Асароти таҳдидоти онҳо болои БРИКС мавҷӣ хоҳад буд.
Нависанда: Муҳаммад Осиф Нур, бунёнгузори Анҷумани дӯстони BRI, мушовири аршади Маркази таҳқиқотии Покистон дар Донишгоҳи омӯзгории Ҳебейи Чин, ҳамбунёнгузори Эътилофи марокизи таҳқиқотии Чину Покистон ва ҳамкори аршади илмӣ дар Маркази мутолиоти CPEC дар Донишгоҳи Кошии Чин, махсус барои "Сангар"
Таҳдиди ахири раисҷумҳури мунтахаби Доналд Трамп барои вазъи таърифаҳои 100% болои кишварҳои БРИКС агар онҳо ба самти эҷоди як пули муштарак ё ба чолиш кашидани бартарии доллари амрикоӣ ҳаракат кунанд, як иттикоъи ҳушдордиҳанда ба иҷбори иқтисодӣ аст. Ин шева, ки ба унвони як стратегияи дифоъӣ барои муҳофизат аз тасаллути иқтисодии Амрико ба миён омадааст, хатари бесуботии системҳои иқтисоди ҷаҳониро ба ҳамроҳ дорад ва пешрафтҳоеро, ки мехоҳад аз онҳо ҷилавгирӣ кунад, суръат мебахшад. Бо ҳадаф қарор додани як эътилофи иқтисодҳои мутанаввеъ бо таърифаҳои густурда, ҳаракати Трамп як муҳосибаи иштибоҳии амиқи пӯёиҳои геополитикӣ ва як дарки кӯтоҳбинона аз моҳияти ба ҳам пайвастаи иқтисоди ҷаҳонии имрӯз аст.
Блоки БРИКС, ки шомили Бразилия, Русия, Ҳинд, Чин ва Африқои Ҷанубӣ аст ва ҳоло тавсеа ёфтааст то шомили кишварҳое монанди Эрон ва Амороти Муттаҳидаи Арабӣ шавад, бахши муҳимме аз ҷамъияти ҷаҳонӣ ва тавлиди иқтисодиро нишон медиҳад. Ин миллатҳо фақат бозигарони ғайрифаъол дар системи байнулмилалӣ нестанд, балки қудратҳои навзҳур ҳастанд, ки дар ҷустуҷӯи тағйир додани шакли назми ҷаҳонӣ барои инъикоси чандқутбӣ будан ҳастанд. Иктишофи онҳо дар мавриди як пули муштарак натанҳо як амали сарпечӣ дар муқобили доллари амрикоӣ аст, балки як посухи амалгароёна ба адами қатъиятҳои фазояндаи иқтисодӣ ва мусаллаҳсозии системҳои молӣ аст. Таҳдидоти таърифаии Трамп, ба ивази мунсариф кардани ин талошҳо, эҳтимолан азми онҳоро тақвият хоҳад кард ва дархостҳои худмухтории иқтисодиро аз нуфузи ғарбӣ тақвият хоҳад дод.
Мантиқи иқтисодии пушти таҳдидоти Трамп бар ин фарзия устувор аст, ки тасаллути доллар мутлақ аст ва метавонад аз тариқи иқдомоти ҷавобӣ тақвият шавад. Аммо, қудрати доллар аз назари таърихӣ бо эътимод ба ниҳодҳои молии Иёлоти Муттаҳида, суботи иқтисодии Амрико ва нақдинагии бозорҳои он гиреҳ хӯрдааст. Вазъи таърифаҳои шадид болои кишварҳои БРИКС барои расидагӣ ба ин авомили асосӣ кори каме анҷом медиҳад. Дар иваз, ин хатари тазъифи эътимоди ҷаҳонӣ ба Иёлоти Муттаҳида ба унвони як шарики иқтисодии қобили эътимодро ба дунбол дорад. Чунин иқдомот як сигналро мифиристад, ки равобити тиҷоратӣ бо Иёлоти Муттаҳида муттакӣ ба ҳамсӯии сиёсӣ аст на ба нафъи мутақобил, ки кишварҳоро ташвиқ мекунад то бадилҳоро ҷустуҷӯ кунанд.
Таърифаҳои мавриди назар ҳамчунон осебпазириҳои иқтисоди Иёлоти Муттаҳидаро ошкор месозад. Кишварҳои БРИКС таъминкунандагони калидии колоҳо ва маводи хоми муҳим, шуруъ аз содироти зироатии Бразилия то энержии Русияву маҳсулоти тавлидшудаи Чин, ҳастанд. Як таърифаи 100%-ӣ ин занҷираҳои таъминро мухтал хоҳад кард ва сабаби афзоиш ҳазинаҳо барои масрафкунандагон ва тиҷоратҳои амрикоӣ хоҳад шуд. Бахшҳои зироатӣ ва тавлидӣ дар Иёлоти Муттаҳида, ки ба содирот ба бозорҳои БРИКС вобастаанд, бо иқдомоти ҷавобӣ рӯбарӯ хоҳанд шуд, ки метавонад рақобати онҳоро аз байн бибарад. Ин вокуниши иқтисодӣ ба таври номутаносиб хонаводаҳои камдаромадро мутаассир хоҳад сохт ва фишорҳои таваррумиро, ки аз қабл масрафкунандагони амрикоиро таҳти фишор қарор додааст, ташдид хоҳад кард.
Шеваи Трамп хатари суръатёбии порча шудани назми иқтисоди ҷаҳониро дорад. Кишварҳои БРИКС, бо вуҷуди тафовутҳои дохилиашон, як алоқаи муштарак дар коҳиши вобастагӣ ба системҳои таҳти султаи Ғарбро доранд. Таърифаҳое ба чунин андоза эҳтимолан ин кишварҳоро ба ҳам наздик месозад ва иттиҳодҳои иқтисодӣ ва сиёсии қавитарро тақвият мекунад. Ибтикороте, монанди “Камарбанду ҷода” – и Чин ё тавофуқоти тиҷорати минтақавии Ҳинд, метавонад, бино ба ин ки кишварҳои БРИКС дар ҷустуҷӯи ҳифзи худ аз фишори иқтисодии Иёлоти Муттаҳида ҳастанд, шитоб гирад. Бо бегона сохтани ин қудратҳои навзҳур, Иёлоти Муттаҳидаро хатари аз даст додани тавонои худро дар шакл додани ҳинҷорҳои ҷаҳонӣ ва таъсиргузорӣ бар манотиқи калидӣ интизор аст.
Шумулияти кишварҳое, монанди Ҳинду Бразилия дар ин чорчуби танбеҳӣ як нуқси муҳим дар стратегияи Трамп аст. Ҳар ду кишвар аз назари таърихӣ равобити қавиро бо Ғарб ҳифз кардаанд дар ҳоле ки нақшҳои худро дар БРИКС мутаодил месозанд. Ҳадаф қарор додани онҳо бо таърифаҳои шадид метавонад ҳамсӯии онҳоро бо Иёлоти Муттаҳида тазъиф ва таомули амиқтарро бо блокҳои ғайриғарбӣ ташвиқ кунад. Ин як гуна аз даст додани стратегии муҳим барои Иёлоти Муттаҳидаро нишон хоҳад дод, тавре ки Ҳинд ва Бразилия ағлаби авқот минҳайси садоҳои таъдилкунанда дар БРИКС амал кардаанд ва гуфтугӯро бар рӯёрӯӣ тарҷеҳ додаанд. Таърифаҳои Трамп хатари тағйир додани ин таодулро дорад ва эҳсосоти зиддиғарбиро дар блок таҳким мебахшад.
Яке аз муҳиммтарин паёмадҳои ин таърифаҳо фарсоиши эҳтимолии эътимод ба ниҳодҳое чандҷониба, монанди Созмони тиҷорати ҷаҳонӣ (WTO) аст. Чорчӯби WTO, ки аз қабл таҳти фишори солҳои бетаваҷҷуҳӣ ва иқдомоти якҷониба қарор дорад, замоне ки иқтисодҳои бузург ба чунин иқдомоти густурда мутавассил мешаванд, бо чолишҳои бештаре рӯбарӯ мешавад. Ин асли тиҷорат мубтанӣ бар қавонинро тазъиф мекунад ва барои миллатҳои дигар як собиқаро эҷод мекунад то меъёрҳои ҷориро ба нафъи иқдомоти якҷониба давр бизананд. Натиҷа як манзараи тиҷорати пароканда аст, ки иқтисодҳои кӯчактар бори сангин ҳамкории коҳишёфта ва афзоиши ҳимоятгароиро таҳаммул мекунанд.
Дар сатҳи дохилӣ, таҳдидоти таърифаи Трамп мумкин аст барои бахшҳое аз раъйдиҳандагон, ки тарафдори натсионализми иқтисодӣ ҳастанд, ҷаззоб бошад. Аммо, татбиқи онҳо метавонад натоиҷи ғайримуфидро ба бор биоварад. Ҳазинаҳои болотари колоҳо ва аз даст додани эҳтимоли шуғл дар саноеъи вобаста ба содирот эҳтимолан ҳаргуна дастоварди сиёсии кӯтоҳмуддатро ҷуброн мекунад. Бар илова, таъсири тӯлонимуддат болои эътибор ва нуфузи Иёлоти Муттаҳида дар тиҷорати ҷаҳонӣ хеле бештар аз фоидаҳои фаврии ором кардани эҳсосоти ҳимоятгароӣ хоҳад буд.
Як шеваи муассиртар ин аст, ки нигарониҳои машрӯъи асосии ибтикороти БРИКСро шинохта ва аз тариқи таомули созанда ба онҳо расидагӣ шавад. Ба ҷой мутавассил шудан ба таърифаҳои танбеҳӣ, Иёлоти Муттаҳида метавонад барои тақвияти ниҳодҳои чандҷониба, тарвиҷи шаффофият дар системҳои молии ҷаҳонӣ ва ҳамкорӣ бо кишварҳои БРИКС дар мавриди масоили муштарак, монанди тағйири иқлим ва стандартҳои технология кор кунад. Бо нишон додани тамоюл ба таомул бо шароити мусовӣ, Иёлоти Муттаҳида метавонад нақши раҳбарии худро дар ҳоле ки суботу шумулиятро дар назми иқтисоди ҷаҳонӣ тарвиҷ медиҳад, ҳифз кунад.
