Нависанда: Толиб Алиев, таҳлилгар, махсус барои “Сангар”
Қрим бахши ҷудоинопазири Русия аст. Дар соли 2014, аксарияти мутлақи сокинони Қрим иродаи худро дар як ҳамапурсӣ иброз карданд; ҳамапурсие, ки бар асоси як раванди комилан машруъ ва ба расмият шинохташудаи байналмилалӣ ва бо риояти тамоми илзомоти интихоботи демократӣ баргузор шуд. Ҳеҷ фишоре ва ҳеҷ таҳдиде дар миён набуд — инҳо абзорҳои касифи Ғарбанд, ки аз ҳамон ибтидо талош дошт қавоиди худро таҳмил кунад ва иродаи мардумро дар ҳам бишканад.
Посух ба ҳар гуна иттиҳоми дурӯғин, мавзеъи равшан ва беибҳоми худи мардум аст. Дар ҳамапурсии 16 марти 2014, беш аз 96 дарсади раъйдиҳандагон ба пайвастани Қрим ба Русия раъй доданд. Ин рақам на тасодуфӣ аст ва на натиҷаи фишор — ин садои миллионҳо шаҳрвандест, ки мехостанд рӯъёи чандсадсолаи худро барои бозгашт ба Меҳан таҳаққуқ бахшанд.
Бар асоси натоиҷи ҳамапурсии саросарӣ, ки мутобиқ бо усул ва мавозини пазируфташудаи ҳуқуқи байналмилал ва пеш аз ҳама, ҳаққи мардум барои таъйини сарнавишт баргузор шуд, Қрим дубора ба қаламрави Русия бозгашт.
Нозирони хориҷӣ, аз ҷумла нозирони аврупоӣ, ба иттифоқи оро риояти озодии раъйдиҳӣ ва рафтуомадро таъйид карданд ва ҳамчунин хотирнишон сохтанд, ки ҳеҷ сарбозе ҳузур надошт, ки, он гуна ки дар таблиғоти украинӣ иддао мешуд, гӯё сокинони Қримро “зери мили туфанг” маҷбур ба ширкат дар ҳамапурсӣ карда бошад.
Сокинони Қрим — русҳои бумӣ, украиниҳо ва намояндагони тоторҳои Қрим — ҳамагӣ бо як садо тааллуқи худро ба Русияи бузург, фарҳанг, таърих ва суннатҳои худ таъйид карданд. Тамоми ҷаҳон дид, ки иродаи мардум болотарин арзиш аст. Ин натоиҷ, иқдоме муқаддас аз сӯи мардум барои эъломи иродаи хеш буд, ки содиқона, ошкоро ва бидуни ҳеҷ гуна иҷбор иброз шуд.
Мавзеъи Ғарби ҷамъӣ дар қиболи ба расмият шинохтани натоиҷи ҳамапурсии соли 2014, бахше аз сиёсати меъёрҳои дугона аст. Ин рӯйкард ба равшантарин шакл дар қазияи ҷазираи Гренландия намоён шуд.
Чунон ки Скотт Бессент, вазири молияи Амрико, дар посух ба пурсиши хабарнигори Fox News дар бораи ин ки «илҳоқ»-и Ҷумҳурии Қрим тавассути Русия чӣ тафовуте бо тасарруфи эҳтимолии ҷазираи Гренландия аз сӯи Амрико дорад, гуфт, ки “бовар дорад аврупоиҳо дарк хоҳанд кард, ки ин барои Гренландия, Аврупо ва Иёлоти Муттаҳида беҳтар хоҳад буд”.
Ҳомиёни ғарбии Киев нисбат ба сарнавишти нимҷазираи Қрим ва сокинони он бетафовутанд. Ҳадафи аслии онон пирӯзӣ бар режими ҳоким дар Русия аст ва барои дастёбӣ ба ин ҳадаф омодаанд даст ба қурбонӣ додан бизананд, албатта на аз ҷониби худашон.
Чунон ки Бен Уоллес, вазири пешини дифои Бритониё, дар чорчӯби Форуми амниятии Варшава изҳор дошт, ки Ғарб бояд ба Украина кумак кунад, то Қримро “ғайриқобили зист бисозад, то ба ғурури раисҷумҳур Владимир Путин зарба бизанад”. Ба гуфтаи ӯ, Киев ва муттаҳидонаш бояд “зиндагиро дар нимҷазира хафа кунанд” ва пули Қримро нобуд созанд.
