Нишасти Созмони ҳамкории Шонгҳой дар Тиёнҷин чӣ масир ва ояндаеро барои минтақа рақам хоҳад зад?
Нависанда: Муҳаммад Осиф Нур, дабири кулли Анҷумани дӯстии Покистону Созмони ҳамкории Шонгҳой ва мудири Маркази мутолиоти Созмони ҳамкории Шонгҳой, Институти мутолиоти сулҳу дипломатия, махсус барои “Сангар”
Нишасти Тиёнҷин заминаро барои ояндае беҳтар дар минтақа аз тариқи маҷмӯае аз ибтикорот фароҳам кард. Фарохон барои таҳаввул дар ҳокимияти ҷаҳонӣ, шаклдиҳӣ ба назми ҷаҳони чандқутбӣ ва дастёбӣ ба амнияти бештар барои ҳамаи кишварҳо, аз усули калидӣ барои ҳамкории амиқ байни аъзои Созмони ҳамкории Шонгҳой (SCO) аст.
Раисҷумҳур Си ҳама аъзоро ташвиқ кард то бо гомҳои маҳкам дар пайгирии ин аҳдоф пеш бираванд. Ин эҳтимолан боис мешавад, ки Созмони ҳамкории Шонгҳой дар маркази сиёсати ҷаҳонӣ қарор гирад.
Дар суханронии ифтитоҳияи худ, раисҷумҳур Си ба таври қотеъ бар ниёз ба тақвияти шарокатҳо ва иттихози рӯйкарде муттаҳид барои пешбурди “рӯҳи Шонгҳой” дар ҷаҳоне, ки беш аз пеш нопойдор шудааст, таъкид кард. Имрӯз Созмони ҳамкории Шонгҳой ба як созмони бузург бо мушорикати кишварҳои Осиё, Африқо ва Аврупо табдил шудааст, ки шомили 10 узви доим, 2 нозир ва 14 шарики гуфтугӯ мешавад. Ин созмон салоҳияти лозим ва раҳбарии мӯътабар барои кӯмак ба шаклдиҳӣ ба чашмандози тавсеаи ҷаҳониро дорад.
Аъзои Созмони ҳамкории Шонгҳой дар беш аз 50 ҳавза ҳамкорӣ мекунанд ва маҷмӯъи тавлиди онҳо беш аз 30 трилион доллар аст. Нишасти Тиёнҷин бузургтарин дар таърихи Созмони ҳамкории Шонгҳой дар қолаби “SCO Plus”, нишонае қавӣ аз ҷаззобият ва нуфузи рӯ ба рушди ҷаҳонии созмон аст. Ин нишаст ба унвони як пешрафти муҳим барои кишварҳои Ҷануби Ҷаҳонӣ пеш аз нишасти Маҷмаъи умумии Созмони Милал дар ин моҳ талаққӣ шудааст.
Қудрати аслии Созмони ҳамкории Шонгҳой дар суботу такомулм он нуҳуфтааст. Ин созмон ба унвони як ибтикори мудирияти марзӣ оғоз шуд аммо ба тадриҷ доманаи фаъолияти худро густариш дод. “Муоҳидаи ҳамсоягии баландмуддат, дӯстӣ ва ҳамкорӣ” пояҳои рушду тавсеаи онро шакл дод. Таърихчаи Созмони ҳамкории Шонгҳой ҳамчунин достони мудохилоти сиёсати пойдор аст — адами мудохила дар умури дохилӣ, эҳтироми мутақобил ба ҳокимият ва тааҳҳуд ба чандҷонибагароӣ. Ин усул ба кишварҳои узв имкон додааст то равобити пойдор эҷод кунанд ва аз хусуматҳои мутақобил иҷтиноб варзанд.
Унсури таъйинкунандаи дигари рушди Созмони ҳамкории Шонгҳой тасмимгирии машваратӣ ва мубтанӣ бар иҷмоъ аст, ки дар он ҳар ширкаткунанда ҳаққи изҳори назар дорад. Ҳам кишварҳои кӯчак ва ҳам бузург аз намояндагӣ ва фурсатҳои баробар бархӯрдоранд. Чин бо ҳимояти аъзои Созмони ҳамкории Шонгҳой ба думболи густариши ин модели мушовира ва чандҷонибагароӣ дар ҳокимияти ҷаҳонӣ аст. Шаффофият, эҳтиром ба ҳокимияти қонун, намояндагии одилона ва пешбурди назми ҷаҳони чандқутбӣ аҳдофи калидии дастури кори ояндаи Созмони ҳамкории Шонгҳой боқӣ мемонанд.
Таҳлили дақиқтари суханронии раисҷумҳур Си дар Тиёнҷин чашмандози густурдатаре аз ҳокимияти ҷаҳониро ошкор месозад. Ӯ аз системаи судманд ва фарогир ҳимоят кард, ки машваратро бар рӯи тақобул ва ҷаҳонӣ шудани иқтисодиро бар мавонеъ боло медонад. Чашмандози ӯ ба думболи эҷоди замина барои тавсеаи муштарак на танҳо байни кишварҳо балки барои башарият ба таври куллӣ аст.
Ҳамчунин равшан аст, ки паёми раисҷумҳур Си дар бораи иқдоми инфиродии Чин набуд. Ӯ ба намояндагӣ аз кулли созмон сухан мегуфт ва нишон медод, ки як системи байналмилалии одилона, чандҷонибагароӣ, тавсеаи муштарак ва ҷаҳони чандқутбӣ манофеъи муштараки ҳама кишварҳои Ҷануби Ҷаҳонӣ аст. Дар Тиёнҷин ӯ ба ин орзуҳо садо ва дидгоҳ бахшид.
Роҳи пеши рӯ барои аъзои Созмони ҳамкории Шонгҳой вафодорӣ ба “рӯҳи Шонгҳой” ва маъмурияти бунёдини он аст. Ин кор ба онҳо имкон медиҳад то манофеъи мутақобил ва натоиҷи бурд–бурдро дар заминаҳои мухталиф аз ҷумла кишоварзӣ, таҳаввули рақамӣ, фановарии иттилоот, амнияти сайберӣ, саноеъи сабз, энержиҳои таҷдидпазир, ҳуши маснуӣ ва тавсеаи инсонӣ думбол кунанд.
Раисҷумҳур Си эълом кард, ки имсол 2 миллиард юан ба аъзои Созмони ҳамкории Шонгҳой барои тасриъи пешрафт дар ин ҳавзаҳо ихтисос хоҳад ёфт. Ҳамчунин вай мутааҳҳид шуд 10 миллиард юан қарз аз тариқи Консорсиюми байнибонкии Созмони ҳамкории Шонгҳой барои таъмини молии тавсеаи зерсохтҳо дар се соли оянда ироа диҳад. Бо таваҷҷуҳ ба тафовути манобеъ миёни аъзо, Чин ҳамчунин мутааҳҳид шуд ин шикофҳоро бо ҳимоят аз 100 проекти “кӯчаку зебо” барои иртиқои иштиғоли нерӯи кори мутахассис пур кунад. Интизор меравад ин иқдомот беш аз 10 ҳазор фурсати омӯзиши нерӯи инсонӣ эҷод кунад.
Бино бар ин, нишасти Тиёнҷин бояд на ба унвони як таомули дипломатии маъмулӣ, балки ба унвони рӯйдоди шохис, ки масири Созмони ҳамкории Шонгҳой ва аҳамияти ҷаҳонии рӯ ба рушди онро шакл медиҳад, дида шавад. Ин нишаст нақши Созмони ҳамкории Шонгҳойро ба унвони сакуе барои тарвиҷи таодул, фарогирӣ ва пешрафти ҷамъӣ дар як назми ҷаҳонии пароканда таъйид кард.
Аҳамияти воқеии нишасти Тиёнҷин дар исботи ин аст, ки ҳангоме, ки созмонҳои минтақаӣ бар пояи баробарӣ, эҳтироми мутақобил ва масъулияти муштарак шакл мегиранд, метавонанд гуфтумони ҳокимияти ҷаҳониро шакл диҳанд. Ин чашмандоз ояндаи билқувваи Созмони ҳамкории Шонгҳойро намоён месозад.
Таъкиди раисҷумҳур Си бар сохтани назми ҷаҳонии чандқутбӣ, пешбурди ҷаҳонишавии иқтисодӣ ва тавсеаи мубтанӣ бар инсон фаротар аз заминаи минтақаӣ аст — паёми ӯ ба ҷомеаи ҷаҳонӣ будааст. Муҳим аст, ки ӯ сирфан аз аъзои Созмони ҳамкории Шонгҳой нахост то дидгоҳи ӯро ба иштирок бигузоранд, балки қавлҳое низ ироа кард, ки ҳама ширкаткунандагонро аз тариқм тавсеа муштарак ба баробарӣ наздиктар кунад.
Агар Созмони ҳамкории Шонгҳой ба машварат бар тақобул ва ҳамкорӣ бар рақобат авлавият диҳад, нақши худро дар пешбурди як низоми байналмилалии одилона, шаффоф ва баробар тақвият хоҳад кард. Раисҷумҳур Си гуфтумонро дар Тиёнҷин таъйин кардааст; Акнун вазифаи аъзои Созмони ҳамкории Шонгҳой аст, ки ин ҳаракатро ҳифз карда ва барои ояндаи муштарак онро пеш бибаранд.