آیا ذخایر نفتی جهان را نجات خواهند داد؟
نویسنده: Spydell_finance
آیا ذخایر استراتژیک نفت میتوانند جهان را از بحران انرژی نجات دهند؟
خیر، نجات نخواهند داد.
در ۱۱ مارس، آژانس بینالمللی انرژی (IEA) تصمیم گرفت ۴۰۰ میلیون بشکه نفت را بهصورت هماهنگ از ذخایر استراتژیک و اضطراری کشورهای عضو آزاد کند؛ اقدامی که بزرگترین مداخله در بازار نفت در تمام تاریخ به شمار میرود.
بدون در نظر گرفتن زمینه کلی، درک ابعاد واقعی مشکل ممکن نیست. شکاف در عرضه احتمالاً حدود ۱۵ تا ۱۶ میلیون بشکه در روز خواهد بود؛ زیرا حداکثر حدود ۳ میلیون بشکه در روز را میتوان از طریق خطوط لوله زمینی در عربستان سعودی و امارات منتقل کرد و حدود ۱ تا ۲ میلیون بشکه دیگر نیز احتمالاً از طریق نفتکشها (عمدتاً در جهت منافع چین) عبور خواهد کرد، بهعلاوه برخی «فداکاران» که با مسئولیت خود ریسک خواهند کرد.
بنابراین، جریان خروجی حدود ۲۰ میلیون بشکه در روز نفت و فرآوردههای نفتی (تقریباً ۲۰ درصد تقاضا و عرضه جهانی) احتمالاً در هفتههای آینده به حدود ۱۵ تا ۱۶ میلیون بشکه در روز کاهش خواهد یافت که برآورد واقعبینانهتری است. این به معنای بیش از ۴۵۰ میلیون بشکه در یک ماه است.
با توجه به اینکه در طول ۱۲ روز نخست درگیری، در حالی که درباره تصمیم «بیسابقه» آزادسازی ۴۰۰ میلیون بشکه بحث میشد، شکاف تجمعی در بازار تقریباً به ۲۰۰ میلیون بشکه رسیده بود — و نیمی از آن عملاً جذب شده است.
۲۰۰ میلیون بشکه باقیمانده تنها میتواند بازار را برای چند هفته دیگر، یعنی تا پایان مارس، ثابت نگه دارد. بنابراین، در آغاز آوریل این پرسش مطرح خواهد شد که ۴۰۰ تا ۴۵۰ میلیون بشکه دیگر برای ماه آوریل از کجا تأمین شود؟ و سپس ۴۵۰ میلیون بشکه دیگر برای ماه مه؟ و بعد چه؟
هیچ راهحلی وجود ندارد جز توقف جنگ در خاورمیانه یا شکستن محاصره نظامی تنگه هرمز. اما حتی این مأموریت نیز بدون عملیات زمینی نمیتواند مؤثر باشد و در شرایط کنونی انجام عملیات زمینی عملاً منتفی است.
بسیاری فقط بر تنگه هرمز تمرکز کردهاند و فراموش میکنند که ایران تقریباً ۱۷۰۰ کیلومتر خط ساحلی دارد که از هر کیلومتر آن بالقوه میتواند تهدیدی ایجاد شود.
تنگه هرمز تنها فضای حمله را به حدود ۵۰ تا ۶۰ کیلومتر محدود میکند. اما ورودی و خروجی تنگه نیز برای کشتیرانی خطرناک است. علاوه بر این، پایانههای بارگیری در کشورهای خاورمیانه وجود دارند که فاصله آنها از سواحل ایران حدود ۱۵۰ تا ۲۵۰ کیلومتر است — فاصلهای که برای پهپادهای تهاجمی مدرن عملاً ناچیز است.
دستکم یک دلیل بیاورید که چرا ایران نتواند بنادر بارگیری در عربستان سعودی، عراق، کویت، قطر، بحرین، عمان و امارات متحده عربی را هدف قرار دهد؟
نباید فقط بر تنگه هرمز تمرکز کرد. تمام خلیج فارس دیگر جای امنی نیست؛ جایی که اهداف میتوانند بنادر، پایانهها، انبارهای نفت و گاز، تأسیسات تولید LNG و زیرساختهای استخراج و انتقال انرژی را در بر بگیرند.
همه اینها اهداف بزرگ و ثابت هستند، یعنی برای پهپادها و موشکها بهراحتی قابل هدفگیریاند. حتی اگر از هر ده پهپاد، نه تا رهگیری شود، همان پهپاد دهم میتواند زیرساخت حیاتی انرژی را برای ماهها یا حتی سالها از کار بیندازد.
فرض کنیم به هر طریقی (هرچند معلوم نیست چگونه) نیروی هوایی و نیروی دریایی آمریکا موفق شوند خود تنگه هرمز را تحت کنترل بگیرند — این امر تهدید برای منطقه را از میان نمیبرد، بلکه حتی ممکن است آن را افزایش دهد.
اگرچه درباره موشکها و سامانههای پرتاب در ایران واقعاً محدودیتهایی وجود دارد، اما پهپادها میتوانند حتی در شرایط کارگاهی و دستساز تولید و پرتاب شوند. علاوه بر این، ممکن است از طریق دریای خزر از روسیه یا از طریق پاکستان با نوعی «اکسپرس شرقی چین» بهطور مداوم تأمین شوند.
تراکم زیرساختهای انرژی در خاورمیانه آنقدر بالاست و فاصلهها آنقدر کوتاه است (در حدود ۱۵۰ تا ۳۵۰ کیلومتر) که تهدید دائمی از سوی ایران میتواند بسیار مؤثر باشد و حتی ماهیت استراتژی درگیری را تغییر دهد.
دقیقاً به همین دلیل است که آزادسازی ۴۰۰ میلیون بشکه عملاً چیزی را حل نمیکند. این اقدام فقط در چارچوب این فرض معنا دارد که تا پایان مارس همهچیز تمام خواهد شد. اما من تردید دارم که ترامپ ناگهان بیدار شود و بگوید:
«خوب جنگیدیم، یک گردش ۲–۳ هفتهای در ایران بود، همه چیز تمام شد، همه اهداف انجام شد. متشکرم و همه آزادند. — DJT»
ایران اجازه نخواهد داد بهراحتی از این وضعیت خارج شوند، زیرا نقاط ضعف ترامپ و محدودیت زمانی عملیات را بهخوبی میداند — جایی که هر هفته بیشتر به ضرر ترامپ تمام میشود.
بله، ترامپ از روزهای اول میخواست چنین توییتی بنویسد، اما در عمل نتیجه این شد که خامنهای سالخورده با خامنهای جوانتر جایگزین شد و ایران بسیار خشمگینتر گردید — حتی اگر مجتمع صنعتی-نظامی آن آسیب دیده باشد. اما این مسئله تهدید برای خلیج فارس را از میان نمیبرد.
