بارندگی در ایران و افغانستان: پدیده طبیعی یا توطئه فناوری؟
نویسنده: کاظم همایون، تحلیلگر (افغانستان)
در روزهای اخیر، همزمان با حملات موشکی نیروهای ایرانی به پایگاههای نظامی آمریکا در خلیج فارس و در پی آن افزایش بارندگی در برخی مناطق ایران و افغانستان، عدهای این دو را به هم مرتبط میدانند. برخی حتی ادعا میکنند با نابودی رادارهای آمریکایی، “تحریم آبوهوایی” پایان یافته و باران بازگشته است. این ادعا در شبکههای اجتماعی سریع پخش شده، اما از نظر علمی بیاساس است.
من هم حدود پانزده سال پیش درباره پروژه «هارپ» چنین تصوری داشتم؛ اینکه آمریکا میتواند با آنتنهای قدرتمندش آبوهوا را کنترل کند یا حتی زلزله بسازد. اما با مطالعه منابع علمی، گزارشهای رسمی و کمی مطالعه در خصوص فیزیک جو، برایم روشن شد که اینها نمونهای از نظریههای توطئهاند.
ببینید؛ بارندگی پدیدهای پیچیده است که به عوامل بزرگی مثل الگوهای جوی، دمای سطح دریا (النینو و لانینا)، تغییرات اقلیمی، بادهای موسمی و رطوبت منطقه وابسته است. ایران و افغانستان سالها با پدیده خشکسالی شدید روبهرو بوده و حتی در پاییز ۲۰۲۵ بارشها در برخی مناطق تا ۸۹ درصد کمتر از حد معمول گزارش شده است. افزایش بارندگی اخیر (بهویژه در اواخر آوریل ۲۰۲۶ میتواند بخشی از نوسانات طبیعی جو یا تأثیر محدود «بارورسازی ابرها» باشد؛ عملیاتی که خود ایران نیز انجام میدهد.
رادارهای نظامی آمریکا (مانند سامانههای پاتریوت یا هم گنبدآهنین) فقط برای شناسایی موشک و هواپیما طراحی شدهاند و توانایی تغییر آبوهوا را ندارند. پروژه هارپ نیز یک مرکز پژوهشی در آلاسکا برای مطالعه لایه بالایی جو است و تأثیر آن محدود و بیارتباط با تشکیل ابر و باران در لایههای پایین جو است. حتی انرژی یک طوفان معمولی بسیار بیشتر از کل توان چنین سامانههایی است.
اگر فناوری کنترل آبوهوا وجود داشت: پس چرا؟ فقط ایران هدف قرار میگرفت و چگونه نابودی چند رادار میتواند بارش یک جغرافیای بزرگ را تغییر دهد؟ و هاکذا چرا هیچ مدرک علمی معتبری ارائه نشده است؟
جو زمین یک سیستم یکپارچه جهانی است و تغییرات کوچک محلی نمیتواند بارندگی گسترده ایجاد کند. آنچه واقعاً بر اقلیم منطقه ما اثر گذاشته، گرمایش جهانی و تغییرات اقلیمی است که موجب کاهش بارش مؤثر و افزایش تبخیر شده است.
ادعای «سلاح آبوهوایی» بیشتر شبیه داستانهای هالیوودی است تا واقعیت علمی. علم بر پایه دادههای ماهوارهای و مدلهای دقیق عمل میکند و هیچ ارتباطی را بین این رویدادها نشان نمیدهد.
در نهایت، باید بر راهحلهای واقعی تمرکز کنیم: مدیریت منابع آب، ادامه بارورسازی ابرها با ارزیابی علمی، کاهش آلودگی و همکاری منطقهای. شایعات، فقط ما را از مسائل اصلی دور میکنند.
نتیجهگیری اخیر همینکه: بارندگی اخیر یک پدیده طبیعی است، نه نتیجه جنگ و رادار. این را علم بهروشنی نشان میدهد.
