Хабари рӯз

Трамп ҷангро оғоз кард ва ба тавофуқе расид, ки аз тавофуқи ҳастаии Обама (JCPOA) бисёр бадтар аст

Муаллиф: Лим Тин, ҳуқуқдон ва сиёсатмадори сингапурӣ

Ду рӯз пеш мақолае навиштам ва онро дар Фейсбук нашр кардам. Дар он тавофуқи оташбас миёни Амрико ва Эронро “санади таслим” номидам. Аз он замон то кунун ин мақола беш аз 4,5 миллион бор дида шудааст, 56 ҳазор писанд дарёфт кардааст ва беш аз 11 ҳазор бор ба иштирок гузошта шудааст. Вокунишҳо чизеро тасдиқ карданд, ки бисёре аз мардум аз пеш эҳсос мекарданд, аммо ҳанӯз қодир ба исботи он набуданд: дар шароите, ки Иёлоти Муттаҳида пазируфта буд, чизе амиқан нодуруст вуҷуд дошт.

Акнун, ки нашрияи англисизабони Ал-Арабия (Al Arabiya) матни комили “Ёддошти тафоҳум”-и 14-моддаиро (MOU) ба даст овардааст, дигар ниёзе ба ҳадсу гумон нест. Ин санад худ гӯёи ҳама чиз аст ва тамоми он чиро, ки пештар навишта будам, тасдиқ мекунад.

Ман ҳамчун ҳуқуқдоне бо 35 соли собиқа, фаъолияти худро сарфи таҳлили дақиқи матнҳо ва ибораҳои ҳуқуқӣ кардаам. Пас аз мутолиаи ин ёддошти тафоҳум, ба натиҷае равшан ва бидуни ибҳом расидам: ин як тавофуқи сулҳ миёни ду тарафи баробар нест; балки як санади таслимӣ аст. Амрикоиҳо намехостанд ҷаҳон ин матнро бубинад ва пас аз хондани он ба осонӣ метавон фаҳмид, ки чаро. Акнун далелҳои ин натиҷагириро ба таври муфассал шарҳ хоҳам дод.

Нахуст тамоми 14 банди ин тавофуқро нақл мекунам ва сипас маънои онҳоро тавзеҳ хоҳам дод.

14 БАНДИ ЁДДОШТИ ТАФОҲУМ

  1. Ҷумҳурии Исломии Эрон ва Иёлоти Муттаҳидаи Амрико ҳамроҳ бо муттаҳидони худ, ки дар ҷанги кунунӣ иштирок доранд, эълом мекунанд, ки аз замони имзои ин Ёддошти тафоҳум оташбаси фаврӣ ва доимӣ дар ҳамаи ҷабҳаҳо, аз ҷумла Лубнон, барқарор хоҳад шуд. Тарафҳо мутааҳҳид мешаванд, ки аз ҳар гуна иқдоми хасмона алайҳи якдигар ва низ аз таҳдид ба истифодаи зӯр ё бакоргирии он худдорӣ кунанд. Тавофуқи ниҳоӣ муқаррароти ин модда ва ҳамаи моддаҳои дигарро тасдиқ хоҳад кард.
  2. Ҷумҳурии Исломии Эрон ва Иёлоти Муттаҳида мутааҳҳид мешаванд, ки ба ҳокимият ва тамомияти арзии якдигар эҳтиром бигзоранд ва аз мудохила дар умури дохилии тарафи муқобил худдорӣ кунанд.
  3. Ҷумҳурии Исломии Эрон ва Иёлоти Муттаҳида мутааҳҳид мешаванд, ки музокиротро анҷом дода, ҳадди аксар дар муддати 60 рӯз ба тавофуқи ниҳоӣ даст ёбанд; ин муҳлат бо мувофиқати мутақобили тарафайн қобили тамдид хоҳад буд.
  4. Билфосила пас аз имзои ин Ёддошти тафоҳум, Иёлоти Муттаҳида муҳосираи дарёиро лағв хоҳад кард ва аз ҳар гуна иқдоме, ки бо ҳадафи ҷилавгирӣ ё маҳдуд кардани фаъолиятҳои Ҷумҳурии Исломии Эрон анҷом шавад, монеъ хоҳад шуд. Илова бар ин, мутааҳҳид мешавад, ки ҳадди аксар дар муддати 30 рӯз иртиботот ва ҳамлу нақли дарёиро ба таври комил эҳё кунад. Ҳаҷми киштиронии Эрон бояд ба сатҳи пеш аз ҷанг бозгардад. Иёлоти Муттаҳида ҳамчунин мутааҳҳид мешавад, ки зарфи 30 рӯз пас аз имзои тавофуқи ниҳоӣ нерӯҳои худро аз манотиқи ҳамҷавор хориҷ кунад.
  5. Пас аз имзои ин Ёддошти тафоҳум, Ҷумҳурии Исломии Эрон билофосила иқдомоти лозимро барои эҳёи рафтуомади киштиҳои тиҷорӣ миёни Халиҷи Форс ва Дарёи Уммон оғоз хоҳад кард ва ҳаҷми ҳамлу нақлро зарфи 30 рӯз ба сатҳи пеш аз ҷанг хоҳад расонд. Ин амр бо дарназардошти зарурати бартараф кардани мавонеъи фаннӣ ва иҷрои амалиёти минарӯбӣ анҷом хоҳад шуд.
  6. Иёлоти Муттаҳида мутааҳҳид мешавад, ки ҳамроҳ бо шарикони минтақаии худ тарҳе ҷомеъ барои бозсозӣ ва рушди иқтисодии Ҷумҳурии Исломии Эрон тадвин кунад, ки мавриди тавофуқи ҳар ду тараф буда ва барои он ҳадди ақал 300 миллиард доллар таъмини молии замонатшуда дар назар гирифта шавад. Созукори иҷрои ин тарҳ ҳамчун бахше аз тавофуқи ниҳоӣ бояд зарфи 60 рӯз тадвин гардад.
  7. Иёлоти Муттаҳида мутааҳҳид мешавад, ки мутобиқи ҷадвали замонии мавриди тавофуқ дар чорчӯби тавофуқи ниҳоӣ, тамоми таҳримҳои ҷорӣ алайҳи Ҷумҳурии Исломии Эронро лағв кунад; аз ҷумла таҳримҳое, ки бар асоси қатъномаҳои Шӯрои Амнияти Созмони Милали Муттаҳид ва тасмимҳои Шӯрои ҳуккоми Ожонси Байналмилалии Энержии Атомӣ (IAEA) эъмол шудаанд, инчунин тамоми таҳримҳои якҷонибаи Амрико, чи ибтидоӣ ва чи сонавӣ.
  8. Ҷумҳурии Исломии Эрон бори дигар таъкид мекунад, ки ҳаргиз ба тавлиди силоҳи ҳастаӣ иқдом нахоҳад кард. Ҷумҳурии Исломии Эрон ва Иёлоти Муттаҳида тавофуқ кардаанд, ки сарнавишти маводи ҳастаии ғанишуда ва тамоми масоили дигаре, ки ба сурати мутақобил мавриди тавофуқ қарор гирифта ва ба барномаи ҳастаӣ марбут мешаванд, аз ҷумла ниёзҳои ҳастаии Эрон, ба таври муносиб дар тавофуқи ниҳоӣ таъйин ва ҳаллу фасл гарданд. Тавофуқи ниҳоӣ муқаррароти ин моддаро низ тасдиқ хоҳад кард.
  9. Ҷумҳурии Исломии Эрон ва Иёлоти Муттаҳида тавофуқ мекунанд, ки то замони дастёбӣ ба тавофуқи ниҳоӣ, вазъияти мавҷуд ҳифз шавад; ба ин маъно, ки Эрон вазъияти кунунии барномаи ҳастаии худро ҳифз хоҳад кард ва Иёлоти Муттаҳида низ ҳеҷ таҳрими ҷадиде алайҳи Эрон эъмол нахоҳад кард ва ҳузури низомии худро дар минтақа афзоиш нахоҳад дод.
  10. Иёлоти Муттаҳида мутааҳҳид мешавад, ки билофосила пас аз имзои ин Ёддошти тафоҳум ва то замони лағви комили таҳримҳо, Вазорати хазонадории Амрико муҷаввизҳое (waivers) содир кунад, ки имкони содироти нафти хоми Эрон, маҳсулоти петрокимиёӣ ва муштақоти онҳо, инчунин ироаи тамоми хадамоти марбут, аз ҷумла хадамоти бонкӣ, суғурта, ҳамлу нақл ва соири амалиёти вобастаро фароҳам созад.
  11. Иёлоти Муттаҳида мутааҳҳид мешавад, ки ҳамзамон бо пешрафти музокирот ба сӯи тавофуқи ниҳоӣ, вуҷӯҳ ва дороиҳои масдудшуда ё маҳдудшудаи Ҷумҳурии Исломии Эрон озод шуда ва ба таври комил дар дастрас қарор гиранд. Ин вуҷӯҳ, сарфи назар аз он ки дар ҳисобҳои ибтидоӣ нигоҳдорӣ шаванд ё ба ҳисобҳои дигар мунтақил гардида бошанд, метавонанд барои ҳар гуна пардохти ниҳоӣ, ки тавассути Бонки Марказии Ҷумҳурии Исломии Эрон таъйин мешавад, истифода шаванд ва ба таври комил дар ихтиёри Эрон хоҳанд буд. Иёлоти Муттаҳида мутааҳҳид мешавад, ки тамоми муҷаввизҳо, парвонаҳо ва маъофиятҳои лозим аз режими таҳримҳоро барои иҷрои ин банд содир кунад.
  12. Ҷумҳурии Исломии Эрон ва Иёлоти Муттаҳида тавофуқ мекунанд, ки созукоре барои иҷрои тавофуқ эҷод кунанд, ки бар иҷрои муваффақонаи он ва пойбандии мудовим ба муқаррароти тавофуқи ниҳоӣ назорат дошта бошад.
  13. Пас аз имзои ин Ёддошти тафоҳум ва дарёфти замонатҳои лозим мабнӣ бар оғози иҷрои моддаҳои 4, 5, 10 ва 11-и ин ёддошт, инчунин итминон аз идомаи иҷрои ин иқдомот, Ҷумҳурии Исломии Эрон ва Иёлоти Муттаҳида музокирот дар бораи тавофуқи ниҳоиро мунҳасиран дар хусуси соири моддаҳо оғоз хоҳанд кард.
  14. Тавофуқи ниҳоӣ тавассути як қатъномаи илзомовари Шӯрои Амнияти Созмони Милали Муттаҳид ба тасвиб хоҳад расид.

ЧАРО ИН ЯК САНАДИ ТАСЛИМ АСТ — ВА ҲАТТО БАДТАР АЗ JCPOA

Аз дидгоҳи ҳуқуқӣ, натиҷае, ки пас аз мутолиаи ин Ёддошти тафоҳум ба даст меояд, ҳеҷ ҷойе барои тардид боқӣ намегузорад. Иҷоза диҳед ин мавзӯъро банд ба банд тавзеҳ диҳам.

Нахуст: 300 миллиард доллар

Моддаи 6 Иёлоти Муттаҳида ва шарикони минтақаии онро мутааҳҳид мекунад, ки бозсозӣ ва рушди иқтисодии Эронро бо маблағи дастикам 300 миллиард доллари Амрико таъмин намоянд.

Биёед, номи воқеии онро ба кор бибарем: ғаромати ҷангӣ.

Тарафи пирӯз ба тарафи шикастхӯрда 300 миллиард доллар пардохт намекунад. Ин тарафест, ки ҷангро оғоз кардааст, онро идома додааст ва дар ниҳоят шикаст хӯрдааст, ки бояд бипардозад.

Тавофуқи ҳастаии давлати Обама (JCPOA) озодсозии ҳудуди 100 то 150 миллиард доллар аз дороиҳои масдудшудаи Эронро пешбинӣ мекард; дороиҳое, ки аслан мутааллиқ ба худи Эрон буданд.

Аммо ин Ёддошти тафоҳум, баръакс, Иёлоти Муттаҳидаро муваззаф мекунад, ки 300 миллиард доллар сармоягузорӣ ва таъмини молии ҷадид барои рушди Эрон фароҳам созад.

Трамп ҷангро оғоз кард ва бо тааҳҳуде бозгашт, ки бар асоси он бояд беш аз ду баробари маблағеро, ки давлати Обама ҳаргиз пазируфта буд, дар ихтиёри Эрон қарор диҳад.

Дувум: Тангаи Ҳурмуз ҳамчунон таҳти контроли Эрон боқӣ мемонад

Моддаи 5 Эронро муваззаф мекунад, ки худ амалиёти минарӯбӣ ва барқарор кардани киштирониро анҷом диҳад; имтиёзи фанние, ки дар воқеъ ҳақиқати бисёр муҳимтареро тасдиқ мекунад: Эрон ҳамчунон контроли ин оброҳро дар ихтиёр дорад.

Дар матни Ёддошти тафоҳум ҳеҷ банде вуҷуд надорад, ки Эронро аз вазъи аворизи транзитӣ, “ҳазинаҳои зистмуҳитӣ” ё ҳазинаи “хидматҳои новбарӣ” барои киштиҳои убуркунанда аз танга дар оянда манъ кунад.

Дар амал, ин ҳамон таърифаҳо ва авориз бо номи дигар аст. Тангаи Ҳурмуз — шарёни ҳаётии интиқоли энержӣ дар ҷаҳон — ҳамчунон таҳти контроли истисноии Эрон боқӣ мемонад. Иёлоти Муттаҳида ҷангро оғоз кард ва дар ниҳоят нуфузи худро бар гузаргоҳе аз даст дод, ки пештар барои киштиронии байналмилалӣ боз буд.

Савум: Масъалаи ҳастаӣ комилан боз боқӣ мемонад — ва изҳороти Трамп дар бораи ураниуми ғанишудаи Эрон бо матни санад дар тазод аст

Аз манзари ҳуқуқӣ, ин шояд муҳимтарин бахши санад бошад.

Моддаи 8 тасреҳ мекунад, ки Эрон “бори дигар таъкид мекунад”, ки ҳаргиз силоҳи ҳастаӣ тавлид нахоҳад кард. Истифода аз ибораи “бори дигар таъкид мекунад” (reiterates) комилан огоҳона аст. Дар адабиёти ҳуқуқӣ ва дипломатӣ, ин истилоҳ ба ин маъност, ки як тараф фақат мавқеи қаблан эъломкардаи худро такрор мекунад ва на ин ки тааҳҳуди ҷадид, илзомовар ва қобили ростиозмоӣ бипазирад.

Дар ин санад ҳеҷ ишорае ба мавориди зер нашудааст:

- барчидани сентрифугаҳо;

- коҳиши сатҳи ғанисозии ураниум;

- маҳдудияти замонӣ барои дастёбии эҳтимолӣ ба силоҳи ҳастаӣ (breakout timeline);

- созукори бозрасиҳои ногаҳонӣ.

Сарнавишти маводи ҳастаии ғанишудаи Эрон фақат ба замони инъиқоди тавофуқи ниҳоӣ ба таълиқ гузошта шудааст.

Барои муқоиса, тавофуқи ҳастаии JCPOA дасти кам:

- маҳдудиятҳои мушаххасе бар сатҳи ғанисозии ураниум эъмол мекард;

- коҳиши 98-дарсадии захоири маводи ғанишудаи Эронро пешбинӣ мекард;

- теъдоди сентрифугаҳоро маҳдуд месохт;

- як режими 15-солаи назорат ва ростиозмоӣ аз сӯи Ожонси Байналмилалии Энержии Атомӣ (International Atomic Energy Agency)-ро барқарор мекард.

Ин Ёддошти тафоҳум ҳеҷ гуна имтиёз ё созукори қобили муқоисае аз назари домана ва сатҳи назорат барои Иёлоти Муттаҳида фароҳам намекунад.

Трамп ба сурати ошкор эълом карда буд, ки дар чорчӯби ин тавофуқ, Иёлоти Муттаҳида қодир хоҳад буд захоири ураниуми ғанишудаи Эронро мусодира ва нобуд кунад.

Аммо тамоми ин иддаоҳо чизе беш аз як хаёлпардозӣ нест. Бори дигар моддаи 8-ро бихонед: дар он фақат гуфта шудааст, ки сарнавишти маводи ғанишуда “ба таври муносиб дар тавофуқи ниҳоӣ таъйин ва ҳаллу фасл хоҳад шуд”. Ҳамину бас.

Дар ин санад мавориди зер вуҷуд надорад:

- ҳеҷ созукоре барои мусодира ё хориҷ кардани ураниуми ғанишуда;

- ҳеҷ ҷадвали замонӣ барои интиқол ё хориҷ кардани он;

- ҳеҷ равише барои ростиозмоӣ ва назорат;

- ҳеҷ муқаррароте барои иҷрои иҷбории тааҳҳудот.

Ураниуми ғанишуда ҳамчунон дар ихтиёри Эрон, дар хоки Эрон ва таҳти контроли Эрон боқӣ мемонад; имрӯз, фардо ва то замоне, ки тавофуқи ниҳоӣ ҳосил шавад, агар аслан чунин тавофуқе рӯзе ба даст ояд.

Илова бар ин, моддаи 8 ба сароҳат “ниёзҳои ҳастаии Эрон”-ро ба расмият мешиносад; иборае, ки ба таври зимнӣ ҳаққи Эрон барои идомаи рушди барномаи ҳастаии худро ба ҳар шакле, ки зарур бидонад, тасдиқ мекунад.

Ин Ёддошти тафоҳум ба ҷойи маҳдуд кардани ҷоҳталабиҳои ҳастаии Эрон, озодии амали қобили таваҷҷуҳе ба Теҳрон медиҳад, то масир ва суръати рушди барномаи ҳастаии худро таъйин кунад.

Ин тавофуқ Эронро аз аҳроми нуфузи ҳастаии худ маҳрум намекунад; балки баръакс, ин аҳромро ба таври комил ҳифз мекунад, дар ҳоле ки ҳазинаҳои онро Иёлоти Муттаҳида хоҳад пардохт.

Ман дар ин ҷо дар бораи он ки Эрон бояд ё набояд дорои силоҳи ҳастаӣ бошад, доварӣ намекунам. Мавқеи собити ман ҳамеша ин будааст: агар Эрон набояд чунин силоҳе дошта бошад, пас Исроил (Israel) низ, ки дорои зарродхонаи ҳастаии ба таври ғайрирасмӣ шинохташуда аст, набояд онро дар ихтиёр дошта бошад.

Аммо нуктаи аслӣ чизи дигар аст: изҳороти Доналд Трамп (Donald Trump) мабнӣ бар он ки ин тавофуқ Эронро аз дастёбӣ ба силоҳи ҳастаӣ маҳрум мекунад, ошкоро муболиғаомез аст. Ин Ёддошти тафоҳум чунин чизеро замонат намедиҳад.

Ва агар гузоришҳо дар бораи ин мавзӯъро дар назар бигирем, ки Масъуд Пизишкиён (Masoud Pezeshkian), раисиҷумҳури Эрон, дар ҷараёни як гуфтугӯи телефонии ахир бо нахуствазири Покистон зоҳиран таҳдид кардааст, ки дар сурати идомаи сарсахтии Иёлоти Муттаҳида даст ба инфиҷори ҳастаӣ хоҳад зад, ва инчунин гузоришҳое мабнӣ бар он ки Покистон ба Туркия замонати “чатри ҳастаӣ” дар баробари таҳдиди эҳтимолии Исроил додааст, он гоҳ чӣ касе метавонад иддао кунад, ки замонатҳои мушобеҳе аз сӯи Покистон, Чин, Русия ё Куриёи Шимолӣ дар ихтиёри Эрон қарор нахоҳанд гирифт?

Ин Ёддошти тафоҳум ба ҳеҷ яке аз ин пурсишҳо посух намедиҳад.

Чаҳорум: Тартиби иҷрои тааҳҳудот моҳияти воқеии тавофуқро ошкор мекунад

Моддаи 13 шояд гӯётарин бахши кулли ин санад бошад.

Бар асоси ин модда, Эрон ва Иёлоти Муттаҳида танҳо пас аз он музокирот дар бораи тавофуқи ниҳоиро оғоз хоҳанд кард, ки Амрико иҷрои моддаҳои 4, 5, 10 ва 11-ро оғоз карда бошад.

Ин ба он маъност, ки пеш аз инъиқоди тавофуқи ниҳоӣ:

- муҳосираи дарёӣ бояд лағв шавад;

- дороиҳои масдудшудаи Эрон бояд озод шаванд;

- муҷаввизҳои содироти нафти Эрон бояд содир шаванд;

- киштиронӣ бояд эҳё гардад.

Ба баёни дигар, нахуст Амрико имтиёз медиҳад ва танҳо пас аз он Эрон дар бораи тавофуқи ниҳоӣ музокира мекунад.

Ин мантиқи як пирӯз нест, ки аз тарафи шикастхӯрда имтиёз мегирад; балки мантиқи як довталаб аст, ки барои нишастан бар сари мизи музокира ҳазина мепардозад.

ХУЛОСА

Доналд Трамп алайҳи Эрон ҳамалоти низомӣ анҷом дод, гурӯҳҳои таҳоҷумии новҳои ҳавопаймобарро ба минтақа эъзом кард, муҳосираи дарёӣ барқарор сохт ва зерсохтҳои Эронро ҳадафи бомбаборонҳои тӯлонӣ қарор дод.

Ҳамаи ин иқдомот бо адабиёти ҳаддиаксаре ҳамроҳ буд, ки бар зарурати маҳрум кардани доимии Эрон аз дастёбӣ ба силоҳи ҳастаӣ ва водор сохтани он ба таслими бечуну чаро таъкид мекард.

Бо вуҷуди ин, Ёддошти тафоҳуме, ки ӯ имзо кардааст, шомили мавориди зер аст:

- тааҳҳуд ба таъмини молии рушди Эрон ба арзиши 300 миллиард доллар;

- адами вуҷуди ҳар гуна барчидани сохтории барномаи ҳастаии Эрон;

- ҳифзи контроли амалии Эрон бар Тангаи Ҳурмуз;

- ироаи имтиёзҳои фаврӣ аз ҷониби Амрико ҳатто пеш аз оғози музокирот дар бораи тавофуқи ниҳоӣ;

- ва чунон формулибандии заъифе дар бораи масъалаи ҳастаӣ, ки тамоми бори ҳуқуқии он бар як вожа устувор аст: “бори дигар таъкид мекунад” (reiterates); дар ҷое, ки интизор мерафт мамнуияти сареҳ, қотеъ ва бидуни ибҳом вуҷуд дошта бошад.

Тавофуқи ҳастаии давлати Обама — JCPOA — бо вуҷуди ҳамаи нуқсонҳояш, дасти кам шомили маҳдудиятҳои мушаххас ва қобили андозагирӣ бар барномаи ҳастаӣ, созукорҳои мустақили ростиозмоӣ ва назорат, инчунин лағви тадриҷии таҳримҳо буд, ки мустақиман ба иҷрои таъйидшудаи тааҳҳудоти Эрон вобаста буд.

Дар ин Ёддошти тафоҳум чунин сохтори ниҳодӣ ва ҳуқуқӣ вуҷуд надорад.

Доналд Трамп JCPOA-ро пора кард ва онро “бадтарин тавофуқи таърих” номид. Сипас ҷангро оғоз кард. Ва дар ниҳоят бо тавофуқе ба хона бозгашт, ки аз нигоҳи муаллиф ҳатто аз он ҳам бадтар аст.

Ва дар поён, иҷоза диҳед як пешниҳоди фурӯтанона дар иртибот бо ин рӯйдод матраҳ кунам.

Дар соли 1919, дар Толори Оинаҳои Қасри Версал (Palace of Versailles), Паймони Версал (Treaty of Versailles) ба имзо расид; санаде, ки чунон ғароматҳои сангин ва шароити таҳқиромезеро бар Олмон таҳмил кард, ки ба бовари бисёре аз таърихнигорон, заминаро барои ба қудрат расидани Адолф Ҳитлер (Adolf Hitler) фароҳам сохт ва дар ниҳоят ҷаҳонро ба сӯи фоҷиаи Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ (World War II) савқ дод.

Акнун Эммануэл Макрон (Emmanuel Macron) қасд дорад аз Доналд Трамп дар ҳамон Толори Оинаҳо ва дар ҷараёни нишасти Гурӯҳи Ҳафт (G7) пазироӣ кунад.

Ва чӣ андоза рамзӣ хоҳад буд — чӣ андоза ба таври комил ва шоирона рамзӣ — агар Трамп дар ҳамон толор бимонад ва дар 19 июн Ёддошти тафоҳуми ниҳоӣ бо Эронро ҳамон ҷо имзо кунад.

Ба ҳар ҳол, толоре, ки рӯзе шоҳиди таҳмили ғароматҳои таҳқиромез аз ҷониби як қудрати бузург ба қудрати дигар буд, ба назар мерасад муносибтарин макон барои имзои санаде бошад, ки дар он марде, ки худро бузургтарин муомилагари ҷаҳон меномад, ба шакле аҷиб дар ҷойгоҳи тарафе қарор гирифтааст, ки ҳамон ғароматҳоро мепардозад.

Ва оинаҳо — ҳамаи 357 оинаи машҳури он толор — ин лаҳзаро бо шаффофияте бенуқсон бозтоб хоҳанд кард.


Нигористон

Қумандон Муслим

Қумандон Муслим

Муҳаммад Муслим Ҳаёт, маъруф ба “Қумандон Муслим”, яке аз муҷоҳидини хушноми Афғонистон ҷон ба ҷонофарин таслим кард.

Шӯравӣ дар Афғонистон: аз ҷанг то сохтусоз

Шӯравӣ дар Афғонистон: аз ҷанг то сохтусоз

34 сол пеш, 15 феврали соли 1989, Иттиҳоди Шӯравӣ охирин нерӯҳои худро аз Афғонистон хориҷ кард. 

Сарзамини фақру ранҷ

Сарзамини фақру ранҷ

Афғонистон... Кишваре, ки дар қарни бисту якум бо фаҷоеъи инсонии ношинохта мувоҷеҳ шудааст, кишваре, ки ҷуз худо ҳеҷ кас аз мусибати мардуми мазлумаш...

"Нон, кор, озодӣ!"

"Нон, кор, озодӣ!"

Эътирозҳои мардумӣ дар дохилу хориҷи Афғонистон як сафҳаи дурахшонест, ки дар китоби таърихи ин кишвар бо ҳарфҳои заррин сабт хоҳад шуд. Мардуми сарба...

Зиндагӣ дар "Сарзамини Муқовимат"

Зиндагӣ дар "Сарзамини Муқовимат"

Кӯҳу дараҳои Ҳиндукуш бо гузашти беш аз 30 сол аз ҷиҳод алайҳи Иттиҳоди Шӯравӣ ва 20 сол аз муқовимати аввал дигарбора ба маҳалли рафтуомад ва сукунат...

Қудрати низомӣ ба қимати хуни «ҷиҳодиҳо»

Қудрати низомӣ ба қимати хуни «ҷиҳодиҳо»

Аз ҷангҳои Афғонистон ҳамеша хазинаи низомии Покистон ғанӣ шудааст. Мулло Яъқуб, писари Мулло Умар, асосгузор ҳаракати "Толибон", ки ҳоло вазири дифо...

Зимистони Ҳиндукуш аз дурбини муқовиматгар

Зимистони Ҳиндукуш аз дурбини муқовиматгар

Ин аксҳоро Ҳасиби Набард, яке аз аъзои Ҷабҳаи муқовимати миллии Афғонистон, фиристод, ки ҳамагӣ бо телефон гирифта шудаанд

Видео

Хабарҳои пурхонанда

Дар 15 августи 2021 “Толибон” дар Афғонистон ба қудрат расиданд ва “Бозии Бузурги Ҷадид” дар Осиёи Марказӣ оғоз шуд. Режими “Толибон” дасти созмонҳои террористии минтақа ва ҷаҳонро ба ҳадафи барандозии низомҳои демократӣ ва давлатҳои миллӣ дар Осиёи Марказӣ боз карда ва барои фаъолиятҳои онон бистари мусоид эҷод кардааст. “Сангар” як сангар ва минбари иттилоотии Афғонистон ва кишварҳои Осиёи Марказӣ ба хотири дифоъ аз озодӣ, истиқлол, адолат, маданият, каромати инсонӣ, эътиқодоти динӣ ва амнияти минтақа барои рӯзноманигорон, донишварзон ва равшанфикрон аст.

БО МО БОШЕД!