Ҷанги ниёбатии НАТО дар Украина ба дунболи заиф кардани Русия ва сарнагун сохтани Путин аст. Барои оғози як ҷанги иқтисодӣ, иттилоотӣ ва заминӣ, НАТО ба ҳамлаи Русия ниёз дошт. Акнун барои тавҷеҳи ҷанги мустақим, ба ҳамлаи Русия ба як кишвари узви НАТО ниёз дорад.
Нависанда: Ҷо Лурия, сардабири Консорсиум Ньюс
Оё НАТО дар ҳоли таҳрики як ҷанги мустақим бо Русия аст?
Дар соли 2022, Иёлоти Муттаҳида Маскавро таҳрик кард то ба Украина ҳамла кунад, то Вашингтон битавонад талош кунад иқтисоди Русияро бо таҳримҳо нобуд созад, маҳкумияти ҷаҳониро дар як ҷанги иттилоотӣ созмон диҳад ва як амалиёти заминии ниёбатиро барои фарсуда сохтани Русия раҳбарӣ намояд; ҳамаи инҳо бахше аз талоше буд барои сарнагун сохтани ҳукумати он кишвар.
Агар дар мавриди ин ки ин ҳадафи воқеӣ будааст тардиде вуҷуд дошта бошад, кофист ба он чи раиси ҷумҳур Ҷо Байден ва ҳукумати Борис Ҷонсон дуруст пас аз мудохилаи Русия гуфтанд, таваҷҷӯҳ кунем.
Дар ҳамон рӯзе ки Русия ҳамла кард, Байден эътироф намуд, ки таҳримҳо барои ҷилавгирӣ аз ҳамла тарроҳӣ нашуда буданд. Ӯ гуфт: “Ҳеҷ кас интизор надошт, ки таҳримҳо монеъи вуқӯи чизе шаванд... Ин раванд замон хоҳад бурд. Ва мо бояд қотеият нишон бидиҳем то ӯ [Путин] бидонад чӣ чизе дар роҳ аст ва мардуми Русия бидонанд, ки ӯ чӣ чизеро бар сарашон овардааст. Тамоми мавзӯъ ҳамин аст.”
Дар якуми марти соли 2022 сухангӯи Борис Ҷонсон гуфт, таҳримҳое, ки алайҳи Русия “мо вазъ мекунем ва бахши бузурге аз ҷаҳон низ вазъ мекунад, барои сарнагун кардани режими Путин аст.”
Байден дар 26 марти соли 2022 дар қалъаи салтанатии Варшава гуфт: “Ба хотири Худо, ин мард наметавонад дар қудрат боқӣ бимонад.”
Як моҳ баъд, Байден таъйид кард, ки ҳадаф аз таҳримҳои шадид ва хашини Амрико алайҳи Русия ҳаргиз ҷилавгирӣ аз ҳамлаи Русия ба Украина набуд; ҳамлае, ки Амрико барои фаъол сохтани барномаҳои худ ба он ниёз дошт, балки ҳадаф ин буд, ки Русия муҷозот шавад, мардуми он алайҳи Путин қиём кунанд ва дар ниҳоят як муҳраи дастнишонда шабеҳи Елсин дубора дар Маскав ба қудрат бирасад.
Байден гуфт: “Бигзоред як мавзӯъро равшан кунем. Ман нагуфтам, ки таҳримҳо ӯро боз хоҳанд дошт. Таҳримҳо ҳаргиз боздоранда нестанд... Ҳифзи таҳримҳо ва афзоиши дарду фишор... Мо кореро, ки анҷом медиҳем, танҳо барои моҳи оянда ё моҳи баъд аз он идома нахоҳем дод, балки барои боқии тамоми ин сол идома хоҳем дод. Ин ҳамон чизест, ки ӯро мутаваққиф хоҳад кард.”
Албатта, барои НАТО бештар аз як сол замон бурдааст, аммо онҳо ҳанӯз даст накашидаанд.
Иёлоти Муттаҳида метавонист ба осонӣ монеъи мудохилаи Русия дар ҷанги дохилии Украина шавад, агар чаҳор корро анҷом медод: татбиқи созишномаи сулҳи Минскро, ки ҳашт сол аз умри он мегузашт, таҳмил мекард; гурӯҳҳои ниманизомии рости ифротии Украинаро мунҳал месохт; эълом мекард, ки Украина ба НАТО нахоҳад пайваст; ва бо Русия дар бораи паймонҳои пешниҳодии декабри соли 2021-и Маскав дар бораи як сохтори амниятии ҷадид дар Аврупо музокироти ҷиддӣ анҷом медод.
Русия ҳушдор дода буд, ки агар НАТО ва Амрико ин ду пешниҳоди паймонро ҷиддӣ нагиранд, як посухи “техникӣ/низомӣ” хоҳад дод.
Бинобар ин, Амрико медонист, ки агар ин пешниҳодҳоро рад кунад, Русия ҳамла хоҳад кард; пешниҳодҳое, ки шомили напайвастани Украина ба НАТО, барчида шудани мушакҳо дар Лаҳистон ва Руминия ва хуруҷи нерӯҳои НАТО аз Аврупои Шарқӣ мешуд.
Дар иваз, Амрико на танҳо аз интиқоли мушакҳо худдорӣ накард, балки ба гунаи таҳрикомез нерӯҳои бештари НАТО-ро ба Аврупои Шарқӣ фиристод, дар ҳоле ки комилан медонист ин кор ба ҷанг мунҷар хоҳад шуд. Вашингтон ба сурати мушаххас ҳеҷ алоқае ба ҷилавгирӣ аз ҳамлаи Русия надошт.
Дар иваз, Амрико амалан барои Русия як дом эҷод кард. Бо истифода аз собиқаи доми Афғонистон барои Иттиҳоди Шӯравӣ дар соли 1979 ва доми Кувайт барои Саддом Ҳусайн дар соли 1990, Амрико бо радди пешниҳодҳои паймон, Русияро маҷбур ба иқдом кард; дар ҳоле ки ҳазорон сарбози украинӣ (ба иддаои Русия то 122 ҳазор нафар) барои ҳамла алайҳи русзабонҳо ва рустаборҳои Донбасс таҷаммӯъ карда буданд.
Русия дар 24 феврали соли 2022 ҳамла кард.
Дар 16 марти соли 2022, яъне ҳамон рӯзе, ки фош шуд, Русия ва Украина рӯйи як тарҳи сулҳи 15-моддаӣ кор кардаанд, ки баъдан ба як тавофуқи ибтидоӣ барои поён додан ба ҷанг анҷомид, Байден бастаи дигари кӯмаки низомӣ ба арзиши 800 миллион доллар барои Украинаро эълом кард.
Акнун медонем, ки Эммануэл Макрон Путинро фиреб дод то нерӯҳояшро аз атрофи Киев берун бикашад, то он тавофуқ амалӣ шавад, аммо баъд Борис Ҷонсон мудохила кард то пас аз хуруҷи нерӯҳо, монеи ин тавофуқ гардад.
Пас аз он ки НАТО тайи чаҳор соли баъдӣ дар майдони набард дар Донбасс шикаст хӯрд, ба ҷанги ҳавоӣ рӯй овард ва аҳдоферо дар умқи хоки Русия бо мушакҳои дурпарвозе, ки аз ҷониби НАТО идора мешаванд ва гурӯҳҳои бузурги дронҳо, ки аз хоки Украина партоб мешаванд, ҳадаф қарор дод.
Ин ҳамлаҳо ба содироти нафти Русия осеб расонда ва ғайринизомиёнро куштаанд. Барҷастатарин таҳрик ҳафтаи гузашта дар Донбасс рух дод; ҷое ки НАТО ва Украина 21 донишҷӯи русро дар хоб қатли ом карданд.
Ҳамон гуна ки меҳмони мо Скотт Риттер ишора кард, ин ҳамлаҳо барои ворид кардани фишори сиёсии дохилӣ бар Путин тарроҳӣ шудаанд. Ё ӯ бояд қотеъонатар амал кунад, ё хатари аз даст додани қудраташро бипазирад.
Аз ҳамин рӯ, Русия ба сафоратхонаҳо дар Киев ҳушдор додааст, ки кормандони худро тахлия кунанд, зеро Маскав таҳдид кардааст, ки “марказҳои тасмимгирӣ”-ро дар пойтахти Украина ҳадаф қарор хоҳад дод.
Ҳамчунин дархостҳои тундгароёна аз Путин матраҳ шудааст, то таъсисотеро дар Олмон ва Бритониё, ки муҳиммоти мавриди истифода дар куштори донишҷӯёнро фароҳам карда буданд, ҳадаф қарор диҳад.
То кунун Путин бо диққат аз ҷанги мустақим бо НАТО иҷтиноб кардааст. Аммо ҳамон гуна ки НАТО дар соли 2022 Русияро ба ҳамла таҳрик кард, акнун низ ба назар мерасад, ки НАТО дар ҳоли таҳрики Русия барои ҳамла ба як кишвари узви НАТО аст, то ҷанги мустақиме оғоз шавад; ҷанге бо ҳадафи шикасти стратегии Маскав.
Дар ҳар сурат, Аврупо фикр мекунад, ки шояд ба хостаи худ бирасад. Агар Путин алайҳи Аврупо иқдом накунад, мумкин аст мавқеияташ дар дохили кишвар таҳдид шавад. Ва агар ба Аврупо ҳамла кунад, ин метавонад ҳамон баҳонаи ҷангӣ бошад, ки Аврупо барои оғози ҷанги мустақими НАТО ва Русия ба дунболи он аст.
Генералҳои Олмон ва Бритониё ба кишварҳои худ гуфтаанд, ки то соли 2029 барои даргирӣ бо Маскав омода бошанд. Ҳафтаи гузашта як дроне, ки зоҳиран русӣ буд, ба як бинои маскунӣ дар Руминия, наздики марзи Украина, бархӯрд кард. Ҷанҷоли бузурге ба по шуд ва дархостҳое барои фаъол сохтани моддаи панҷуми НАТО матраҳ гардид. Ин метавонад нишонае аз он чизе бошад, ки дар сурати ҳамлаи Русия на танҳо ба Киев, балки ба як кишвари узви НАТО низ рух хоҳад дод.
Дар набуди ҳамлаҳои таҳрикомези НАТО алайҳи Русия, Маскав ҳеҷ алоқае ба таҳдиди Аврупо бо ҷанг нишон надодааст.
Пурсишҳои бузург инҳоянд: агар марказҳои тасмимгирӣ дар Киев нобуд шаванд, Аврупо чӣ гуна вокуниш нишон хоҳад дод? Агар Русия ба як кишвари узви НАТО ҳамла кунад, Иёлоти Муттаҳида чӣ хоҳад кард?
Доналд Трамп алоқае ба НАТО надорад, аммо оё ӯ дар баробари фишори Аврупо, Конгресс ва кобинаи худ барои ҳамлаи мустақим ба Русия таслим хоҳад шуд?
Бидуни Амрико, НАТО ба сахтӣ метавонад иқдоме анҷом диҳад. Дар ҳоле ки Бритониё ва Олмон, раҳбарони асосии НАТО, бо ҳамлаҳои ҳарчи муассиртар дар умқи хоки Русия Маскавро таҳрик мекунанд, чаро то ин ҳад мутмаин ба назар мерасанд, ки ҷанги мустақим бо Русия ба ҷанги ҳастаӣ табдил нахоҳад шуд?