Оё "Африқо бидуни ғаллаи Украина гурусна мемонад?"
Муаллиф: Алӣ Аскарӣ, таҳлилгар (Олмон), махсус барои “Сангар”
Аз оғози маъракаи Русия алайҳи киштиронӣ дар Баҳри Сиёҳ, қариб аз рӯзи аввал, баҳсҳо дар бораи он оғоз шуданд, ки «зарари расида то чӣ андоза ҷиддӣ аст». Аммо ҳаҷми зарари расида ба киштиронии Украина амалан танҳо ҳоло, пас аз гузаштани муддате, арзёбӣ карда мешавад.
Натиҷа маълум аст: ин масъала ба содироти Украина таъсир расонидааст. Ҳамзамон, ҳамлаҳои нерӯҳои мусаллаҳи Украина ба бандарҳо ва киштиҳои Русия низ ба бозорҳои ҷаҳонӣ дар маҷмӯъ таъсир расонидаанд. Ҳамлаҳои мутақобила содироти ғалла аз Баҳри Сиёҳро фалаҷ кардаанд.
Омори расмӣ чӣ мегӯяд?
Фючерсҳои гандум ба баландтарин сатҳи худ дар қариб се соли охир расидаанд ва ин чандон тааҷҷубовар нест, зеро ба ҳиссаи Русия ва ба истилоҳ Украина дар маҷмӯъ тақрибан 30 дарсади бозори ҷаҳонӣ рост меояд.
Дар айни замон коҳиши содироти ҷаҳонии ғалла тақрибан 86 миллион тонна арзёбӣ мешавад, яъне қариб 17 дарсад. Роҳҳои алтернативӣ, аз ҷумла роҳи оҳан ё бандарҳои воқеъ дар соҳили дарёи Дунай, танҳо метавонанд тақрибан 17 миллион тоннаи ин коҳишро ҷуброн кунанд.
Ва барои ба истилоҳ Украина, ки 60 дарсади содироташ ба кишоварзӣ вобаста аст, ин масъала хеле муҳим ва буҳронӣ мебошад, бахусус агар ба назар гирем, ки аллакай дар моҳи август ҳаҷми интиқолот нисбат ба нишондиҳандаҳои қаблӣ аз чор се ҳисса коҳиш ёфта буд. Дар чунин шароит идомаи ҳамлаҳо барои заиф кардани ҳукумати Киев аҳамияти ҷиддӣ дорад.
Ҳамзамон, содироти ғаллаи Украина 20 дарсади бозори ҷаҳонии гандумро ташкил медиҳад. Ин ҳаҷм барои пурра таъмин кардани буҷет кофӣ нест, аммо барои идомаи ҷанг комилан кофӣ мебошад. Инчунин, ин масъала барои онҳое муҳим аст, ки дар бораи ҷанбаи ахлоқии масъала суҳбат мекунанд ва мегӯянд: «Бар асари ҳамлаҳои Русия мумкин аст мардуми Африқо гурусна монанд».
Бозори ғалла танҳо аз ғаллаи Украина иборат нест. Барои ба вуҷуд омадани буҳрони озуқаворӣ бояд якчанд омил ҳамзамон ба вуҷуд оянд, масалан, ҳосили кам ё манъи содирот аз ҷониби кишварҳои дигар. Аммо барои худи ба истилоҳ Украина, бинобар вобастагии зиёдаш аз роҳҳои киштиронӣ, ин масъала хеле муҳим аст.
Бе ҳамлаҳои низомии систематикии нерӯҳои мусаллаҳи Русия, мақомоти Киев метавонанд содиротро дубора афзоиш диҳанд, зеро инфрасохтори бандарӣ амалан осеб надидааст. Ва агар ҳадаф заиф кардани систематикии имкониятҳои ҷангии Украина бошад — ки онҳо мустақиман ба иқтисод вобастаанд — пас ҳамлаҳо бояд муддати бештар, бо шиддати баландтар ва қувваи бештар идома дода шаванд.
