بسیاری از کشورها هنوز هم طالبان را به رسمیت نمی شناسند، اما علاقمند یک افغانستان با ثبات و صلح آمیز هستند.
منبع: کانال تلگرام مرکز اطلاعات علمی و تحلیلی انستیتوت شرق شناسی اکادمی علوم روسیه
به تاریخ ۱۶ فبروری، هیأتی از مرکز اطلاعات علمی و تحلیلی انستیتوت شرقشناسی اکادمی علوم روسیه در کنفرانس منطقهای پیرامون مسایل افغانستان که در تهران به ابتکار دانشگاه علامه طباطبایی برگزار شد، شرکت کرد. اشتراک کننده گان این نشست در مورد ارزیابی ها و نظریات را در مورد پروسه های که در افغانستان صورت میگیرد و اقدامات احتمالی برای بازگشت کشور به زندگی مسالمت آمیز تبادل نظر نمودند.
در زیر ما پایان نامه های از سخنرانی های اعضای هیئت روسی را به خوانندگان تقدیم می کنیم.
بخش ۱
رئیس مرکز اطلاعات علمی و تحلیلی انستیتوت شرق شناسی اکادمی علوم روسیه، دوکتور علوم سیاسی نیکولای پلوتنیکوف در گزارش خود خاطرنشان کرد:
🔴افغانستان به عنوان چهارراهی میان کشورهای آسیای میانه و غربی از یک سو و آسیای جنوبی از سوی دیگر از اهمیت تاریخی زیادی برخوردار است که امکان کنترل یک منطقه عظیم را از خاک خود فراهم می کند.
🔴کشور در هایدروپولیتیک منطقه ای جایگاه مهمی را اشغال می کند. رودخانه های بزرگ فرامرزی ذیل در افغانستان سرچشمه میگیرند: دریای آمو، هلمند، کابل، هریرود، مرغاب، کنر.
🔴کمبود حاد متخصصان واجد شرایط در افغانستان وجود دارد. لازم است علم افغانستان و نظام تحصیلات عالی و تخصصی را بازسازی شود. سازماندهی تحقیقات در تمام طیف علوم زراعتی: زراعت، کیمیای زراعتی، فزیک زراعتی، رشد نباتات، علوم خاک، انتخاب، حشره شناسی زراعتی.
🔴برای احیای سیستم مراقبت های صحی و ایجاد مجدد سیستم تداوی حیوانات خانگی به تلاش های قابل ملاحظه نیاز است.
🔴حکومت کنونی افغانستان به توسعه روابط تجارتی و اقتصادی توجه دارد، موفق شده تا جمع آوری مالیات، مبارزه با فساد اداری و قاچاق کالاها را به راه ماند. با این وجود، افغانستان به شدت به کمکهای بشردوستانه بینالمللی وابسته است. بر اساس گزارش سازمان ملل، در سال ۲۰۲۵ تقریباً نیمی از جمعیت کشور (۲۳ میلیون نفر) به کمکهای بشردوستانه نیاز خواهند داشت.
🔴سازمان های مختلف افراطی و تروریستی همچنان تهدید جدی را به وجود می آورند. مقامات افغان می گویند که گروه وابسته به داعش در این کشور سرکوب شده است، اما حملات تروریستی همچنان ادامه دارد.
🔴هنوز هم تهدید ماین وجود دارد. از مجموع قربانیان ماین ها و مهمات منفجر ناشده، ۸۶ درصد آن را کودکان تشکیل می دهند.
🔴مسائل امنیتی، محدودیت بر حقوق زنان و دختران و دسترسی آنان به آموزش و مراقبتهای صحی نقش مهمی در جلب سرمایهگذاری خارجی دارد.
🔴بسیاری از کشورها هنوز هم طالبان را به رسمیت نمی شناسند، اما علاقمند افغانستان با ثبات و صلح آمیز هستند.
بخش 
۲
کارمند خرد علمی مرکز اطلاعات علمی و تحلیلی انستیتوت شرق شناسی اکادمی علوم روسیه نورسلطان مولایف در گزارش خود این نکات را بیان کرد:
🔴طالبان پس از به قدرت رسیدن در افغانستان به مشارکت فعال در مسایل توزیع آب با همسایگان خود آغاز کردند. رهبری جدید کشور با تطبیق شماری از پروژهها در بخش آب که هدف آن حل معضل غذایی است، در تلاش است تا وضعیت سیاسی داخلی را تثبیت کند.
🔴برای انجام این کار طالبان نیاز به افزایش تعداد مزارع آبی، احداث ذخیرهگاهها و سیستمهای آبیاری جدید دارند. حکومت افغانستان تأکید اصلی خود را بر سرزمینهایی دارد که در شمال و غرب کشور موقعیت دارند، یعنی در ولایات هم مرز با ایران و کشورهای آسیای میانه.
🔴در درازمدت، این امر می تواند به افغانستان اجازه دهد تا منابع آبی را نه تنها برای برآورده ساختن نیازمندی های خود، بلکه برای تحت فشار قرار دادن همسایگان خود، استفاده کند.
🔴تضادهای اصلی با ایران بر سر توزیع منابع آبی رودخانه هلمند است. در عین زمان، درگیری ها در دریا های دیگر نیز شروع به بوجود آمدن کرد. حکومت افغانستان در اواخر سال ۲۰۲۴ میلادی از تکمیل بند پاشدان در یکی از شاخه های هریرود خبر داد. در نتیجه کمبود آب آشامیدنی، حدود دو میلیون نفر و شهر بزرگ مشهدرا در معرض خطر قرار داد. کار ساخت بند جدید کج صمد در رودخانه حشرود ولایت فراه نیز آغاز شده است. در حال حاضر ۶۰ درصد کار ساخت فاز اول بند بخش آباد در رودخانه فراه رود به پایان رسیده است. با اعمار کامل بند بخش آباد، افغانستان قادر به کنترل ۹۸ درصد جریان متوسط سالانه رود فراه رود خواهد بود.
🔴روابط با پاکستان در سال ۲۰۲۳ به شدت خراب شد. در ماه نوامبر، رهبران افغانستان گفتند که ممکن است آب دریای کنر را به طور کامل قطع کنند و به نیاز به بازسازی این کشور اشاره کردند. افغانستان همچنان در نظر دارد که دستگاه برق گمبیری را در منطقه کوز کنر بسازد. اگر افغانستان برنامههای خود برای ساخت بندهای جدید را پیش ببرد، ممکن است جریان آب به پاکستان ۱۷ درصد کاهش یابد. این امر می تواند تامین آب در ایالت های سند و خیبر پختونخوا پاکستان را به طور جدی متأثر سازد.
🔴وضعیت مشابهی به دلیل اعمار کانال قوش تپه بین افغانستان و کشورهای آسیای میانه در حال وقوع است. در سال ۲۰۱۸ با حمایت اداره انکشاف بین المللی ایالات متحده امریکا یک مطالعه امکان سنجی برای این پروژه تهیه شد. تا ماه جنوری سال روان، شرکت انکشاف ملی افغانستان گزارش داده است که فاز دوم کار اعمار این کانال ۸۱ درصد و تهدابهای کانال نیز ۶۷ درصد تکمیل شده است. در ولسوالی اندخوی ولایت فاریاب، قرار است تا پایان ماه حوت سال روان کار مرحله دوم کندنکاری آن تکمیل شود.
🔴خطر وجود دارد که بازیگران خارجی ممکن است از منازعات بر سر منابع آب فرامرزی استفاده کنند. این امر می تواند منجر به بی ثباتی طولانی مدت در منطقه شود.
بخش ۳
کارمند خرد علمی مرکز معلومات علمی و تحلیلی انستیتوت شرق شناسی اکادمی علوم روسیه میخایل ایلیویچ در گزارش خود خاطرنشان کرد:
🔴وضعیت اجتماعی-اقتصادی در افغانستان پیوسته دشوار باقی بوده است. ثبات اقتصادی تا حد زیادی به توانایی مقامات افغانستان برای استفاده از منابع محدود برای توسعه پروژه های مهم زیربنای ترانسپورتی بستگی خواهد داشت.
🔴از سال ۲۰۲۱ تا کنون، دولت ۳,۵۷۵ پروژه را به ارزش ۱.۹ میلیارد دالر در بخش های زیربنا، ترانسپورت، انرژی و مراقبت های صحی راه اندازی کرده است. بر اساس آمار بانک جهانی، درآمد مجموعی این کشور در سال گذشته به بیش از ۲.۷ میلیارد دالر رسیده است که برای تطبیق تمام پروژههای زیربنایی برنامهریزی شده کافی نیست.
🔴ساختمان خطوط آهن و شاهراه ها برای توسعه ارتباطات ترانسپورتی کشور در اولویت قرار دارد که نیاز به منابع مالی قابل توجهی دارد. بدون جلب سرمایه گذاری خارجی، توسعه زیرساخت های ترانسپورتی افغانستان مشکل است.
🔴اکثریت گردش تجارت کشور توسط مسیرهای خط آهن تامین می شود. طول مجموعی آنها حدود ۲۶۰ کیلومتر است. بیشتر این محموله ها از خط حیرتان - نایبآباد - مزارشریف انتقال مییابد. این خط آهن قرار است بخشی از پروژه خط آهن ترانس افغانستان (TAT) شود که ازبکستان، سایر کشورهای آسیای میانه و پاکستان را از طریق مسیر ترمز – مزارشریف – کابل – پشاور به هم وصل خواهد کرد.
🔴سروی انجنیری برای ساخت خط آهن از قندهار الی سپین بولدک تکمیل گردیده است. این مسیر بخشی از پروژه ای است که توسط کمیسیون امور اقتصادی دولت افغانستان در ماه می ۲۰۲۳ ارائه شده است. بر اساس آن، یک خط آهن از مزار شریف به هرات و قندهار ساخته می شود که متعاقب آن به پاکستان دسترسی خواهد داشت. این مسیر افغانستان را به بنادر پاکستان و ایران و همچنین هند فراهم می کند.
🔴یکی از امیدوار کننده ترین پروژه های زیربنایی خط آهن ایران و افغانستان "خواف - هرات" است. امروز، این در حقیقت یگانه پروژه بزرگ است که واقعاً فعالیت میکند.
🔴برنامه های کابل به منظور ادغام افغانستان در روابط تجاری و اقتصادی اوراسیا است. توسعه ارتباطات ترانسپورتی سبب تحریک جذب سرمایه گذاری خارجی، افزایش مشاغل، ترویج همکاری های فرامرزی، تسهیل اوضاع بشردوستانه، افزایش موثریت تخصیص منابع، حمایت از تولید کنندگان محلی و افتتاح بازارهای جدید برای آنها خواهد شد.
🔴عوامل متعددی وجود دارد که مانع تطبیق این پروژهها میشوند. اولاً، این کار نیاز به منابع مالی عظیم دارد که افغانستان هنوز آنرا ندارد. دوم، وضعیت دشوار اجتماعی-اقتصادی ناگزیر سبب بی ثباتی سیاسی داخلی خواهد شد و جذابیت سرمایه گذاری کشور را کاهش خواهد داد. ثالثاً مسئله امنیتی به ویژه تهدید تروریسم به مانع قابل توجهی در برابر راهاندازی و بهرهبرداری بیشتر پروژهها تبدیل خواهد شد.
🔴ایجاد یک مرکز ترانسپورتی و لوجستیکی منطقوی مشترک در افغانستان به دلیل نبود معیارهای یگانه برای ساخت خط آهن پیچیده شده است. سنج مسیر تمام پروژه های کلیدی خط آهن متفاوت اند: "خواف – هرات" (۱۴۳۵ میلی متر)؛ دهلیز ترانس افغان (۱۵۲۰ میلی متر)؛ «مزارشریف – هرات – قندهار – سپین بولدک» (۱۶۷۶ میلیمتر).
🔴افغانستان با کسر تخنیکی و مدیریتی مواجه است. کمبود حاد پرسونل سبب میگردد تا تطبیق این پروژه ها فقط با استفاده از منابع خود ما ناممکن گردد.
🔴توسعه بیشتر ارتباطات ترانسپورتی کشور تا حد زیادی وابسته به سرمایه گذاران خارجی و همسایگان آن خواهد بود که برای آنها عملکرد افغانستان به عنوان یک مرکز ترانسپورتی و لوجستیکی منطقه ای تمام خطرات احتمالی را از میان خواهد برد.