روسیه قصد دارد مسیر دریایی شمال را به یک کریدور بین‌المللی کشتیرانی در تمام طول سال تبدیل کند
نویسنده: علی عسکری، تحلیلگر (آلمان)، مخصوص برای «سنگر»
ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه، دستور داده است که بازنگری و تکمیل طرح جامع توسعه قطب شمال و کریدور حمل‌ونقل ترانس‌آرکتیک تا سال ۲۰۵۰ در کوتاه‌ترین زمان ممکن به پایان برسد و هدف برقراری کشتیرانی در تمام طول سال را تعیین کرده است.
در فاصله ماه‌های ژانویه تا سپتامبر ۲۰۲۶، حدود ۳۱ میلیون تن کالا از طریق مسیر دریایی شمال حمل شده است که ۲۰ درصد بیشتر از کل سال ۲۰۲۵ است. بر اساس پیش‌بینی‌های شرکت دولتی «روس‌اتم»، این شاخص تا پایان سال جاری به دست‌کم ۴۰ میلیون تن خواهد رسید. هدف تعیین‌شده برای سال ۲۰۳۰، انتقال ۱۱۰ تا ۱۵۰ میلیون تن کالا است.
از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۵، حجم حمل‌ونقل کالا از طریق مسیر دریایی شمال از ۳٫۹۸ میلیون تن به ۳۷ میلیون تن افزایش یافته است. با این حال، تحول کیفی در سال ۲۰۲۶ رخ داد؛ زمانی که این مسیر، که پیش‌تر عمدتاً شاهراهی روسی برای حمل مواد خام بود، به‌تدریج به یک کریدور ترانزیتی بین‌المللی تبدیل شد. شمار سفرهای کشتی‌های کانتینری چینی از هفت سفر در سال ۲۰۲۳ به بیش از سی سفر در سال جاری افزایش یافته است.
در ۱۵ اوت، نخستین سرویس هفتگی حمل کانتینر از طریق مسیر دریایی شمال، با نام «China-Europe Arctic Express»، در مسیر نینگبو – فلیکستو راه‌اندازی شد. مدت سفر در این مسیر حدود ۲۰ روز است، در حالی که عبور از کانال سوئز ۴۰ روز طول می‌کشد. نخستین کشتی به نام «Dubai Tower» در ۱۹ اوت از بندر چینگدائو حرکت کرد و خودروهای برقی، باتری‌های لیتیومی و تجهیزات انرژی‌های تجدیدپذیر را حمل می‌کرد.
یک شرکت چینی دیگر که از سال ۲۰۲۳ در مسیر دریایی شمال فعالیت دارد، در ۲۳ سپتامبر، ۸۸۰ کانتینر حامل قطعات خودرو را به شهر آرخانگلسک رساند. در مسیر بازگشت به جمهوری خلق چین، ۵۴۰ کانتینر حامل چوب و کنسانتره نیکل بارگیری و ارسال شد.
پس از شرکای چینی که حمل‌ونقل دریایی را به یک خط منظم تبدیل کرده‌اند، جمهوری کره نیز در حال اجرای یک سفر آزمایشی است. جامعه تجاری کره همچنان قطب شمال و مسیر دریایی شمال را به‌عنوان یکی از جهت‌گیری‌های راهبردی آینده در نظر می‌گیرد.
با این حال، واقعیت‌های کنونی ژئوپولیتیکی و تحریمی ایجاب می‌کنند که برای حفظ گفت‌وگو در سطح کارشناسی، رویکردی گزینشی، انعطاف‌پذیر و مرحله‌به‌مرحله در پیش گرفته شود. پارک جونگ هو، رئیس شورای تجاری کره و روسیه، با این سخنان موضع سئول و شرایط تبدیل سفر آزمایشی به یک خط منظم کشتیرانی را تشریح کرد.
علاوه بر این، دولت فدراسیون روسیه به «روس‌اتم» مأموریت داده است که تا پایان سال جاری، سندی را با هند برای راه‌اندازی یک سفر آزمایشی در مسیر چنای – مورمانسک امضا کند. اجرای این سفر برای سال ۲۰۲۷ برنامه‌ریزی شده است.
کشورهای دیگری نیز به این مسیر علاقه‌مند هستند. در ماه مه ۲۰۲۶، ویتنام و روسیه طرح همکاری در حوزه دریایی تا سال ۲۰۳۰ را امضا کردند. کمیسیون دولتی فدراسیون روسیه ایجاد یک شرکت مشترک میان «روس‌اتم» و «DP World» از امارات متحده عربی را برای توسعه حمل‌ونقل کالا از طریق مسیر دریایی شمال تأیید کرد. ژاپن نیز از برنامه‌های خود برای انجام سفرهای آزمایشی در سال ۲۰۲۷ خبر داده است.
باید یادآور شد که «روس‌اتم» مسئول رسیدگی به مسائل مربوط به تأمین و پشتیبانی کشتیرانی غیرنظامی در مسیر دریایی شمال است. این شرکت درخواست‌ها را دریافت می‌کند، پیش‌بینی‌های مربوط به حرکت توده‌های یخی و نقشه‌های ناوبری را به زبان‌های روسی و انگلیسی منتشر می‌سازد. چنین فعالیت‌هایی ارتباط مستمر با شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی را تضمین می‌کند و نشان‌دهنده آمادگی و گشودگی روسیه برای بهره‌برداری مشترک از این مسیر است.
