Дар Ҷанги ҷаҳонии севум, ки Ғарб ба зону дарояд, давлати Покистон монанди як пуффаки бодшуда фурӯ мепошад ва ҳамроҳ бо ҳомиёни разили худ об мешавад!
Нависанда: Ориф Ҳасанхон Охундзода, муҳаққиқ ва таҳлилгари масоили минтақаӣ ва Покистон, узви Шӯрои машваратии ”Сангар”
Тавзеҳи нуктаӣ аз вежагиҳо ва ояндаи Покистон:
- Покистон ба унвони як абзор геополитикаи англисӣ-ғарбӣ пас аз ҷанги Ҷаҳонии дуюм барои муқобила бо нуфузи Шӯравӣ дар Ховари Миёнаи муҳим эҷод шуд. Ин як давлати комилан вобаста ба кӯмак ва ронтӣ буд, ки тавассути гурӯҳе аз нухбагони гангстерӣ идора ва дар замонҳои мухталиф ба таври ошкор ё пинҳон тавассути артиш раҳбарӣ мешуд.
- Манотиқи "марзӣ"-и кишвар ақибмонда ва аз тавсеа ё тағйир иҷтимоиву фарҳангӣ маҳрум буд ва фақат ба унвони ҳоил истифода мешуд. Ин манотиқ - ба вежа ҷамъияти паштуни онҳо - низ ҷузъи фаъоли "кулоҳаки ҷангӣ"-и ин абзори геополитикӣ ба номи Покистонро ташкил медоданд.
- Маркази контрол ва механизми аслии Покистон он тарафи дарёи Ҳинд (дар Панҷобу Синд) қарор дошт.
- Кашмир қарор буд ба унвони абзори чоназанӣ барои рӯёрӯӣ бо Ҳинде, ки мумкин аст тамоюлоти ғайрмутааҳҳид ё мустақили байнулмилалӣ нишон диҳад, мавриди истифода қарор гирад. “Гуфтумон”-и Кашмир низ барои тавҷеҳи ҷудоии вуҷудии Покистон муфид аст.
- Чин нақши машкуку ноҷавонмардонаи худро дар робита бо Покистон ифо кард. Ин кишвар аз тариқи сиёсати покистонии худ, як бартарии геополитикии маҳаллии худхоҳона ба даст овард, бидуни ин ки осеберо, ки бо муқобила бо чунин мавҷуде ба бор меоварад, бубинад. Ҳамчунон дар ҳамон ҳолат даргир аст, аммо муваффақ нахоҳад шуд.
- Муҳандисии муҷаддади Шӯравӣ ва ҳазми Афғонистону ҷомеаи он аз тариқи Покистон ва созмони СӣАйЭй "ҷиҳод"-е, ки барои ин манзур сохта шуд, аз соли 1980 хунсо шуд. Ин ҷиҳод ба мушкили бисёр решадор табдил шудааст, ки то имрӯз идома дорад ва паёмадҳои он бисёр маккорона, печида ва густурда аст ва яке аз тӯлонитарин фарояндҳои геополитикаи даврони “модерн” аст.
***
ø Дар соли 2021 тасвири геополитикии ҷаҳон ба таври чашмгире тағйир кард: бо фирори артиши Иёлоти Муттаҳида аз Кобул дар моҳи август ва зуҳури вазъияти ҷангӣ дар Украина аз ноябр. Ин вазъияти тағйирёфта як тағйиру рукуди чашмгир барои Покистон бо таваҷҷуҳ ба далели вуҷуди он ки то он замон амн боқӣ монда буд, ба ҳамроҳ дошт. Ба ҳар ҳол, Ғарб моил нест, ки асбоби бозии қадимии покистонии худро дар дасти Чин (CPEC) ё ба унвони муттаҳиди Русия бубинад. Замоне, ки Имронхон, нахуствазирм соддалавҳм Покистон, ки дар 24 февралм 2022 дар Маскав буд, иқдоми Русия дар Украинаро ҷашн гирифт ва тамҷид кард, Амрико ба артиши Покистон дастур дод то ӯро барканор кунад ва “эътилофи миллӣ”-и ба зоҳир ғайримумкин ва баид аз дуздсолорон (клептократ) - ҳои сиёсии демократии қадимиро ҷойгузин ӯ кунад.
ø Бо таваҷҷуҳ ба чашмандозҳои оянда, вазъияти Покистон дар ҳоли ҳозир буҳронӣ ва номутмаин аст, аммо ҳеҷ умеде барои тағйир ё инқилоб, ки мумкин аст дар чорчӯби вазъияти сохтории Покистон ба наҳви матлуб амал кунад, вуҷуд надорад. Танҳо умед ин аст, ки ҷанги ҷаҳонии севум ва даргириҳои ҳастаӣ рух диҳад, замоне, ки Ғарб ба зону дарояд ва кӯмакҳояш ба дастнишондаву ниёбатиҳояш фавран қатъ шавад. Он гоҳ дастгоҳи давлати Покистони “навистеъморӣ” дар натиҷа монанди як пуффаки бодшуда фурӯ мепошад ва бидуни заҳмат ҳамроҳ бо ҳомиёни разили худ об мешавад!
ø Дар сурати вуқӯъи чунин фурӯпошӣ - ё ҳар шакл дигаре аз фурӯпошӣ, ки тавассути авомили дигар ё "қуҳои сиёҳ" тасриъ шудааст - метавон ҳадс зад, ки Панҷобу Синд бидуни ҳеҷ муқаддимае ба домони модар-Ҳинд боз хоҳанд гашт. Манотиқи паштуннишини “Хайбар Пахтунхвоҳ” ва шимоли Балучистон таҳти контроли толибони мусаллаҳ қарор хоҳанд гирифт ва ба унвони имтидоди режими аслии Толибон дар Кобул амал хоҳанд кард. Ва худ Балучистони Покистон эҳтимолан табдил ба як конгломерати ҳарҷу марҷ аз қабилаҳои мустақили феодалӣ хоҳад шуд (ҳамон тур, ки акнун ҳаст ва қаблан буд).