Шахсе, ки бо китобҳои Донишгоҳи Кобул чой меҷӯшонд
Нависанда: Ғуломмуҳаммад Тавоно, вебсайти Ҳиндукуш
Шафеъи девона нахустин касе буд, ки дар таърихи муосири Кобул ва Афғонистон бунёди ваҳшат, қатл, ғасб ва таҷовузҳои ҷинсиро гузошт, ба гунае, ки мардуми Кобул бо шунидани достонҳои ӯ ҳавоси худро аз даст медоданд.
Шафеъии девона барои нахустин бор падидаҳое монанди “рақси мурда”, буридани пистонҳои занони паштун ва тоҷик, ва задани пистонҳои духтарони хурдсол бо чаплак то замони пӯрсидан (варам кардан) ва бузург шудани онҳоро оғоз кард, то аз ин тариқ ташнагии ваҳшиёнаи ҷинсии худро фурӯ биншонанд.
Шафеъии Девона ба кӯбидани мех дар сари инсонҳои зинда, буридани гӯшҳо ва биниҳо низ басанда накард ва ҳар ҷиноятеро муртакиб шуд, ки намунаҳои он дар таърихи Афғонистон ҳаргиз дида ва шунида нашуда буд.
Кристина Ламб, нависандаи амрикоӣ менависад: “Ҷанговарони Шафеъи Девона дар Донишгоҳи Кобул қароргоҳ доштанд ва бо китобҳои китобхонаи Донишгоҳи Кобул чой меҷӯшонданд, зеро ҳеҷ дару тирезаеро дар Донишгоҳи Кобул боқӣ нагузошта буданд”.
Алихон Зоҳидӣ дар китобе ба номи “Шикасти ақвоми маҳрум дар Афғонистон” менависад: “Ҳангоме ки ҷанг мутаваққиф мешуд, авбошон ва ҷанговарони Шафеъи Девона вориди хона ва таъмирҳои ҷангзада мешуданд ва ҳар чӣ ба дасташон меомад, чуру чаповул мекарданд.
Шафеъи девона гурӯҳи муназзами дуздон дошт, ки ба ҳар ҷое алоқаманд мешуданд, ворид шуда ва шурӯъ ба ғорат мекарданд. Ҳатто авбошони Шафеъи девона даҳҳо духтари зеборо аз хонаҳои мардум бо худ мебурданд ва моҳҳо дар он ҷо нигоҳ медоштанд ва бар онҳо таҷовузи ҷинсӣ мекарданд, ки бисёре аз онҳо ҳомила шуда ва фарзанд ба дунё оварданд.
Замоне ки ҷанговарони Шафеъии девона аз соҳаи Донишгоҳи Кобул фирор карданд, ба нақл аз яке аз қумондонҳои вақти Иттиҳоди Шимол, шабҳангом духтаре ба тарафи мо омад; ман ва чанд ҷавони дигар ҳайрон шудем, аммо ҷуръат карда ва пеш рафтем.
Духтар бараҳна буд ва ба мо гуфт: “Ман назди ҷанговарони Шафеъи девона асир будам ва вақте онҳо фирор карданд, моро раҳо карданд. Дар зерзаминии Шафеъи Девона садҳо духтари мисли ман зиндонӣ ҳастанд, ки аксари онҳо дар вазъияти хеле бад қарор доранд ва тавони ҳаракат надоранд. Афроди Шафеъии девона ба хонаҳои мо ҳамла карданд, мардони моро куштанд, хонаҳои моро тороҷ карданд ва моро бо зӯрӣ бо худ бурданд. Авбошони девона то дараҷае зулм мекарданд, ки пистонҳои занонро дар шикофи дарҳо ва тирезаҳо мегузоштанд ва аз доду фарёди занон лаззат мебурданд. Узвҳои таносули занонро бо сигор месӯзонданд, пистонҳои занонро мебуриданд ва он пистонҳои буридашударо ба дигар маҳбусон мехӯронданд”.
Алихон мегӯяд, таърихи зулмҳои Шафеъи Девона хеле тӯлонӣ аст. Ӯ меафзояд: “Дар алмориҳои Донишгоҳи Кобул ҷасадҳои хушкшудаи даҳҳо инсон афтода буд. Авбошони Девона агар дар минтақаи худ шахсеро аз ҷои дигар мегирифтанд, ҳама чизашро мегирифтанд ва сипас мепурсиданд: “Куҷо меравӣ?” Ӯ мегуфт: “Ба фалон ҷо”. Онҳо мегуфтанд: “То он ҷо роҳкиро чанд аст?” Ӯ мегуфт: “Даҳ ё бист афғонӣ”. Авбошон мегуфтанд: “Ҳоло даҳ ё бист афғонӣ бидеҳ, то туро раҳо кунем, биравӣ”. Чун тамоми дороияшро гирифта буданд ва чизе надошт, хомӯш мемонд. Онҳо сипас механдиданд ва ё гӯшашро мебуриданд, ё биниашро, ва ё мехеро дар сараш мекӯфтанд”.
Девона дар Дашти Барчӣ як зиндони шахсӣ дошт, ки дар он садҳо инсонро зиндонӣ нигоҳ медошт. Ӯ ҳар рӯз ду тан аз ин маҳбусонро мекушт ва аз гӯшти инсонҳои кушташуда барои дигар маҳбусон шӯрбо тайёр мекард ва ин шӯрборо ба онҳо мехӯронд.
Шафеъи Девона 22 августи соли 1996 (31-уми Асади 1375) дар маркази Бомиён, дар хонаи Карими Халилӣ кушта шуд.
Манбаъ: вебсайти Ҳиндукуш, 14 феврали соли 2024, Ғуломмуҳаммад Тавоно.
Маълумоти таърихии заминавӣ дар бораи Шафеъи Девона:
Шафеъи Девона (фармондеҳи маъруфи марбут ба Ҳизби Ваҳдати Исломӣ бо раҳбарии Абдулалӣ Мазорӣ) яке аз фармондеҳони пурмоҷаро ва номдори ҷангҳои дохилии солҳои 1370 (1992–1996) дар Кобул буд.
Заминаи таърихӣ: Пас аз суқути ҳукумати Наҷибуллоҳ дар соли 1992, Кобул миёни гурӯҳҳои мухталифи муҷоҳидин (Ҷамъияти исломӣ, Ҳизби исломӣ, Ҳизби ваҳдат ва Ҷунбиши миллӣ) тақсим шуд. Минтақаи ғарби Кобул ва Донишгоҳи Кобул таҳти назорати Ҳизби ваҳдат қарор дошт ва хатҳои пеши набард низ дар ҳамон ҷо ҷойгир буданд.
Ривоятҳои мухолиф: Дар ривоятҳои таърихии Афғонистон, Шафеъи Девона шахсияти дугона дорад; тарафдоронаш ӯро ҳомии мардуми ҳазора дар муқобили гурӯҳҳои рақиб медонистанд, дар ҳоле ки гузоришҳои мустақили таърихӣ, ниҳодҳои ҳуқуқи башар ва шаҳодатҳои мардумӣ ӯро ба анҷоми ҷиноятҳои шадиди ҷангӣ, шиканҷа, қатли оми ғайринизомиён ва ғоратгарӣ муттаҳам мекунанд.
Тарзи марг: Ӯ пас аз тасарруфи Кобул аз ҷониби Толибон ва суқути қароргоҳи Ҳизби ваҳдат ба Бомиён рафт. Дар он ҷо ба далели саркашӣ, сар фуруд наовардан ба дастурҳои раҳбарияти нави Ҳизби ваҳдат (Карими Халилӣ) ва эҷоди беинтизомӣ, дар як даргирии дохилӣ дар хонаи Карими Халилӣ кушта шуд.
