تضعیف نفوذ پکن بر کابل به نفع جهادیهای اویغور و امریکا است.
نویسنده: آندری سرنکو، خبرنگار خاص “نزاویسیمایه گازیتا”
در عکس: برخی منابع این شخص را که در سمت چپ حاجی ابراهیم حقانی نشسته است، لی جو دونگ، "مسئول بخش استخبارات چین در امور افغانستان" معرفی کردند. اما دقیق نیست، که او در اصل کیست.
چین یک "عامل نفوذ" بسیار مهم را در افغانستان از دست داد. قتل حاجی خلیل الرحمن حقانی در کابل که حدود دو هفته پیش اتفاق افتاد، موضع پکن را در امارت اسلامی تحت کنترل طالبان (یک سازمان تروریستی ممنوع در فدراسیون روسیه) را شدیداً ضعیف خواهد کرد. در آستانه فعال شوی منتظره امریکا در افغانستان و در کل منطقه، از دست چین رفتن برخی موقعیت ها در بازی افغانستان میتواند تهدیدات امنیتی را برای بیجینگ تشدید کند.
حاجی خلیل الرحمن حقانی، وزیر امور مهاجرین حکومت طالبان در یک حمله انتحاری به تاریخ ۱۱ دسامبر در کابل کشته شد. مسئولیت این حمله را ولایت خراسان (یک سازمان تروریستی ممنوع در فدراسیون روسیه)، یک شاخه افغانی دولت اسلامی (داعش، یک سازمان تروریستی ممنوع در فدراسیون روسیه) به عهده گرفت. با این حال، انتحاری داعش فقط عامل این قتل بود که به هر حال گمنام ماند: در گزارش رسانه هایی از ولایت خراسان، نام تروریستی که کاکای سراج الدین حقانی وزیر داخله قدرتمند طالبان را به قتل رسانده است بر خلاف شیوههای قبلی فاش نشده است. در عکس رسمی دولت اسلامی، عامل حمله تروریستی یازدهم دسامبر چهره خود را کاملاً پوشانده است که این نیز واضح نیست و با سنت جهادی مطابقت ندارد: انتحاری به هر حال مُرده است، از چه کسی باید بترسد؟
همه اینها زمینه را برای کارشناسان باصلاحیت افغان از میان افسران ارشد استخباراتی رژیم جمهوری فراهم کرد تا ادعا کنند که به احتمال زیاد "ولایت خراسان" یا فقط دستور شخص دیگری را برای قتل خلیل الرحمن حقانی اجرا کرده است، یا به سادگی موافقت کرده است که جرم شخص دیگری را برای یک پاداش معین به گردن بگیرد.
آنچه منابع آگاه افغان هم از طرف طالبان و هم از طرف مخالفان شان در مورد آن اتفاق نظر دارند این است که چرا دقیقاً وزیر امور مهاجرین حکومت طالبان کشته شد. و اینجا "رد چینایی" واضحاً قابل دید است.
واقعیت این است که حاجی خلیل الرحمن حقانی با استخبارات وزارت امنیت دولتی جمهوری خلق چین مدتها و مثمر همکاری داشته است. به گفته منابع آگاه از اوضاع، موضوع مشارکت آنها گروه های جهادی اویغور بود که توسط مهاجرین از منطقه خودمختار سینکیانگ اویغور (XUAR) چین ایجاد شده و در قلمرو طالبان افغانستان مستقرند. بیجینگ شبه نظامیان اویغور را بیهوده تهدیدی برای امنیت خود نمیداند. از سال های متمادی به این طرف، سرویس های استخباراتی چین نه تنها در مورد گروه های مسلح اویغورها در افغانستان معلومات جمع آوری می کنند، بلکه علیه "مشکل ترین عناصر" نیز اقدامات قوی انجام می دهند.
به گفته منابع معتبر، حاجی خلیل الرحمن حقانی به طور منظم و با مزد خوب، اطلاعات مربوط به جهادیهای اویغور و خانوادههای آنان را در اختیار سازمانهای استخباراتی چین قرار میداد. برای این کار او از قابلیتهای اداری وزارت خود استفاده کرد که در کنار موارد دیگر با ثبت شخصی مهاجران کشورهای دیگر در امارت طالبان از جمله اویغورهای چین سروکار دارد. به لطف این، استخبارات چین در مورد اشخاص مشخص دخیل، کارمندان سیاسی و قوماندانان "جهاد اویغور" که احساسات و پلان های ضد چینایی خود را پنهان نمیکردند، همه چیز را هم نباشد، اما چیزهای زیادی را میدانست.
علاوه بر این، به گفته منابع افغانی، حاجی خلیل الرحمن حقانی نه تنها بیجینگ را با معلومات تامین میکرد، بلکه عملیات های ظریف هدفمند را برای از بین بردن منفورترین و خطرناک ترین جهادی های اویغور در بدل یک فیس اضافی انجام میداد. به طور خاص، یکی از این عملیات ها در همان آغاز ماه نوامبر در حومه شهر کابل صورت گرفت که یکی از فرماندهان جنگی اویغور را اشخاص نامعلوم از میان بردند. اندکی پس از آن، "مجاهدین" اویغور حمله تلافی جویانه ای را در ولایت ختلان تاجیکستان انجام دادند که در نتیجه چندین شهروند چینی که در یک معدن طلا کار می کردند، کشته و زخمی شدند.
به گفته منبع، خلیل الرحمن حقانی اخیراً شهرت نفرت انگیزی به عنوان یک عامل نفوذ بسیار خطرناک چینایی کسب کرده بود و هدفمندانه علیه "مجاهدین" اویغور کار می کرد: "این شهرت شروع به ایجاد آسیب زدن به شهرت برادرزاده او، وزیر داخله طالبان سراجالدین حقانی و در عموم تمام رهبری طالبان، از جمله "گوروه قندهار" به رهبری امیر هیبتالله آخوندزاده کرد. در نهایت حرص و وابستگی بیش از حد وزیر مهاجرت طالبان به دوستان چینی و حقالزحمه آنها منجر به مرگ او شد."
با توجه به تعداد زیاد گروههای اویغور در افغانستان (به گفته نمایندهگان طالبان، همراه با اعضای خانواده از ۳۰۰ هزار نفر تجاوز میکرد)، پرخاشگری آنها، تهدید عبور از کنترل طالبان و متحدشان القاعده (یک سازمان تروریستی ممنوع در فدراسیون روسیه) تحت پرچم داعش، برکناری خلیل الرحمن حقانی اجتناب ناپذیر بود. علاوه بر این، اندکی پیش از مرگش، مرحوم شروع به تدوین طرحی برای ایجاد نوعی "اردوگاه خاص" در قلمرو افغانستان کرد که قصد داشت برای "تصفیه" با نفوذترین و جاهطلبترین فرماندهان و کارکنان سیاسی "جهاد اویغور" را با خانوادهیشان اسکان مجدد کند. بعد چه اتفاقی برای این مردم در این "اردوگاه کار اجباری" اتفاق می افتد - فقط میتوان حدس زد. منابع افغان معتقدند که به عنوان مثال می توانست در جریان حمله هواپیماهای بدون سرنشین نامعلوم از هوا نابود شود.
با این حال، این برنامهها مقدر نبود که تحقق یابد: یک مهاجم انتحاری داعش فعالیتهای خشونت آمیز خلیل الرحمن حقانی را متوقف و استخبارات چین را از یک شریک بسیار ارزشمند در رهبری رژیم طالبان در افغانستان محروم کرد.
البته تضعیف مواضع بیجینگ در افغانستان نه تنها به نفع "مجاهدین" اویغور، بلکه به نفع ایالات متحده نیز خواهد بود: در سال جدید ۲۰۲۵، انتظار می رود که فعالیت واشنگتن در جهت افغانستان افزایش یابد. با توجه به اینکه سازمانهای استخباراتی امریکا علاقهمندی قابل ملاحظه ای به کار با فعالان اویغور در سراسر جهان نشان داده اند، این امکان وجود دارد که آنها برای برقراری همکاری با آنان در افغانستان تلاش کنند. با تمام پیامدهایی که چین را در پی آن انتظار است.
