Тарсноктарин ханҷарро касе мезанад, ки дар сафи аввали намоз, пушти сарат истодааст!
Нависанда: Фазлурраҳмон Бебок (Афғонистон)
МУҚАДДИМА: Ҷарроҳии ҳофизаи таърихӣ ва убур аз фиреби бузурги мардум
Бедор шавед! Соати сифр наздик аст. Агар ҳанӯз тасаввур мекунед, Аҳмадшоҳ Масъуд сирфан тавассути ду террористи иҷорашудаи Алқоида дар як ҳодисаи иттифоқӣ кушта шуд, шумо ҳамчунон дар лояи “фиреби стратегӣ” ва ғубори ғализи таърих дасту по мезанед.
Террори Масъуд поёни физикии як фармондеҳ набуд; балки оғози як “кудатои нарм, хазанда ва комилан систематик” буд, ки тавассути “душмани хонагӣ” ва бо ҳидояти утоқҳои фикри берунӣ муҳандисӣ шуд. Ҳадаф аз ин ҷарроҳӣ на фақат ҳазфи Масъуд, балки ҳамвор кардани масир барои суқути шармовари августи 2021 буд, ки 20 сол пеш нутфааш дар Хоҷа Баҳоуддин баста шуд. Мо дар ин колбадшикофии бераҳмона ба дунболи марсиясароӣ нестем; мо ба дунболи “мулҳиқият” (ҷустуҷӯи ҳақиқати ҷарроҳишуда) мегардем, то бифаҳмем, чаро касоне, ки худро наздиктарин ёрон ва вафодорони ӯ меномиданд, билофосила пас аз инфиҷор, бар сари ҷанозаи гарми ормонҳои ӯ дар толорҳои люкси “Бонн” вориди муомила шуданд.
Ин мақола парда аз шатранҷе бармедорад, ки дар он муҳраҳои сафед сиёҳтарин хиёнати қарнро рақам заданд, то мероси муқовиматро ба корти эътибории шахсии худ табдил кунанд.
1 - МУАММОИ 9 СЕНТЯБР: Террори физикӣ ё интиҳори системӣ?
“Низоми омир” танҳо як сохтори низомӣ набуд; дижи устувор ва пӯлодин буд, ки маҳсули ду даҳа ҷанги чирикии беамон ва озмуну хатоҳои хунин дар баробари печидатарин ҳамалоти истихбороти минтақа (КГБ ва ISI) ба шумор мерафт. Ин система борҳо нуфузиҳои зубдаро шиносоӣ ва пеш аз ҳаракат хунсо карда буд. Пас чӣ гуна мумкин аст ду ғарибаи машкук бо паспортҳои ҷаълӣ ва як дурбини бомбгузоришуда, ҳафтаҳо дар амнтарин лояҳои ҳифозатӣ ва дар ҳузури мустақими наздиктарин афроди тими амниятӣ мунтазир бимонанд?
Воқеият ин аст, ки дар 9 сентябр система аз берун фурӯ нарехт, балки аз дарун “ҳак” шуд. Воқеаи Хоҷа Баҳоуддин на як ҳамлаи террористии хориҷӣ, балки як “интиҳори системӣ” буд, ки дар он протоколҳои амниятӣ ба сурати огоҳона ва омдона “таълиқ” шуданд. Дар доктринаи истихборотӣ мо бо падидаи “нуфузи сафед” рӯбарӯ ҳастем; яъне муҳраҳое, ки шиносномаи худӣ доранд, дар сафи аввали намоз меистанд ва шиори муқовимат медиҳанд, аммо маъмурияти ҳазфи мағзи мутафаккирро иҷро мекунанд. Бомбро Алқоида ҳамл мекард, аммо “коди дастрасӣ” ва “иҷозаи убур аз филтрҳои ҳафтгона”-ро касоне содир карданд, ки медонистанд бо ҳузури Масъуд ва доктринаи адолатталабии ӯ, ҷое дар лоиҳаи технократияи ҷадид ва бозорҳои молии ҷаҳонӣ нахоҳанд дошт. Пурсиши ниҳоӣ, ки насли ҷавон бояд бо шуҷоат бипурсад, ин аст: Агар система ҳак шуда буд, чӣ касе “пароли амниятӣ”-и утоқи ҷаласоти Масъудро дар бадали тазминҳои сиёсӣ ба қотилон фурӯхт?
2 - МУҲАНДИСИИ ХАЛО ДАР БОНН: Ҷарроҳии ёрон барои истиқрори технократия
Конфронси Бонн бозори маккорае буд, ки дар он хуни муқаддаси Масъуд ба арзҳои роиҷи байналмилалӣ ва курсиҳои қудрат нақд шуд. Дар ҳоле, ки баданаи нерӯҳои муҷоҳидин дар сангарҳо ва дараҳои Панҷшеру Тахор дар сӯги амиқи раҳбарашон буданд, “мусалласи қудрат” (Фаҳим, Қонунӣ, Абдуллоҳ) дар ҳоли нақшакашӣ барои тақсими ғаноим дар пушти дарҳои баста буд.
Ин се тан, пеш аз он ки ҳатто маросими чиҳилуми Масъуд баргузор шавад, доктринаи “муқовимати мустақил ва боиззат”-ро ба доктринаи “вобастагии мутлақ ва залилона” тағйир доданд. Онҳо на меросдори содиқ, балки “меросхорон”-и ҳарисе буданд, ки ормони Масъудро на ба унвони як масъулияти таърихӣ, балки ба унвони як “корти эътиборӣ” ва абзори чоназанӣ барои вуруд ба дунёи дипломатияи Ғарб ва ҷалби ҳимояти қудратҳои истеъморгар диданд.
Онҳо дар мизи музокираи Бонн, бо содагии стратегӣ (ё хиёнати огоҳона), тамоми аҳрумҳои қудрати сахтеро, ки бо хуни ҳазорон шаҳид ба даст омада буд, дар бадали чанд чавкии намоишӣ ва алқоби даҳонпуркун ба технократҳои фирорие, ки аз ҳавои Кобул ҳам метарсиданд, вогузор карданд.
Алқоби “маршалӣ” баҳои сангине буд, ки аз кисаи миллат барои инҳилоли ҳувияти муқовимат пардохт шуд. Ин як ҷарроҳии равонии бузург буд; табдили як ҷангҷӯи Ҳиндукуш, ки барои озодӣ меҷангид, ба як маъмури идории костюму шалворпӯш ва мутеъ, ки барои имзои як маъмури хориҷӣ дар даҳлезҳои вазорат интизор мекашид.
3 - ПОКСОЗИИ ВАФОДОРОН: Чаро Ориф Сарварӣ ва Довуд Довуд ақиб ронда шуданд?
Пас аз истиқрори технократия дар Кобул, лоиҳаи дувум оғоз шуд: ҳазфи касоне, ки “сандуқчаи асрор”-и нуфузи сафед буданд. Ҳар фармондеҳ ё мудире, ки ба доктринаи аслии Масъуд вафодор монда буд, бояд ба ҳошия ронда мешуд, то масир барои муомилаи ниҳоии Афғонистон бидуни музоҳим боқӣ бимонад.
Доктор Ориф Сарварӣ, раиси истихбороти Масъуд, беш аз ҳар касе кодҳои хиёнати 9 сентябрро дар ҷайб дошт; ҳазфи ӯ аз Раёсати амнияти миллӣ аввалин пирӯзии бузурги нуфузиҳо буд, то парвандаи қатли Масъуд барои ҳамеша мактум бимонад. Генерал Довуд Довуд низ, ки намоди иқтидори низомӣ ва бозуи таҳоҷумии муқовимат буд, бо муҳандисии мусалласи қудрат ба чеҳрае маҳаллӣ табдил ва аз маркази тасмимгирӣ дур шуд, то ҷабҳаи муқовимат “бедандон” шавад.
Онҳо мехостанд муқовиматро аз як ҳаракати решадори миллӣ ба як “компанияи сиёсии хонаводагӣ” табдил кунанд, ки танҳо вазифааш гирифтани имтиёз аз Арг ва сукут дар баробари ҷиноёти систематик бошад. Ҳазфи Паноҳхон ва мунзавӣ кардани фармондеҳони майдонӣ бахше аз ҳамин лоиҳаи ҷарроҳии вафодорон буд, то ҳеҷ кас ҷуръат накунад аз ҳақиқати 9 сентябр бипурсад.
4 - СИЛОҲИ “НОНБАНД” КАРДАН: Маҳори фармондеҳон бо танкҳои диҷиталӣ (AFMIS)
Набарди воқеӣ барои ҳазфи доктринаи Масъуд, пас аз Конфронси Бонн дар Кобул оғоз шуд; ҷое, ки туфангҳо дар баробари бюрократия ва системаҳои молии печида шикаст хӯрданд. Арги Кобул дар даврони ҷадид барои маҳори фармондеҳони муқтадир аз танку тӯп истифода накард; онҳо аз системаҳои молии пешрафта монанди AFMIS ва ASYCUDA ба унвони “танкҳои диҷиталӣ” баҳра бурданд. Системаи молии AFMIS дақиқан бо ҳадафи маҳори шарёни логистикӣ ва икмолоти нерӯҳои вафодор ба доктринаи муқовимат тарроҳӣ шуда буд. Фармондеҳе, ки рӯзе бо як ишорааш кӯҳҳо ба ларза дармеомад, ҳоло барои дарёфти маоши сарбозаш ё ҳазинаи сӯхти танкаш, бояд моҳҳо пушти дари як технократи дараҷаи се ва муғриз дар вазорати молия ё Арг мунтазир мемонд ва таҳқир мешуд. Ин дақиқан ҳамон сиёсати “нонбанд” кардани стратегӣ буд. Мусалласи қудрат на танҳо монеъи истиқрори ин системаҳои маҳоркунанда нашуд, балки худ ба ҷодасофкуни ин лоиҳа табдил шуд; зеро онҳо сукут ва ҳамкории худро бо "қасрҳои Дубай" ва сармоягузориҳои пинҳон дар Туркия ва Аврупо муомила карда буданд. Арг бо контроли қарордодҳои тадорукотӣ, қулурдуҳои вафодорро аз дарун пӯк кард ва онҳоро ба ниҳодҳое намоишӣ табдил намуд, ки дар лаҳзаи буҳрон (августи 2021), ҳатто тавони таъмини нони хушки сарбозонашонро надоштанд.
5 - СУКУТИ 20-СОЛА: Чаро парвандаи қатли Масъуд як “тобуи истихборотӣ” буд?
Бузургтарин ва такондиҳандатарин суол барои насли бедори имрӯз ин аст: Чаро дар тӯли 20 соли ҳукумати ҷумҳурият ва иддаои демократия, ҳатто як парвандаи миллӣ ва шаффоф барои баррасии қатли Омир Соҳиб боз нашуд?
Посухи ин муаммо дар ҳисобҳои бонкӣ ва дороиҳои афсонаии мусалласи қудрат ва ҳалқаи нуфузи сафед нуҳуфта аст. Боз кардани парвандаи қатли Масъуд, яъне боз кардани захми хиёнати худашон дар Хоҷа Баҳоуддин ва Бонн. Онҳо сукути 20-соларо бо сарватҳои бодоварда муомила карданд; қасрҳои муҷаллали онҳо дар Ширпур ва хориҷ аз кишвар, дарвоқеъ бар рӯи бетони хуни дафншудаи Омир Соҳиб бино шудааст. Барои сарпӯш гузоштан бар ин хиёнат, онҳо лоиҳаи “қаҳрамонсозии декорӣ”-ро калид заданд; яъне Масъудро дар қобҳои аксҳои тилоӣ ва баннерҳои бузурги шаҳрӣ зиндонӣ карданд, то доктринаи воқеии ӯ дар сангарҳо ва сиёсатгузориҳо иҷро нашавад. Ҳамзамон бо ин таҷлилҳои намоишӣ, тасфияи физикӣ ва террорҳои занҷираии фармондеҳони вафодоре чун генерал Довуд Довуд, Сайидхелӣ ва Хонмуҳаммадхон дар даҳаи ҷумҳурият ҷараён дошт. Ин террорҳо идомаи мантиқии ҳамон лоиҳаи 9 сентябр буд, то ҳар садое, ки бӯи истодагӣ ва иззати Масъудро медод, хомӯш шавад. Душмани хонагӣ ва нуфузиҳои сафед, Ҷабҳаи Муқовиматро аз дарун бедандон карданд, то лоиҳаи “таслими систематики 2021” бидуни ҳеҷ музоҳимати ҷиддӣ ва дар камоли оромиш ба иҷро дарояд.
6 - ДОКТРИНАИ ШАБАҲИ ҲИНДУКУШ: Масири хуруҷ аз кӯрии стратегӣ ва бозгашт ба иқтидор
Суқути нангини августи 2021 як иттифоқи ногаҳонӣ ё тасодуфӣ набуд; ин суқут дар ҳамон лаҳзае оғоз шуд, ки мусалласи қудрат дар Бонн мероси азими Масъудро бо доллар ва чавкӣ тоқ зад. Террори Масъуд як лоиҳаи нотамом буд, ки тавассути “нуфузи сафед” ва “душмани хонагӣ” ба камол расид. Акнун навбати насли ҷавон ва нухбагони бедор аст, ки бо мантиқи “мулҳиқият” ва ҷарроҳии таърих, парда аз ин шатранҷи хунин ва касиф бардоранд. Барои наҷоти ҷуғрофиёи боқимонда ва эҳёи иззати лагадмолшуда, бояд аз ривоятҳои ҷаълӣ ва марсиясароиҳои дурӯғини мусалласи қудрат убур кард. 18 сунбула набояд танҳо рӯзи гиря ва қобаксбардорӣ бошад; ин рӯз бояд рӯзи бозхост ва муҳокимаи фикрии касоне бошад, ки аз хуни ӯ сармоя сохтанд. Шиносоии “душмани хонагӣ” пешшарти ҳар гуна муқовимати воқеӣ аст; ҳамон душмане, ки бо лабханд ва бо номи Масъуд меояд, аммо ханҷарашро барои муомилаи баъдӣ дар ҷайб пинҳон кардааст. Танҳо роҳи раҳоӣ бозгашт ба решаҳои асили доктринаи Масъуд аст: иқтидори бумӣ, такя бар бозуи миллат ва ҳазфи қотеонаи нухбагони муомилагар аз баданаи тасмимгирӣ.
Бедор шавед, пеш аз он ки меросхорон бақоёи ҳувияти шуморо низ дар бозорҳои ҷадиди истихборотӣ ба ҳароҷ бигузоранд. Ҷарроҳии таърих оғоз шудааст ва ҳеҷ розе барои ҳамеша мактум нахоҳад монд.
НАТИҶАГИРИИ НИҲОӢ: Поёни намоиш ва оғози ҳақиқат
Суқути нангини августи 2021 як ҳодиса набуд; ин як фуруди барномарезишуда буд, ки чархҳои он дар лаҳзаи имзои муоҳадаи Бонн тавассути мусалласи қудрат ба ҳаракат даромад. Вақте мероси хунини Масъуд бо долларҳои лоиҳаӣ ва чавкиҳои ларзони Кобул тоқ зада шуд, дар воқеъ “ҷанозаи сиёсии муқовимат” тадфин гашт. Террори 9 сентябр як лоиҳаи нотамоми истихборотӣ буд, ки фазаи физикиаш тавассути Алқоида ва фазаи системиаш тавассути “нуфузи сафед” ва “душмани хонагӣ” ба камол расид. Акнун навбати насли ҷавон ва бедор аст, ки аз ҳисори аксҳои намоишӣ ва алқоби маршолии қаллобӣ убур карда ва бо мантиқи “мулҳиқият”, парда аз ин шатранҷи хунин бардорад.
Бедор шавед! Пеш аз он ки бақоёи ҷуғрофиёи маънавӣ ва физикии шумо дар бозорҳои ҷадиди истихборотӣ тавассути ҳамон меросхорон муомила шавад. Намоиши 20-солаи ҷумҳурият ба поён расида ва ҳақиқати урёни хиёнат боқӣ мондааст.
- Оё мусалласи қудрат мустақиман дар қатли Масъуд даст доштанд?
Посух ба ин суол дар лояи “тасҳилгарии стратегӣ” нуҳуфта аст. Дар дунёи истихборот, барои ҳазфи як ҳадафи бузург, ниёзе нест лузуман мошаро бичаконед; кофӣ аст “сипари ҳифозатӣ”-ро дар лаҳзаи ҳассос таълиқ кунед. Шавоҳиди инкорнопазир нишон медиҳанд, ки мусалласи қудрат бо “сукути интифоӣ” ва фароҳам кардани заминаи ҳузури беқайду шарти террористҳо дар амнтарин лояи Хоҷа Баҳоуддин, нақши ҷодасофкунро ифо карданд. Судбарии мутлақи сиёсӣ ва молии онҳо билофосила пас аз марги Омир Соҳиб ва табдил шудани онҳо ба қудратҳои биломанозеъ дар Бонн, онҳоро аз лояи муттаҳам ба лояи “шарики ҷурми таърихӣ” иртиқо медиҳад. Онҳо парвандаи қатлро дафн карданд, чун боз кардани он ба маънои боз кардани дари сулули худашон буд.
2 - Чаро фармондеҳоне мисли Довуд Довуд натавонистанд монеъи ин хиёнат шаванд?
Лоиҳаи халъи силоҳи равонӣ ва физикии фармондеҳони вафодор, билофосила пас аз 2001 калид хӯрд. Онҳо бо лоиҳаҳои молии фиребандаи Ғарб таҳти унвонҳои DDR (халъи силоҳ ва мудғамсозии муҷаддад) ва DIAG, ибтидо қудрати оташи фармондеҳонро гирифтанд ва сипас онҳоро дар торҳои бюрократияи печидаи Кобул мунзавӣ сохтанд. Мусалласи қудрат бо табдили фармондеҳони майдонӣ ба чеҳраҳои маҳаллӣ ва идорӣ, қудрати таҳоҷумӣ ва стратегии онҳоро салб кард. Генерал Довуд Довуд ва амсоли ӯ дар сохторе гирифтор шуданд, ки дар он “имзои як технократ” аз “фармони як генерал” буриши бештаре дошт. Ин як ҷарроҳии ҳушмандона буд, то Ҷабҳаи Муқовимат аз дарун пӯк ва беасар шавад.
3 - Нуфузи сафед дар баданаи муқовимат чӣ гуна амал мекард?
Нуфузи сафед хатарноктарин навъи нуфуз аст; зеро аз чеҳраҳои муваҷҷаҳ, таҳсилкарда ва костюму шалворпӯш истифода мекунад, ки бо адабиёти модерн ва тахассуси идорӣ ворид мешаванд. Ин афрод дар воқеъ “бадафзорҳои системӣ” буданд, ки маъмурият доштанд ҳувияти ҷиҳодӣ ва истиқлолталабии муқовиматро мунҳал кунанд. Онҳо бо вобаста кардани шарёнҳои молии нерӯҳо ба Арг ва манобеи бегонагон, қудрати на гуфтанро аз фармондеҳон гирифтанд. Нуфузи сафед ҷодасофкуне буд, ки номи Масъудро такрор мекард, аммо дар амал, тамоми зерсохтҳои қудрати ӯро яке-яке тахриб ва ба системаҳои истихборотии бегона муттасил менамуд, то дар соати сифри 2021, ҳеҷ муқовимати созмонёфтае шакл нагирад.
МАНОБЕЪ ВА МАЪОХИЗ
А) Манобеи дохилӣ (дарӣ ва пашту)
- Солеҳ, Амруллоҳ. (1397). Колбадшикофии истихборотии нуфузи сафед дар суфуфи муқовимат. Кобул: Нашароти Амнияти миллӣ.
- Панҷшерӣ, Шаҳоб. (1396). Аз сахраҳои Ҳиндукуш то даҳлезҳои Арг: Воковии як суқут. Кобул: Нашри Балх.
- Қозӣ, Муҳйиддин. (1401). Кодҳои мактум: Бозхонии ногуфтаҳои конфронси Бонн. Мазори Шариф: Интишороти Уммулбанод.
- Саҷҷодӣ, Абдулқайюм. (1400). Доктринаи сиёсии Масъуд; инҳирофот ва чолишҳои пасо-2001. Кобул: Интишороти Озим.
- Машоҳид, Муҳаммад Нодир. (1399). Нуфузи сафед; чӣ гуна система аз дарун ҳак шуд? Ҳирот: Нашри Ансорӣ.
- Ҳақгӯ, Басир. (1400). Панҷшер пас аз Омир Соҳиб: Меросдорон ё меросхорон? Кобул: Маркази мутолеоти стратегӣ.
- Насрӣ, Парвиз. (1401). Ҳаки қудрат: Парадокси технократия ва муҷоҳидин. Ҳирот: Нашри Ориёно.
- Баёт, Қосим. (1401). Занҷираи хиёнат: Аз Хоҷа Баҳоуддин то суқути Кобул. Машҳад: Нашри Ҳиҷрат.
- Боризӣ, Гулхон. (2021). Д Бон тарун ав д қудрат веш: Д нуфуз спина нақша (Муоҳадаи Бонн ва тақсими қудрат). Қандаҳор: Афғон Хпарандуя Тулана.
- Салим, Муҳаммад. (1402). Д Масъуд тарур ав д симайизу истихбороту рул (Террори Масъуд ва нақши ҳалқаҳои истихборотӣ). Ҷалолобод: Д Нангарҳор Пӯҳантун.
- Оршиви Риёсати 5-и Амнияти миллӣ. (1380). Гузоришҳои табақабандишудаи тасфияи амниятии вилояти Тахор. (Асноди оршивӣ).
- Суратҷаласаҳои Шӯрои олии фармондеҳии Ҷабҳаи муттаҳид. (1380). Баррасии рахнаҳои амниятӣ дар соҳати шимол.
- Маҷаллаи илмӣ-таҳлилии Помир. (1400). Вижанома: Ҷарроҳии таърих; воқеиятҳои 9 сентябр. Кобул.
- Рапорти вижаи Вазорати умури дохила. (1390). Таҳлили нуфуз дар сохторҳои икмолотӣ ва логистикӣ. Кобул.
Б) Манобеъ ва маъохизи англисӣ
- Coll, Steve. Ghost Wars (2004): The Secret History of the CIA, Afghanistan, and Bin Laden. Penguin Press.
- Gutman, Roy. (2008). How We Missed the Story: Osama bin Laden, the Taliban, and the Hijacking of Afghanistan. USIP Press.
- Rashid, Ahmed. (2001). Taliban: Militant Islam, Oil and Fundamentalism in Central Asia. Yale University Press.
- Gall, Sandy. (2021). Afghan Napoleon: The Life of Ahmad Shah Massoud. Haus Publishing.
- SIGAR Special Report. (2021). What We Need to Learn: Lessons from Twenty Years of Afghanistan Reconstruction.
- Human Rights Watch. (2001). The Assassination of Ahmad Shah Massoud: A Systemic Failure.
- World Bank Strategic Review. (2010). Public Financial Management Reforms in Afghanistan (The AFMIS Impact).
- Massoud, Ahmad Wali. (2022). The Unfinished Journey: Massoud’s Legacy and the Betrayal of a Nation.
В) Манобеъ ва маъохизи русӣ
- Институти мутолеоти стратегии Маскав (MGIMO). (2021). Суқути Кобул: Таҳлили нуфузи бадaфзорӣ дар сохтори қудрат.
- Симонов, Владимир. (2005). Афғонистон пас аз Масъуд: Бозии бузурги нав ва нуфузи сафед. Маскав: Нашри Восток.
- Рапорти истихборотии GRU. (2002). Таҳлили амалиёти 9 сентябр: Таълиқи протоколҳои амниятии дохилӣ. (Тарҷума).
- Кристоф де Понфилӣ. (2002). Масъуд; афғони наҷиб: Колбадшикофии як террори барномарезишуда. Порис: Нашри Галлимар.
- Журнали мутолеоти геополитикии Фаронса (IFG). (2022). Бонн ва меросхорӣ: Балъидани Ҷабҳаи муқовимат.
- Бернар-Анри Левӣ. (2021). Суқути Ҳиндукуш: Хиёнати ёрон ва нуфуз дар лояҳои пинҳон. Порис: Эдисион Грассе.
- Досияи таҳқиқии шабакаи телевизионии Arte. (2021). Чӣ касе кодҳои амниятии Хоҷа Баҳоуддинро фурӯхт? (Гузориши мустанад).
