این بار امریکا، روسیه و چین (به عوض انگلیس) سر میز بزرگ خواهند نشست.
نویسنده: فیاض بهرمان نجیمی، تحلیلگر امور منطقه و بین الملل، عضو هیئت مشاوران سنگر
در دنیا چه اتفاق های در حال وقوع است؟
یک توضیح کوچک و کوتاه.
کمی به عقب بر می گردم.
ـ خروج آمریکا از جغرافیای به نام افغانستان، آغاز پایان نظریه نئولیبرالیسم و مُدل دموکراسی لیبرالی بود. نئولیبرالیسم نظام اقتصادی و سیاسی بر پایه سرمایه مالی گلوبال بود، که پس از هبوط اتحاد جماهیر شوروی گسترش یافت.
آغاز قدرت گیری سرمایه مالی گلوبال به دهه ۱۹۳۰ برمی گردد، که پس از پیروزی جنگ دوم جهانی از طریق ایجاد نظام مدیریت پولی برتون وودز توسط ایالات متحده آمریکا گسترش بی پیشینه یافت. اوج این سیستم در دوران رونالد ریگان بود، که به ریگانومی یا اقتصاد ریگان مشهور شد و تا پیروزی دونالد ترامپ در بار نخست جولان نمود.
ـ دونالد ترامپ ارچند به مثل ایلان ماسک و دیگران از حوزه سرمایه الیگارشیک می آیند ولی نشان داده است که حمایتگر سرمایه صنعتی است؛ او پس از یک دوره ریاست جمهوری، در نتیجه انتقام سرمایه مالی گلوبال از انتخاب بار دوم کنار گذاشته شد.
ـ دیگر نماینده های سرمایه صنعتی در سطح جهانی عبارت از چین، هندوستان، روسیه، برزیل، آفریقای جنوبی و کشور های بریکس می باشند، که بیشتر علاقمند رشد اقتصادی مستقل شان در همکاری با قدرت های اقتصادی هستند.
ـ اکنون سرمایه مالی گلوبال با مرکزیت «لندن سیتی» و در تبانی با دولت بریتانیا و متحدان جهانی آن می کوشند به تداوم سیطره شان با ابزار های مختلف سیاسی، استخباراتی، فرهنگی و حتا دینی ادامه دهند.
جهان شاهد تحول بزرگ هم در حوزه ژئوپلتیک، هم ژئواکونومیک است!
جنگ اوکراین، آغاز رقابت خشن میان دو گروه سرمایه گلوبال می باشد، که به حوزه خاورمیانه کشیده شد و در آینده به سوی منطقه قفقاز، جنوب آسیا و آسیای میانه نیز ادامه خواهد یافت.
آنچه را ما درست پس از ۸۰ سال شاهد خواهیم بود عبارت از توافق اعلان ناشده جهانی به پایان نظم و نقشه سیاسی است که بر اساس کنفرانس یالتا در فبروی ۱۹۴۵ شکل گرفته بود.
آن زمان فرانکلین روزولت رئیس جمهور آمریکا به ژوزف استالین اعتماد بیشتر نسبت به وینستون چرچیل داشت و در یک توافق نانوشته کوشیدند نقشه جهان را بر پایه تعیین مرز های اروپا و آغاز پایان امپراتوری بریتانیا ترسیم کنند. امروز نیز ما شاهد برگشت به وضعیت آن زمان هستیم ـ اما اکنون میان دونالد ترامپ، شی جین پینگ و ولادیمیر پوتین.
«انقلاب محافظه کارانه» ترامپ برگشت به دهه ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰ است، که آمریکا به اتکای خودش ابرقدرت بزرگ شد و کوشید جغرافیا های کشور ها به مانند شبه جزیره کوریا، بعد شبه قاره هند و یا ویتنام را تغییر دهد.
امروز دونالد ترامپ می خواهد با طرح نظریه الحاق کانادا به حیث ایالت ۵۱ آمریکا و یا لغو توافق جیمی کارتر در باره کانال پانامه و یا خرید جزیره گرینلند و حتا ایسلند، نقشه جهانی را تغییر دهد. این کار را ولادیمیر پوتین از سال ۲۰۰۸ آغاز نموده که در جنگ اوکراین ادامه یی آن را می بینیم.
ترکیه و بریتانیا در سوریه به اقدام مشابه دست زدند، ولی ترکیه کشوری نیست که توانایی زیاد برای حفظ سیطره اش برای دراز مدت داشته باشد. ارچند طیب ارودغان از یک سو به برگشت به ژئوپلیتیک دوران عثمانی می اندیشد، ولی از سوی دیگر ژئوپلتیک کشور های ترک زبان را نیز زیر نظر دارد. اما ترکیه با اقتصاد ورشکسته و چند دستگی قومی و از جمله آسیب پذیری قومی نمی تواند به هدف که برایش به کمک بریتانیا و سرمایه الی گلوبال گذاشته است، دست یابد.
بازی را که ترکیه اغاز نموده است، به مانند پاکستان، برگشت خشن بر علیه خودش خواهد داشت که در چند سال آینده می تواند تمامیت سرزمینی آن را تهدید کند. پیروزی کاذب ترکیه در سوریه، زلزله یی را در منطقه ایجاد خواهد نمود، که باعث تغییر در نقشه سیاسی مناطق گسترده از جمله ترکیه خواهد شد.
خیزابه های این تحول می تواند به سوی جغرافیای به نام افغانستان نیز سرازیر شود. ارچند احتمال ایجاد دولت بزرگ افغانها به دور امکان نیست، اما ایران به حمایت دو متحد آن یعنی چین و روسیه مجبور خواهد شد، تا به عوض بازی غلط و در میدان غلط یعنی در حوزه عربی به سوی خودش برگردد و به حیث یک سد بزرگ علیه ترک ها، افغانها و عرب ها برای نگهبانی از حوزه تمدنی اش برگردد. مشترکات زیاد میان دو قدرت بزرگ جهانی چین و روسیه با ایران وجود دارد، که از ریشه تاریخی سیرآب می شود.
جهان در حال تحول است و ارزش های لیبرالی پس از نیم سده در حال پایان می باشد.
