احمدشاه مسعود چگونه عبادت را با مقاومت پیوند داد؟
نویسنده: حفیظ منصور، سیاستمدار و نویسنده، از رهبران حزب جمعیت اسلامی و جبهه مقاومت افغانستان
به مناسبت فرارسیدن سالروز تولد و سالگرد شهادت احمدشاه مسعود (۱ سپتامبر ۱۹۵۳ – ۹ سپتامبر ۲۰۰۱)، قهرمان ملی و اسطوره تاریخ افغانستان و بشریت، «سنگر» تصمیم گرفته است مجموعهای از مقالات را درباره او منتشر کند.
کسانی که برای آزادی بشریت از یوغ استثمار، استعمار، تروریسم و افراطگرایی مبارزه کردهاند، برای همیشه در دلها، در خاطرهها و در اسطورهها باقی خواهند ماند.
زندگی قهرمان پس از مرگش آغاز میشود!
***
از چند روز بدینسو شماری از دوستان و همکاران احمد شاه مسعود رحمت الله علیه به مناسبت ۲۵ مین سالگرد شهادت ایشان، از طریق رسانه ها به ذکر خاطرات شان می پردازند. در این میان، انجنیر محمد واصل بازغ، یکی از مجاهدان سابقه دار و مو سپید، برداشت های خود را در مورد شخصیت مسعود شهید بیان داشت.
وی در فرمایشات جالب شان گفت: "احمد شاه مسعود انرژی خود را از عالم بالا می گرفت. وی مانند سولر( انرژی خود را) از صاحب آفتاب می گرفت".
این نکته نظر مرا بخود جلب کرد و مرا بر ان واداشت، تا تبصره یی در مورد داشته باشم.
بی تردید احمد شاه مسعود رحمة الله علیه انرژی خود را از صاحب آسمان و زمین، عرش و کرسی می گرفت، از طریق توسل به ذات اقدس الهی قدرت می یافت و با توکل به او گام بر می داشت. از مطالعه ی یاد داشت های شخصی حضرت مسعود به وضاحت این امر استنباط می گردد.
هرگامی نقیصه ی در کار رخ می داد و مشکلی در میان می آمد، به بررسی وضعیت می پرداخت و در آن میان بار ملا مت را بر دوش خود می انداخت و می گفت، کار هایش را به خوبی انجام نداده، در امور تنبلی کرده است. خود بصورت شخصی و دقیق از آن مساله وارسی ننموده، وحتا گاهی حرف درشت تری به کسی می زد، در خفا اظهار ندامت و پشیمانی داشته و از خداوند طلب عفو و بخشایش می کرد. او کسالت و تنبلی های خود را زاده ی ناتوانی روحی و ملالت درونی می شمرد، که به اثر غفلت به ذکر و نیایش بروز می کرد.
احمد شاه مسعود رحمة الله علیه بحق یک عارف بود؛ عارفی از جنس خودش. من ایشان را صاحب طریقت عرفانی مسعودیه می دانم، که با طریقت های قادریه، نقشبندیه، چشتیه، مولویه و سنوسیه تفاوت ماهوی دارد.
در طریقت های سنتی بجز کبرویه که امام و پیشوای آن شیخ نجم الدین الدین کبری دست به شمشیر برد و در برایر لشکر مغول به میدان رزم شتافت، و طریقه هایی هم کمتر شناخته شده در شرق، در میان مسلمان های افریقایی وجود داشته که در برابر استعمار انگلیس رزمیدند و فداکاری ها نشان دادند. بقیه ی صوفیان از جهاد بیگانه بوده و در خانقاه های شان سرگرم تعلیم و ارشاد بودند.
مسعود میان ذکر و نیایش و جهاد مسلحانه پیوند زد و نشان داد که این دو می توانند با هم سازگار بوده باشند. کارنامه های حضرت ایشان مملو از این امر بوده است. صوفیان سنتی بیشتر از خطا و گناه خویش می گفتند و از این بابت از بارگاه الهی طلب عفو و بخشش می خواستند. در دیدگاه آن ها صفات رحمت و بخشودگی خداوند (رحمان، رحیم و غفور) برجسته بوده.
در حالی که احمد شاه مسعود با عزت و بزرگواری و قدرت پروردگار (عزیز، جلیل و قادر) بیشتر متوسل می شد؛ این تفاوت شیوه ی زندگی این دو طریقه را از هم جدا می سازد. صوفیان سنتی با گوشه گیری، انزوا طلبی، چهره ی زعفرانی و ظاهر نامرتب، افتاده و گاه خسته ظاهر می شوند. اما مسعود با سیمای پاک، برجسته، بشاش، اندام ورزشی و سرافراشته در میان لشکر حاضر می گردید. کلاه کج و رفتار گیرایش مبین این امر است که با عزت و سربلندی خود و دیگران بیشتر می اندیشید.
از تفاوت های نمایان او با سایر همرزمانش بویژه سابقه داران نهضت اسلامی افغانستان یکی دیگر آن بوده که سایر اعضای نهضت اسلامی دعا را معادل کار می دانستند. از همین رو، بیشتر در امور عبادات شخصی و اذ کار روزانه پایبندی نشان می دادند. باور این دوستان این بود، که تنها با دعا و عبادت شخصی می توان به مشکلات جهادی فایق آمد و گره های موجود را گشود.
اما مسعود دعا و عبادت را زمینه ساز درونی می دانست و آن را در مبارزه کافی و بسنده نمی دانست؛ بنابراین برنامه ریزی می کرد و شب و روز بصورت خستگی ناپذیر تلاش می ورزید. این تفاوت دیدگاه بود، که مسعود را در جایگاه رفیع و دست نیافتنی قرار داد.
چهارمین رکن از طریقت مسعودیه آن است، که مسعود رحمة الله علیه مبارز در برابر ظلم و استبدادرا عالی ترین عبادت می دانست، لذا تامین عدالت در میان مردم، ایجاد رفاه و آسایش در میان آن ها را بهترین نوع عبادت می خواند. بجای ذکر و اوراد فراوان و نوافل آن مورد از نظرش ارجحیت داشت و این ویژگی طریقت مسعود را به اجتماع پیوند زد و آن را سیاسی ساخته است؛ سیاسی به معنای اجتماعی بودن نه چیزی غیر از آن.
حاصل سخن این، که انجنیر محمد واصل بازغ به نکته مهمی اشارت داشته است و از نظر من، احمد شاه مسعود رحمة الله علیه موسس طریقت مسعودیه پنداشه می شود، که این طریقت ارکانی دارد، که ما در این جا به ذکر چهار مورد آن پرداختیم.
روح همه بزرگان شاد، و جایگاه مسعود رحمة الله علیه فردوس برین باد!
