҷ иқдоме анҷом надодааст. Ӯ ҳатто даъвати шуморо барои сафар ба Афғонистон қабул накардааст. Акнун ба ҷойи он ки Риёз ба Толибон фишор оварад, бар шумо фишор овардааст. Агар шумо бо ҳар баҳонае зиндониёни Толибонро бо кореягиҳо мубодила кунед, ин маънои онро дорад, ки ба Ҷорҷ Буш тавҳин кардаед. Раисҷумҳур Карзай дар мулоқоти хусусӣ бо раисҷумҳури Иёлоти Муттаҳида дар Кэмп-Дэвид уҳдадор шуда буд, ки ҳаргиз бо террористон ба мубодилаи зиндониён даст намезанад. Агар ҳоло чунин корро анҷом диҳед, дар асл ба ваъдаи худ вафодор намондаед ва баҳояш аз даст рафтани муносибатҳои хуби шумо бо раисҷумҳур Ҷорҷ Буш ва Иёлоти Муттаҳида хоҳад буд.”
Ба ҳар ҳол, вақте ба утоқи кори Раисҷумҳури Карзай рафтем, сафири Амрико ҳамаи суханони болоро такрор кард.
Ҷаноби Карзай бисёр кӯшиш намуд, то аҳамияти Подшоҳии Арабистони Саудиро дар ҷаҳони Ислом барои сафир тавзеҳ диҳад, аммо гӯё гӯшҳои сафир кар буданд. Ӯ бо ҷиддияти комил бар мавқеи худ пофишорӣ мекард ва мегуфт:
“Мо омода нестем аз чунин иқдом ҳимоят кунем.”
Ҳамчунин таъкид мекард, ки Арабистони Саудӣ бо ин кор дар миёни ҷараёнҳои ифротӣ барои худ эътибор ба даст меорад ва озод шудани шаҳрвандони кореягӣ тавассути мубодила чизе ҷуз обрӯ бахшидан ба Толибон аз ҷониби саудиҳо нахоҳад буд.
Сабри ҷаноби Карзай лабрез шуд ва ӯ бо асабоният гуфт:
“Чаро шумо чунин фишорҳоро бар Покистон ворид намекунед? Чаро Покистон бо вуҷуди содир кардани ҳар гуна ҷиноят аз масуният бархӯрдор аст? Чаро аз ҷиноятҳои Покистон чашм мепӯшед? Вақте ҳам бар Покистон фишор меоред, он қадар нарм ва бетаъсир аст, ки ҳатто ҳеҷ тағйире дар рафторашон ба вуҷуд намеояд.”
Сафир дар ҷавоб гуфт:
“Ман имрӯз барои баҳс дар бораи Покистон ба ин ҷо наомадаам. Аммо агар сухан аз Покистон ҳам равад, бояд бигӯям, ки мо собиқаи хубе дар ворид кардани фишорҳои ошкоро ва мустақим бар Покистон дорем.”
Тибқи як нақшаи нимхом ва нимпухта қарор шуд, ки сафири Арабистони Саудӣ низ фавран ба Арг даъват карда шавад ва ҳамин тавр ҳам шуд. Ӯ ба Арг омад ва дар оғоз аз омодагӣ ва алоқамандии Подшоҳи Арабистони Саудӣ барои хотима додан ба қазияи гаравгонгирии шаҳрвандони кореягӣ сухан гуфт ва аз талошҳои ҳукумати Афғонистон қадрдонӣ намуд.
Ин дафъа сафири Амрико бо лаҳне бисёр боадабона ва комилан фарқ аз тарзи гуфтораш бо ҷониби афғон гуфт:
“Умедворем, ки Арабистони Саудӣ дар ин замина нақши созандае бозӣ хоҳад кард.”
Ин дар ҳолест, ки чанд рӯз пеш дар вилояти Хуст нерӯҳои эътилоф байни баъзе мактабҳо тӯбҳои футбол тақсим карда буданд, ки рӯи ҳар кадоми онҳо парчами кишварҳои гуногун чоп шуда буд.
Рӯзи баъд нуфузиҳои Покистон ва Толибон тӯберо, ки парчами Арабистони Саудӣ ва калимаи тавҳид бар рӯи он нақш шуда буд, ба нишони эътироз ба кӯчаҳо оварда, ба мардум нишон доданд ва иддао карданд, ки амрикоиҳо ба калимаи тавҳид беэҳтиромӣ кардаанд.
Мардум ба тазоҳуроти хашмгин даст заданд.
Раисҷумҳури ҷумҳурӣ ин мавзӯъро бо сафири Амрико дар миён гузошт (дар он лаҳза сафири Саудӣ ҳузур надошт).
Сафири Амрико гуфт:
“Агар касе бихоҳад, метавонад аз ҳар мавзӯъ як тавтиаи сиёсӣ бисозад.”
Ҷаноби Карзай кӯшиш кард ба ӯ бифаҳмонад, ки ин кор эҳсосоти динии мардумро ҷариҳадор кардааст.
Сафир дар ҷавоб гуфт:
“Пас чаро худи Арабистони Саудӣ калимаи тавҳидро рӯи ҳавопаймоҳо ва парчами худ навиштааст? Пас гунаҳкор худи онҳо ҳастанд.”
Дар поёни ҷаласаи пуртаниш бо сафирони Амрико ва Арабистони Саудӣ, раисҷумҳур Ҳомид Карзай бо ман дарди дил кард ва мо дар бораи душвориҳои сиёсати хориҷии Афғонистон суҳбат намудем.