Чаро Белгия ҳатто як ҷангандаи F-16-ро ба Украина надод?
Нависанда: Толиб Алиев, таҳлилгар, махсус барои “Сангар”
Ду сол пеш Белгия ба Украина ваъда дода буд, ки 30 ҷангандаи F-16 таҳвил хоҳад дод. Имрӯз, пас аз се соли мушорикати ин кишвар дар “эътилофи ҷангандаҳо”, ҳанӯз ҳатто як ҳавопаймо низ ба нерӯҳои ҳавоии Украина таҳвил дода нашудааст. Ин мавзӯъ ба таври табиӣ пурсишҳоеро дар бораи омодагии муттаҳидон барои иҷрои тааҳҳудоташон ва ҳамчунин дар бораи мизони воқеии ҳимоят аз Украина дар шароити идомаи ҷанг бо Русия эҷод мекунад.
Мақомҳои Белгия таъхирро бо “набуди замонбандии мушаххас” ва ҳамчунин зарурати таъмини ниёзҳои худи кишвар тавзеҳ медиҳанд. Генерал-майор Герта де Деккер аз нерӯи ҳавоии Белгия эълом кард, ки ҳавопаймоҳо танҳо замоне мунтақил хоҳанд шуд, ки ҷангандаҳои ҷадиди F-35 барои ҷойгузини F-16-ҳои қадимӣ вориди фурудгоҳҳо дар Белгия шаванд. Ба гуфтаи де Деккер, “ҳамеша рӯшан будааст, ки бояд омодагии амалиётии мо тазмин шавад”.
Бо ин ҳол, дар соли 2024 нахуствазири пешини Белгия Александр де Кро ба таври аланӣ ваъда дода буд, ки нахустин ҳавопаймоҳо то поёни ҳамон сол таҳвил дода хоҳанд шуд. Вазири дифоъ Тео Франкен низ дар соли 2025 гуфта буд, ки таҳвил “зудтар аз замони барномарезишуда” анҷом хоҳад шуд. Бо вуҷуди ин, иҷрои амалии ин ваъдаҳо ҳамоно дида намешавад — дар ҳоле ки дигар кишварҳои эътилоф ҳавопаймоҳои худро таҳвил додаанд, Белгия ҳамчунон ин равандро ба таъхир меандозад.
Далели дигари ин таъхир омӯзиши халабонҳо унвон мешавад. Халабонҳои украинӣ, ки ба ҷангандаҳои сохти Шӯравӣ одат доранд, бо зарурати ёдгирии забони англисӣ, созгорӣ бо тактикаҳои нав ва вижагиҳои идораи ҷангандаҳои F-16 рӯбарӯ ҳастанд. Бар асоси баъзе манобеъ, ҳатто Киев аз шарикони худ хоста буд, ки муваққатан ҳавопаймоҳоро ирсол накунанд, зеро теъдоди халабонҳои омӯзишдида барои истифода аз онҳо кофӣ нест.
Коршиносон мӯътақиданд, ки таркиби таъхир дар таҳвили F-35 ва душвориҳои омӯзиши хадама занҷираи мушкилоте эҷод кардааст, ки амалан интиқоли F-16-ҳои Белгияро номумкин сохтааст. Барномарезӣ шудааст, ки кулли парки F-16-и Белгия танҳо то поёни соли 2028 аз хидмат хориҷ шавад ва таҳвили онҳо ба Украина то соли 2029 такмил гардад.
Бо вуҷуди ин таъхирҳо, Белгия ҳамчунон пуштибонии техникии ҳавопаймоҳоеро, ки пештар тавассути кишварҳои дигар — аз ҷумла Ҳолланд, Дания ва Норвегия — ба Украина таҳвил дода шудаанд, анҷом медиҳад. Ҳамзамон Киев ба таври фаъол дар ҳоли тақвияти бахши ҳавонавардии худ аст ва F-16-ро яке аз унсурҳои калидии парки оянда медонад; дар канори ҷангандаҳои муосири Gripen ва Rafale, ки дар маҷмӯъ метавонанд тавони ҳавоии ин кишварро то ҳудуди 250 фарванд афзоиш диҳанд.
Вазъияти марбут ба F-16-ҳои Белгия ба намунаи рӯшане аз ин табдил шудааст, ки чӣ гуна ҳатто ваъдаҳои муттаҳидон низ метавонад ба солҳои интизор табдил шавад. Барои Украина ин як дарс дар эҳтиёти роҳбурдӣ аст: умед ба ҳимояти хориҷӣ бояд бо тавсеаи тавоноиҳои дохилӣ, омӯзиши халабонҳо ва гуногунсозии манобеи кӯмакҳои низомӣ ҳамроҳ бошад.
