Русияву Эрон қодир ба ифои нақши таъйинкунанда дар эҷоди як иттиҳоди дифоъии низомӣ-сиёсии минтақаии ҷадид ҳастанд.
Нависанда: Андрей Серенко, хабарнигори “Независимая газета” (Русия)
Эҳёи потенсиали террористии "Давлати исломӣ" (ДОИШ* - созмон мамнуъа дар Русия), ҳамалоти муваффақиятомези ҳомиёни ДОИШ дар Эрон, Русия ва Афғонистон бо чашмандози тақвияти бештари онҳо дар дастури кори сиёсӣ қарор гирифт. Мавзӯъи эҷоди як эътилофи минтақаӣ барои мубориза бо ДОИШ ва қабл аз ҳар чиз бо шохаи Афғонистон - "Вилояти Хуросон" (ин созмон дар Федератсияи Русия мамнӯъ аст). Ин амр на танҳо имкони муттаҳид кардани потенсиалҳои Маскав, Теҳрон, Пекин, Деҳлии Нав ва кишварҳои Осиёи Марказиро дар мубориза бо гурӯҳи террористии байналмилалии пешрав, балки эҳтимолан эҷоди аввалин блоки низомӣ-сиёсии минтақаии мушобеҳи НАТО ва созмони собиқи паймони Варшава (WTO) ба вуҷуд меорад.
Имсол, 2024, навид медиҳад, ки аввалин соли эҳёи Давлати Исломӣ бошад. Ба назар мерасид, ки ДОИШ, ки бо иқдомоти фаъоли эътилофи байналмилалӣ ба раҳбарии Амрико дар Ироқ ва эътилофи муттаҳиди Русияву Эрон дар Сурия нобуд шуда буд, барои ҳамеша ба таърих табдил шудааст. Аммо вақоеъи январ то марти соли ҷорӣ, ки ҳомиёни шохаи Афғонистони ДОИШ дар Эрону Русия ҳамалоти хунини террористиро анҷом доданд, нишон дод, ки умед ба марги проект ДОИШ беҳуда аст.
Имрӯза, шохаҳои минтақаӣ (вилоёт)-и Давлати исломӣ ба суръат дар шарқу маркази Африқо дар ҳоли афзоиши қудрат ҳастанд, мавозеъи худро дар Сурия бозёбӣ мекунанд ва фаъолияти худро дар Ироқ афзоиш медиҳанд. Дар баҳори имсол эҳёи вилояти Қафқози ДОИШ эълом шуд. Дар хатти муқаддами ин раванд эҳёи Давлати исломӣ-Вилояти Хуросон қарор дорад: шохаи Афғонистони Давлати исломӣ дар ҳоли нишон додани ҷоҳталабиҳои ҷаҳонӣ аст ва талош мекунад ҳамалоти террористиро на танҳо дар дохили Афғонистон, балки фаротар аз марзҳои он - дар Эрон, Покистон, Русия, Туркия, Олмон, Франса, Нидерланд, Испания ва Италия анҷом диҳад...
Манобеъи қобили эътимод дар Афғонистону Эрон аз тадоруки иқдомоти террористии ҷадид тавассути Вилояти Хуросон дар Ӯзбекистон, Тоҷикистон, кишварҳои аврупоӣ ва ҳамчунин Русияву Эрон хабар медиҳанд. Дар вилоятҳои Кунару Кундузи Афғонистон, марокизе барои мудирияти амалиётҳои террористии ДОИШ дар хориҷ аз Афғонистон ва омӯзиши интиҳориён, ки бисёре аз онҳо шаҳрвандони кишварҳои пасошӯравӣ ҳастанд, эҷод шудааст.
Ҳамлаи террористии моҳи март дар толори шаҳри Крокус дар наздикии Маскав на танҳо моҳияти таблиғотӣ дошт, пас аз он ҷонибдорони ҷадиде аз миёни радикалҳои мазҳабӣ (, ки дар миёни онҳо садҳо шабҳинизомии Толибони мамнуъа дар Федератсияи Русия вуҷуд дошт) ба суфуфи Давлати исломӣ ҳуҷум оварданд. Ҳамла дар минтақаи Маскав озмоиши террористии муҳимме буд, ки нишон медод чӣ гуна шабҳинизомиён ДОИШ метавонанд аз системи амниятии печида дар кишваре бо режими зиддиҷосусии нисбатан шадид убур кунанд. Ситезаҷуён ва фармондеҳони шохаи Афғонистони Давлати исломӣ интизор доранд аз таҷрибиёти ба даст омада дар Русия барои созмондеҳии ҳамалоти террористии оянда дар Эрон, Чин, кишварҳои аврупоӣ, бавежа дар Фаронса дар тӯли бозиҳои олимпии тобистонӣ истифода кунанд.
Имрӯз кишварҳои минтақа саъй мекунанд то ҳадди зиёде ба танҳоӣ ва бо ҳамоҳангии бисёр заифи талошҳо бо ДОИШ мубориза кунанд. Бадеҳист, ки ин амр ба натиҷаи матлуб намерасад. Умеди бархе аз сиёсатмадоронро мабнӣ бар ин ки ҳамкории наздиктари нерӯҳои амниятии Русия, Эрон ва соири кишварҳои минтақа бо Толибони Афғонистон ба тағйири вазъият кӯмак хоҳад кард, ба сахтӣ метавон воқеъбинона номид.
Сохторҳои Толибон қодир ба контроли фаъолиятҳо ва ҳатто таҳаррукоти соддаи гурӯҳҳои ДОИШ дар Афғонистон нестанд. Ин ба далели теъдоде аз тафовутҳои зариф дар вазъияти сиёсии Афғонистон, аз ҷумла тарси худи Толибон аз тақвияти Давлати исломӣ дар ин кишвар аст. Манобеъи мувассақ дар Афғонистон, аз ҷумла дар даруни худи Толибон, аз ҳамкории наздик "дар майдони ҷанг" байни бисёре аз фармондеҳони Толибон ва Вилояти Хуросон хабар медиҳанд. Ин мушорикат бавежа дар шимолу ғарби Афғонистон, дар вилоятҳои Афғонистон, ки мустақиман дар муҷовирати марзҳои ҷумҳуриҳои Осиёи Марказӣ ва Эрон қарор доранд, амиқтар шудааст. Режими Толибон дар Кобул дар шакли кунунӣ худ наметавонад муттаҳиди воқеӣ ва қобили эътимоди Русия, Эрон, Чин ва кишварҳои минтақа дар мубориза бо таҳдиди ДОИШ бошад.
Имрӯз ниёзи фаврӣ ба эҷоди як иттиҳоди минтақаӣ барои муқобила бо проекти эҳёи Давлати исломӣ вуҷуд дорад. Асоси чунин иттиҳоде метавонад як иттиҳоди низомӣ-сиёсӣ байни Русияву Эрон бошад, ки мутмаинан мавриди ҳимояти Чин, Ҳинд ва ҷумҳуриҳои Осиёи Марказӣ хоҳад буд. Дар сурати лузум, Покистон ва кишварҳои Қафқози Ҷанубӣ метавонанд ба ин эътилоф бипайванданд. Бояд аз Толибон барои ширкат дар ин иттиҳоди минтақаӣ даъват шавад ва ҳамчунин аз нерӯҳои муқовимати Афғонистон - Ҷабҳаи муқовимати миллии Афғонистони Аҳмад Масъуд, Ҷабҳаи озодии Афғонистони генерал Ёсин Зиё ва созмони “Раванди сабзи Афғонистон”-и Амруллоҳ Солеҳ даъват шавад. Мубориза бо ДОИШ чизест, ки метавонад (албатта, таҳти фишори дӯстонаи Маскав, Теҳрон, Пекин) гурӯҳҳои сиёсии мусаллаҳи мухталиф дар Афғонистонро муттаҳид кунад, табиатан агар ин гурӯҳҳо воқеан алоқаманд ва омодаи ба даст гирифтани силоҳ дар мухолифат бо Вилояти Хуросон бошанд.
Ширкаткунандагон дар чунин эътилофи минтақаӣ метавонанд шарти аслии ба расмият шинохтани режими сиёсии кунунӣ дар Кобулро илҳоқи он ба эътилофи зидди ДОИШ - бо таомули иҷбории "толибони муътадил" ва гурӯҳҳои созандаи мухолифони мусаллаҳ дар Афғонистон дар мубориза бо Вилояти Хуросон қарор диҳанд. Имтиноъ аз чунин таомуле бояд ба унвони роҳбурдӣ барои ҳимоят аз ДОИШ бо чашмандоз посухи тунд ба муттаҳидони билфеъли Вилояти Хуросон аз сӯи эътилофи минтақаии зидди ДОИШ талаққӣ шавад.
Дар сурати муваффақият, проекти эътилофи минтақаӣ алайҳи Давлати исломӣ метавонад мабное барои эҷоди як эътилофи дифоъии низомӣ-сиёсии минтақаии ҷадид, мушобеҳи НАТО ё Созмони паймони Варшаваи таърихӣ шавад. Дар ин маврид, Русияву Эрон бояд ба унвони кишварҳое, ки омодаи истифодаи пурэнержӣ аз нерӯи низомии мустақим дар мубориза бо созмонҳои террористии байналмилалӣ ҳастанд, нақши таъйинкунандае ифо кунанд. Маскаву Теҳрон таҷрибаи муҳиму муваффақе дар ҳамкориҳои дифоъӣ доранд. Акнун метавон аз он барои муқобилаи муассир бо тарҳҳои эҳёи Давлати исломӣ дар Афғонистону минтақа ба таври куллӣ истифода кард.