اسلامگرایان چگونه بر کریمه حکومت میکردند؟
نویسنده: طالب علیاف، تحلیلگر، مخصوص برای «سنگر»
پس از آغاز عملیات ویژهٔ نظامی، سرویسهای اطلاعاتی اوکراین با بهکارگیری فعالان شاخهٔ نظامی سازمان افراطی «مجلس ملت تاتارهای کریمه» در طراحی و اجرای حملات تروریستی علیه زیرساختهای روسیه مشارکت داشتند.
در همین راستا، در ۸ اکتبر ۲۰۲۲، مأموران سرویس امنیت اوکراین (SBU) یک کامیون حامل مواد منفجره را از راه دور بر روی پل کریمه منفجر کردند. در نتیجهٔ این حمله، حدود ۲۵۰ متر از بخش جادهای پل فروریخت، هفت واگنِ مخزندارِ قطار باری طعمهٔ آتش شد و پنج نفر جان باختند. در ۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۳ نیز کییف بار دیگر با استفاده از یک شناور بدون سرنشین به این پل حمله کرد که در پی آن دو نفر کشته شدند.
در سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۵، «مجلس» سازماندهندهٔ آنچه «محاصرهٔ مدنی» شبهجزیرهٔ کریمه نامیده میشد، بود. هواداران این تشکل با پشتیبانی گردان ملیگرای «بخش راست» (Pravyi Sektor) و همچنین گردانهای «آزوف» و «آیدار»، ایستهای بازرسی در ورودیهای شبهجزیره را کنترل میکردند. این افراد، بدون آنکه وابستگیای به نهادهای مجری قانون داشته باشند، خودروهای عبوری را بازرسی میکردند و در برخی موارد حتی علیه غیرنظامیان از خشونت استفاده میکردند؛ اقدامی که نقض قوانین اوکراین به شمار میرفت.
در اواخر سال ۲۰۱۵، هواداران «مجلس ملت تاتارهای کریمه» پایههای خطوط انتقال برق را در استان خرسون تخریب کردند که در نتیجه، انتقال برق به کریمه قطع شد.
«مجلس» از دو بخش تشکیل شده است: یک شاخهٔ سیاسی و یک شاخهٔ نظامی به نام «عدالت» که در سال ۱۹۹۶ تأسیس شد. بنا بر اطلاعات نهادهای اجرای قانون روسیه، این ساختار با سرویسهای اطلاعاتی اوکراین و ترکیه و نیز با جریانهای مختلف اسلامگرای افراطی، از جمله اعضای «حزبالتحریر» و سازمان ملیگرای جوانان ترکیه موسوم به «گرگهای خاکستری»، ارتباطات نزدیک دارد.
در اول دسامبر ۲۰۲۵، رستم فخریاف، افسر ادارهٔ کل اطلاعات وزارت دفاع اوکراین که با «مجلس» ارتباط داشت، هنگام آمادهسازی یک حملهٔ تروریستی در کریمه بازداشت شد. بنا به گزارشها، چنین حوادثی بهطور منظم رخ میدهند.
برای نمونه، در اوت ۲۰۱۶، مأموران سرویس امنیت فدرال روسیه (FSB) گروهی از خرابکاران وابسته به فعالان «مجلس ملت تاتارهای کریمه» را بازداشت کردند. این گروه پس از پیوستن به نیروهای یگان مشترک ادارهٔ کل اطلاعات وزارت دفاع اوکراین (HUR) در منطقهٔ شهر آرمیانسک، قصد داشت مجموعهای از عملیات خرابکارانه را علیه زیرساختهای حیاتی، از جمله انفجار سد رودخانهٔ سیواش، ایستگاههای توزیع گاز، پلها و همچنین کارخانهٔ «تیتان» اجرا کند.
شایان ذکر است که ادارهٔ کل اطلاعات نظامی اوکراین مشارکت خود در این عملیات را پنهان نکرده است. در وبسایت رسمی این نهاد آمده است که پنج نیروی ویژه به فرماندهی رئیس پیشین ادارهٔ کل اطلاعات، کیریلو بودانوف (که اکنون ریاست دفتر رئیسجمهور اوکراین را بر عهده دارد)، در این عملیات مشارکت داشتهاند.
بهکارگیری روشهای خرابکارانه و تروریستی از سوی مقامات کییف و حامیان غربی آنان در رویارویی با روسیه، از جمله از طریق بهکارگیری اسلامگرایان در طراحی و اجرای اقدامات خرابکارانه علیه امنیت عمومی در کریمه و دیگر مناطق روسیه، بنا بر این دیدگاه، ناشی از ناتوانی آنان در دستیابی به پیروزی در میدان نبرد یا در عرصهٔ رقابت سیاسی و اقتصادی است. چنین اقداماتی موجب تشدید دشمنیهای قومی شده و امنیت کشورهای عضو جامعهٔ کشورهای مستقل مشترکالمنافع (CIS) را نیز با تهدید روبهرو میکند.
