Мирвайс Азизӣ чӣ гуна ба машрӯъиятбахшии ҳукумати Толибон кӯмак мекунад?
Нависанда: Аҳмад Саидӣ, таҳлилгари масоили Афғонистону минтақа (Шветсария), махсус барои "Сангар"
Матлаби аслӣ: تبلیغات برای امارت طالبان
Мирвайс Азизӣ, раиси ширкатҳои “Азизӣ” қарордоди 10 ҳазор мегаватт барқро дар Афғонистон бо вазорати обу барқи Толибон имзо кард.
Дар қадами аввал дуо мекунам, ки ин пружа натиҷа бидиҳад ва амалӣ шавад, танҳо дар сатҳи як таблиғ боқӣ намонад.
Агар ин пружа амалӣ шавад ҳам барои мардуми Афғонистон мояи хушбахтӣ аст ва ҳам барои ҳукумати Толибон дастоварди бузурге талаққӣ мешавад.
Аммо ба хотири равшан шудан, ки оё ин пружа амалӣ мешавад ё намешавад мехоҳам навиштаи худро бо як муқаддима шурӯъ намоем.
Муқаддима:
Қарордоди тавлиди 10 ҳазор мегаватт барқ бо сармоягузории 10 миллиард доллар тавассути ширкати “Азизӣ груп” дар давраи ҳокимияти Толибон, яке аз бузургтарин пружаҳои эъломшуда дар ҳавзаи энержии Афғонистон аст. Аммо пурсиши калидӣ ин аст: оё ин пружа дар *ҳафт соли оянда* воқеан амалӣ аст ё бештар як тарҳи таблиғотӣ ва намодин аст? Барои посух, бояд ҳамаҷониба баррасӣ шавад.
1 – Зарфияти пружа ва чолишҳои фаннӣ
- Даҳ ҳазор мегаватт барқ муодили зарфияти барқи кулли Эрон ё Туркия нест, аммо барои Афғонистон рақами ғӯлпайкар аст.
- Дар ҳоли ҳозир кулли барқи тавлиди дохилии Афғонистон зери 1000 мегаватт аст; Расидан ба 10 баробари он зарфи 7 сол як ҷаҳиши номумкин аст, магар зерсохтҳои комил дошта бошад.
- Сохти нерӯгоҳҳои барқ (хуршедӣ, газӣ, обӣ) ниёз ба таҷҳизот, коршиносон, фановарии пешрафта ва хутути тавзеъ дорад, ки феълан дар Афғонистон мавҷуд нест.
2 - Чолишҳои молӣ ва таҳрими банкӣ
- Бонки марказии Афғонистон зери таҳримҳои Амрико ва Иттиҳодияи Аврупо аст.
- Ҳеҷ бонки байналмилалӣ ба Толибон эътибори молӣ намедиҳад ва интиқоли расмии пул аз берун тақрибан номумкин аст.
- Сармоягузории 10 миллиард доллар бояд шаффоф, қонунӣ ва аз маҷори банкӣ сурат гирад, ки феълан имконпазир нест.
- Агар пул аз тариқи ҳаволаҳо ё системҳои ғайрирасмӣ биёяд, риски фасод, шаффоф набудан ва нокоромадӣ афзоиш меёбад.
3 - Адами расмияти ҳукумати Толибон
- Давлати Толибон аз сӯи ҷомеаи ҷаҳонӣ ба расмият шинохта нашуда ва ҳеҷ замонати байналмилалӣ барои қарордодҳо вуҷуд надорад.
- Сармоягузорон наметавонанд мутмаин бошанд, ки дар оянда давлати дигаре ин қарордодро ба расмият бишносад.
- Ин мавзӯъ монеъи ҷалби ҳимояти фаннӣ, бима ва шарикони хориҷӣ мешавад.
4 - Набуди зерсохти интиқол ва бозори барқ
- Тавлиди барқ кофӣ нест; *шабакаи интиқол ва тавзеъи саросарии барқ дар Афғонистон бисёр заиф аст.
- Рустоҳои дурафтода фоқиди зерсохтанд. Расондани барқ ба он ҷо ниёзманди миллиардҳо доллар сармоягузории зерсохтӣ аст.
- Фурӯши барқ дар шароите, ки мардум фақиранд ва тавони пардохт надоранд, бозори пойдоре эҷод намекунад.
5 - Чолиши амният ва рақобати сиёсӣ
- Пружа дар манотиқе анҷом хоҳад шуд, ки ё ноамнанд ё даргири рақобат миёни фармондеҳони маҳаллӣ, гурӯҳҳои қочоқ ё ихтилофи даруни Толибон.
- Пружаҳои бузурги энержӣ ҳамвора ҳадафи аххозӣ, таҳдид ё тахриб ҳастанд, бавежа дар набуди нерӯи амнияти миллии ҳирфаӣ.
6 - Эҳтимоли таблиғотӣ будани пружа
- Мирвайс Азизӣ пешинаи фаъолияти иқтисодии муваффақ дорад, аммо пружае бо ин вусъат дар шароити феълӣ бештар ба як пружаи таблиғотӣ барои ҷалби таваҷҷуҳ, брендсозӣ ё машрӯънамоии Толибон шабоҳат дорад.
- Мушобеҳи ин ваъдаҳо дар гузашта низ дода шуда, аммо амалӣ нашудаанд (мисли банди Каҷакӣ ё хатти интиқоли CASA-1000, ки нимакора мондаанд).
Натиҷагирии ниҳоӣ: оё амалӣ аст?
Хайр, дар шароити феълӣ бо далоили зер амалӣ нест:
1 - Таҳрими системи банкӣ ва набуди имкони интиқоли расмии сармоя;
2 - Набуди расмияти байналмилалӣ барои Толибон;
3 - Набуди зерсохти шабакаи интиқоли барқ;
4 - Заъфи бозори дохилии барқ ва набуди системи пардохт;
5 - Ноамнӣ ва чолишҳои сиёсӣ-иҷтимоӣ дар сатҳи маҳаллӣ;
6 - Фуқдони ширкатҳои байналмилалии шарик барои иҷро.
Ин пружа бештар як тарҳи сиёси-таблиғотӣ аст, то пружаи иҷроӣ.
Пешниҳод:
Агар ин пружа содиқона аст, бояд:
- Дар фазаҳои кӯчактар (масалан, 100 мегаватти) иҷро шавад;
- Аз ширкатҳои мустақили хориҷӣ машварат бигирад;
- Механизми шаффофи молӣ, амниятӣ ва мудириятӣ дошта бошад;
- Ва бо ҳузури ниҳодҳои байналмилалӣ замонат шавад.
Дар ғайри он, дар ҳадди як рӯъё ё таблиғоти сиёсӣ боқӣ хоҳад монд.
