طالبان باید با مردم خود مذاکره کنند و از دیکته کردن شروط به جامعه جهانی دست بردارند.
نویسنده: نیکلای پلوتنیکوف، رئیس مرکز اطلاعات علمی و تحلیلی پژوهشگاه شرق شناسی آکادمی علوم روسیه، دکترای علوم سیاسی، منبع: "نزاویسیمایا گازتا" (روزنامه مستقل، روسیه)
در ۸ فوریه، مسکو میزبان نشست دبیران شورای امنیت کشورهای آسیای مرکزی، پاکستان، هند و چین را میزبانی کرد. مشکل افغانستان در کانون توجه آن بود. ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه نیز سخنرانی کرد.
بحران اوکراین اکنون در نشریات جهانی حاکم است. به نوعی افغانستان را فراموش کردند. در عین حال، فرآیندهایی در حال وقوع است که تأثیر مستقیمی بر امنیت نه تنها کشورهای همسایه بلکه سایر کشورها دارد.
طالبان نزدیک به یک سال و نیم است که بر افغانستان حکومت می کنند. در این مدت دولت آنها توانست مقاومت کند و زیر بار مشکلات فرو نرود. همچنین موفق شد جنگ های گسترده ای را که ۲۰ سال به طول انجامید متوقف کند. خود طالبان ادعا می کنند که نسبت به دولت قبلی فساد و پارخوری شده است. هیچ کس نمی داند واقعیت چگونه است. اما این احتمالاً تمام دستاوردهای آنهاست.
خشونت در کشور ادامه دارد. به همین دلیل بسیاری از افراد تحصیل کرده و با استعداد که می توانند به مردم خود خذمت کنند افغانستان را ترک کرده اند. داعش مسئولیت بسیاری از حملههای تروریستی (بیش از ۲۳۰ مورد) در سال ۲۰۲۲ را بر عهده گرفت. یادآوری می کنیم که در پنجم سپتامبر سال گذشته یک حمله تروریستی در نزدیکی سفارت روسیه در کابل انجام شد. دو دیپلمات روس کشته شدند.
طالبان نتوانست یک سیستم مدیریت دولتی را ایجاد کند. هیچ کارمند دولتی واجد شرایطی وجود ندارد.
در جنبش طالبان انشعاب میان میانه روها و رادیکال ها وجود دارد. سخن از طالبان قندهار به رهبری سرپرست وزارت دفاع، ملا یعقوب (پسر ملا عمر، بنیانگذار طالبان) و شبکه حقانی به رهبری سراج الدین حقانی میرود. اعتقاد بر این است که اولی توسط ایالات متحده و قطر هدایت می شود و دومی توسط سازمان استخبارات پاکستان. از جمله، شبکه حقانی ارتباط نزدیکی با القاعده دارد. اختلاف بین گروه های طالبان مانع از انجام وظایف مستقیم حکومت این گروه شده است.
وضعیت انسانی در کشور وخیم است. آن را شدیدترین زمستان در ۱۵ سال گذشته وخیمتر میکند. در ژانویه دمای هوا به منفی ۳۴ درجه کاهش یافت. تنها بر اساس اطلاعات رسمی، ۱۶۶ نفر در اثر سرمازدگی شدید جان خود را از دست دادند. ۲۶۰ هزار دام اهلی در ۲۰ ولایت افغانستان بر اثر سرما و کمبود غذا تلف شدند. هیچ کس واقعاً تصویر دقیقی در چنین شرایط فروپاشی اداره دولتی داده نمیتواند.
خانواده هایی که خود را تغذیه می کنند از وسایل زندگی محروم می شوند. افراد فقیر زیادی در کشور زندگی می کنند و در بهار بدتر می شود. افغانستان ممکن است امسال با خشکسالی دیگری روبرو شود. در دو سال گذشته کمبود آب فاجعه باری وجود داشته است. مدت طولانی است که چنین دوره خشکسالی طولانی در کشور مشاهده نشده بود.
تا کنون، وعده های طالبان برای از بین بردن کشت خشخاش بی نتیجه مانده است. طبق گزارش سازمان ملل، زمین های کشت در سال ۲۰۲۲ نسبت به سال قبل ۳۲ درصد افزایش یافتهاند. سه چهارم کل تریاک در ولایات نیمروز، قندهار، هلمند، ارزگان و زابل تولید میشود. مواد مخدر افغانستان از گروه تریاک ۸۰ درصد تولید جهانی را تشکیل می دهد.
به نظر می رسد همراه با مواد افیونی، تولید مت آمفتامین نیز رشد می کند که ماده اولیه آن گیاه محلی افدرا است. افغانستان به عنوان تامین کننده اصلی مت آمفتامین در حال ظهور است که تقاضای جهانی برای آن رو به افزایش میآرد.
به گفته مقامات قدرتی تاجیکستان، قاچاق مواد مخدر در افغانستان در سال ۲۰۲۲ دو برابر افزایش یافت. خدمات ویژه قرقیزستان نیز از افزایش گردش مواد مخدر افغانستان در این جمهوری خبر می دهند. همین روند منفی در ازبیکستان و ایران مشاهده می شود.
معتادان زیادی در خود افغانستان وجود دارند، از جمله زنان و کودکان. تعداد دقیق آنها مشخص نیست، اما به میلیون ها نفر می رسد. کشور تقسیم شده است.
طالبان به قدرتی تبدیل نشد که همه افغان ها را متحد کند. گروه های قومی و مذهبی از روند اداره کشور کنار گذاشته شده اند. این امر باعث نارضایتی مردم غیر پشتون شده و بر صف مخالفان طالبان میافزاید.
بیش از ۲۵ گروه تروریستی بین المللی هنوز در افغانستان مستقر هستند. برای روسیه و کشورهای آسیای مرکزی، بزرگترین تهدید از سوی "جماعت انصارالله" (که به "تحریک طالبان تاجیکستان" نام عوض کرده است)، "حرکت اسلامی ازبیکستان" و "حرکت اسلامی ترکستان شرقی" به شمار میروند. آنها در ابتدا با "القاعده" و همچنین حامیان شاخه محلی داعش و گروه های جنایتکار مرتبط بودند. همه این سازمان ها در قاچاق مواد مخدر و قاچاق منابع طبیعی دست دارند. آنها به ایدئولوژی سلفی پایبند هستند. هدف آنها جایگزینی رژیمهای سکولار در کشورهای آسیای مرکزی با یک خلافت اسلامی است که از نظر سرزمینی شامل افغانستان و تا حدی پاکستان و چین میشد.
مثل همیشه، یک سوال واضح مطرح می شود - چه باید کرد؟ اول از همه - وضعیت فعلی را در این لحظه بشناسیم و با مقامات فعلی افغانستان، یعنی با طالبان گفتگو کنیم. خود افغان ها باید در مورد سرنوشت خود و کشورشان تصمیم بگیرند.
طالبان باید در واقع ثابت کنند که آماده مبارزه سازش ناپذیر علیه ساختارهای جهادی، تهدیدهای فرامرزی علیه کشورهای همسایه افغانستان که از قلمرو شان سرچشمه میگیرند، و کشت خشخاش و تولید مواد مخدر هستند.
اگر طالبان واقعاً میخواهند کشورشان پیشرفت کند، باید آنچه را که لازم است برای متحد کردن جامعه چند قومیتی و چند مذهبی افغانستان انجام دهند. این امر مستلزم راه اندازی گفت و گو در کشور است. خارج شدن از بحران بدون گفتگو با مردم و دستیابی به سازش در یک جامعه تقسیم شده غیرممکن است. اگر طالبان با این کار موافقت نکند، درگیری در کشور ممکن است با شدت بیشتری شعله ور شود.
یک شرط ضروری برای توسعه افغانستان، ادغام آن در روابط اقتصادی با کشورهای منطقه است. تمام منابع طبیعی و نیروی کار برای انجام آن در دسترس است. آنها همچنین باید مدیران حرفه ای مجرب، اقتصاددانان و مدیران تولید را در روند بازسازی کشور مشارکت دهند و باید مسئله تحصیل دختران را حل کنند و فرصت های کار برای زنان افغان را فراهم سازند.
در نهایت، طالبان باید بدانند: آنها در وضعی قرار ندارند، که شرایط خود را به جامعه بینالمللی و دیکته کنند و بدون دادن چیزی در مقابل، امتیاز و هر گونه ترجیح انحصاری را برای خود بخواهند.
