درباره درگیریهای نظامی در مرز افغانستان و پاکستان در تاریخ ۲۶ فوریه ۲۰۲۶
نویسنده: مرکز مطالعات سیاست افغانستان (روسیه)، ۲۷ فوریه ۲۰۲۶
منبع: کانال تلگرام آندری سرنکو
۱. ارزیابی کلی وضعیت
در تاریخ ۲۶ فوریه ۲۰۲۶ تنش میان امارت اسلامی افغانستان (تحت حاکمیت جنبش طالبان) و جمهوری اسلامی پاکستان بهطور ناگهانی تشدید شد. حوادث مرزی محدود که در ساعات اولیه صبح آغاز شده بود، تا شامگاه به درگیریهای گسترده نظامی با استفاده از سلاحهای سنگین، پهپادها (هواپیماهای بدون سرنشین) و تلاش برای پیشروی گسترده نیروهای طالبان به داخل خاک پاکستان تبدیل گردید.
ماهیت این درگیریها خودجوش نبوده، بلکه برنامهریزیشده ارزیابی میشود؛ چنانکه استفاده از واحدهای منظم ارتش افغانستان (بهویژه قول اردوی ۲۰۱ «خالد بن ولید»)، حملات همزمان در چند محور، و نیز لحن سیاسی مقامات رسمی کابل این امر را تأیید میکند.
۲. سیر زمانی و پویایی درگیریها
صبح (مرحله ابتدایی)
گلولهباران خمپارهای از سوی افغانستان به خاک پاکستان (منطقه نوِ کلی، ولسوالی کورم، ایالت خیبر پختونخوا) ثبت شد.
همزمان با این حمله، ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان افغانستان، با انتشار بیانیهای «گروه خاصی در پاکستان» را که به گفته او به دستور «قدرتهای بزرگ» عمل میکند، به تلاش برای بیثباتسازی منطقه متهم کرد. این اظهارات مبنای ایدئولوژیک اقدامات بعدی را فراهم ساخت.
روز (گسترش جغرافیای درگیری)
درگیریها به ولایات خوست، ننگرهار، کنر، نورستان و پکتیکا در افغانستان گسترش یافت.
گزارشهایی از درگیری در مناطق مرزی از جمله جاجی میدان (خوست)، کامدیش (نورستان)، علیشیر (خوست) و همچنین در خاک پاکستان (زخیخیل، کورم) منتشر شد.
طالبان افغانستان از تصرف چندین پاسگاه نظامی پاکستان (در گوشته، انارگی، ماشیننو، ارندو، انزیرگار) خبر دادند. شمار پاسگاههای تصرفشده تا شامگاه از ۳ به ۱۶ مورد افزایش یافت.
شامگاه (تشدید و آغاز عملیات گسترده)
در ساعت ۲۰:۰۰ نیروهای ویژه «لشکر خالد بن ولید» رسماً آغاز «نبرد شدید در منطقه شرقی» را در واکنش به حملات هوایی پاکستان (طبق گزارشهای تأییدنشده) به ننگرهار، نورستان و پکتیکا اعلام کردند.
حمله گسترده نیروهای طالبان به خاک پاکستان در منطقه کورم آغاز شد.
واحدهای منظم طالبان افغانستان، از جمله نیروهای مرزبانی و قول اردوها، وارد عمل شدند. همچنین از اعزام نیروهای کمکی و سامانههای راکتی به مرز گزارش شده است.
فرماندهی عملیات طالبان افغانستان بر عهده رئیس ستاد کل ارتش طالبان، قاری فصیحالدین فطرت، قرار دارد که نشاندهنده بالاترین سطح دخالت رهبری نظامی طالبان است.
استفاده از پهپادها (از جمله پهپادهای انتحاری، تا ۲۴ فروند) و بهکارگیری آنچه «نیروی هوایی افغانستان» خوانده شده، ثبت گردیده است.
به گفته طالبان، تلفات پاکستان شامل دهها کشته و اسیر بوده است. همچنین از تصرف بیش از ۲۰ پاسگاه نظامی، انهدام یک پایگاه بزرگ در کنر (تا ۴۰ کشته) و ضبط مقادیر زیادی سلاح و مهمات خبر داده شده است.
۳. ابعاد نظامی
مقیاس: درگیریهای جبههای طولی به وسعت صدها کیلومتر را در بر گرفته است — از نورستان در شمال تا پکتیکا در جنوب.
ماهیت عملیات: طرف افغانستان اقدامات تهاجمی فعال با هدف تصرف و حفظ پاسگاهها و مواضع مرزی پاکستان انجام میدهد. به نظر میرسد هدف، ایجاد «منطقه حائل» یا وارد کردن خسارات سنگین و غیرقابلقبول به نیروهای پاکستانی باشد.
ابزارهای رزمی: برای نخستین بار طالبان در چنین سطحی از پهپادها (از جمله پهپادهای انتحاری) استفاده میکنند که بیانگر ارتقای توان فنی ارتش طالبان افغانستان است.
فرماندهی: عملیات بهصورت متمرکز از کابل و توسط عالیترین سطوح فرماندهی نظامی هدایت میشود که فرضیه اقدامات «فرماندهان میدانی خارج از کنترل» را رد میکند.
۴. زمینه سیاسی و دیپلماتیک
لحن کابل: طالبان خود را قربانی تجاوز معرفی میکنند («پاسخ به حملات هوایی») و همزمان اقدام خود را «حمله پیشدستانه» علیه «مراکز شورش» توجیه مینمایند. اظهارات ذبیحالله مجاهد درباره وجود «گروه خارجی» در پاکستان که از خارج تأمین مالی میشود، در راستای بیاعتبارسازی مطالبات پاکستان برای مبارزه با تروریسم (تحریک طالبان پاکستان – TTP) در نگاه کشورهای منطقه ارزیابی میشود.
تهدیدهای مستقیم: طالبان برای نخستین بار بهطور علنی تهدید به حمله به شهرهای بزرگ پاکستان (در صورت حمله احتمالی به کابل و قندهار) کردهاند. اخراج دیپلماتهای پاکستانی از افغانستان ظرف ۲۴ ساعت اقدامی بیسابقه بوده و عملاً به معنای قطع روابط دیپلماتیک است.
واکنش پاکستان: پاکستان تاکنون در چارچوب دفاعی عمل کرده است. تماسهای اضطراری وزیر امور خارجه پاکستان با قطر (و نه مستقیماً با کابل) نشاندهنده تلاش برای استفاده از میانجیگری طرف ثالث و نبود کانال ارتباطی مستقیم با رهبری طالبان است. گزارشها درباره احتمال حملات هوایی به کابل و قندهار نشان میدهد که اسلامآباد گزینههای پاسخ سخت را نیز بررسی میکند.
ابعاد انسانی: گزارش شده است که نیروهای پاکستانی اردوگاه پناهجویان افغان در تورخم را هدف قرار دادهاند. این موضوع، صرفنظر از عمدی یا غیرعمدی بودن آن، احتمالاً توسط کابل برای تحریک احساسات ضدپاکستانی در داخل افغانستان و تضعیف جایگاه اسلامآباد در عرصه بینالمللی مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
۵ – پیشبینی و ریسکها
پیشبینی کوتاهمدت: درگیریهای نظامی دستکم طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت آینده ادامه خواهد یافت. طالبان با برخورداری از انگیزه و ابتکار عمل پس از موفقیتهای اولیه، تلاش خواهند کرد منطقه تحت کنترل خود را در سوی پاکستانی مرز گسترش دهند.
ریسک تشدید تنش: خطر انجام حملات هوایی گسترده از سوی پاکستان علیه خاک افغانستان بسیار بالاست. در صورت وقوع چنین حملاتی، درگیری وارد مرحلهای جدید خواهد شد که شامل تهدید گلولهبارانها و حملات راکتی به شهرها از هر دو طرف نیز میگردد.
پیامدهای منطقهای: این منازعه میتواند کل آسیای جنوبی را بیثبات سازد. احتمال موج گسترده پناهجویان، فعال شدن گروههای تروریستی فرامرزی و به خطر افتادن پروژههای اقتصادی (بهویژه دالان اقتصادی چین و پاکستان) وجود دارد.
تأثیرات داخلی: برای رهبری طالبان این درگیری ابزاری برای تحکیم قدرت و منحرف ساختن توجه از مشکلات اقتصادی داخلی محسوب میشود. موفقیتهای میدانی میتواند بهطور موقت جایگاه آنان را در میان بخش رادیکال جامعه تقویت کند.
۶ – جمعبندی
تاریخ ۲۶ فوریه ۲۰۲۶ نشاندهنده گذار روابط افغانستان و پاکستان به مرحله رویارویی نظامی آشکار است.
افغانستان تحت حاکمیت طالبان آمادگی و توانایی خود را برای اجرای عملیاتهای تهاجمی گسترده از طریق نیروهای منظم ارتش در خارج از مرز بینالمللی بهرسمیتشناختهشده خود («خط دیورند») به نمایش گذاشت.
وضعیت کنونی در آستانه یک جنگ تمامعیار قرار دارد. حلوفصل مسالمتآمیز در شرایط فعلی بدون فشار جدی خارجی — بهویژه از سوی بازیگرانی مانند چین، ایالات متحده آمریکا و قطر — بعید به نظر میرسد.
نقطه کلیدی در سیر این درگیری، تصمیم پاکستان درباره بهکارگیری نیروی هوایی راهبردی برای انجام حملات در عمق خاک افغانستان خواهد بود.