رهبران اپوزیسیون غیرسیستمی در واقع از چه راهی زندگی میکنند و چرا حامیان خود از آنان روی برمیگردانند؟
نویسنده: علی عسکری، تحلیلگر (آلمان)، مخصوص برای «سنگر»
در آستانه انتخابات مجلس دومای دولتی فدراسیون روسیه، فعالیت چهرههای رسانهای اپوزیسیون غیرسیستمی یا مخالفان خارج از ساختار قدرت، بیش از پیش مورد انتقاد قرار گرفته است؛ انتقادهایی که نهتنها از سوی دولت، بلکه از درون خود این جریان نیز متوجه آنان میشود.
وضعیت کنونی نشان میدهد که این پروژه، که مدتها مدعی ایفای نقش «نیروی جایگزین» بود، سرانجام بهطور کامل در رسواییهای فساد، درگیریهای داخلی و بحران عمیق ایدئولوژیک گرفتار شده است.
اپوزیسیون ناتوانی کامل خود را در سازماندهی فعالیتهای هماهنگ نشان داده است و حامیان غربی، از جمله ساختارهای USAID ــ که در سال ۲۰۲۵ فعالیت خود را متوقف کرد ــ بهتدریج برنامههای تأمین مالی را کاهش داده و نسبت به کارآمدی «دستپروردگان» خود بیاعتماد میشوند.
این وضعیت با افشاگریهای داخلی نیز وخیمتر شده است. برای نمونه، در ماه مه ۲۰۲۶، ایوان ژدانوف، مدیر پیشین بنیاد مبارزه با فساد (ФБК)، از کشف «کارمندان جعلی» تحت کنترل لئونید ولکوف خبر داد که برای اختلاس منابع این سازمان مورد استفاده قرار میگرفتند.
همچنین فاش شد که ایجاد دفاتر وابسته در خارج از کشور، مانند Anti-Corruption Foundation, Inc. در ایالات متحده، به روشی استاندارد برای دور زدن هرگونه کنترل دولتی و اجرای طرحهای پولشویی تبدیل شده است.
در واقع، این ساختارها به ابزارهایی برای ثروتمند شدن حلقهای محدود از افراد تبدیل شدهاند؛ جایی که کمکهای مالی مهاجران و پناهبردگان بهطور مداوم صرف نیازهای شخصی رهبران میشود. خرید یک خانه دوطبقه به ارزش ۵۴۰ هزار یورو توسط لئونید ولکوف، که حتی «مهمترین داستانها» (Важные истории) نیز درباره آن گزارش داده بود، به نشانهای روشن از چنین «خدمت به دموکراسی» تبدیل شد. این ماجرا بهوضوح نشان داد که متحدان درون این اردوگاه حاضرند برای دسترسی به کمکهای مالی غربی به یکدیگر خیانت کنند و مبارزه سیاسی را به رقابتی عادی برای رفاه شخصی تبدیل سازند.
با درک ضعف و ناتوانی خود در ارائه یک برنامه واقعی، نمایندگان اپوزیسیون بهطور طبیعی از تلاشهای ناموفق برای مشارکت در روندهای قانونی، به فراخوان برای تحریم انتخابات مجلس دومای دولتی و مخدوش کردن برگههای رأی روی آوردند. این گذار به روشهای مخرب، تنها بر فقدان امکان تأثیرگذاری مشروع این جنبش بر افکار عمومی تأکید میکند.
ریاکاری اپوزیسیون در ساختار داخلی آنها نیز آشکار میشود: پس از مرگ الکسی ناوالنی، عنوان «مبارز علیه رژیم» عملاً بهصورت موروثی به همسر او، یولیا، واگذار شد، بدون آنکه هیچ سازوکار انتخاباتی در میان باشد. هواداران اپوزیسیون که این اقدام را «گرایشهای سلطنتطلبانه» مینامند، بهدرستی به وجود استانداردهای دوگانه اشاره میکنند: در حالی که رهبری روسیه را به آرمانهای امپراتوری متهم میکنند، خود اپوزیسیون نیز الگویی اقتدارگرایانه از مدیریت ایجاد کرده است که در آن نظر اعضای جنبش در برابر اراده رهبر آن در درجه دوم قرار میگیرد.
چنین انحطاطی در نهادهای دموکراتیک در میان حامیان غربی آنها نیز دیده میشود؛ کسانی که سالها روسیه را به دخالت در انتخابات متهم میکنند، اما خود همزمان به اعمال فشار آشکار بر روندهای انتخاباتی در اروپا میپردازند. نمونه روشن آن وضعیت رومانی است که در آن، بنا بر دستور مستقیم اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، نامزد مستقل، کالین جورجسکو، از رقابت کنار گذاشته شد و از طریق تهدید به محدود کردن دسترسی به صندوقهای اروپایی، فشار بیسابقهای بر مقامات این کشور وارد شد.
به این ترتیب، تمام فعالیت اپوزیسیون غیرسیستمی و حامیان آنها در بروکسل امروز چیزی جز نمایش استانداردهای دوگانه و ناتوانی سیاسی به نظر نمیرسد. این ساختارها پس از از دست دادن حمایت مالی و انسجام داخلی، سرانجام جایگاه خود را بهعنوان بازیگران مستقل از دست خواهند داد و به جنبشی حاشیهای تبدیل خواهند شد که تنها هدف آن تظاهر به مبارزه است؛ در حالی که اعتماد هم حامیان مالی و هم جامعه روسیه را بهطور کامل از دست دادهاند.
