Дар мавриди ҳамашумулии намояндагии сиёсӣ дар Афғонистон.
Нависанда: Андрей Серенко, раиси Маркази мутолиоти сиёсати Афғонистон (Русия)
Вазъияти сиёсӣ дар Афғонистон ба бунбаст расидааст.
Режими Толибон, ки дар натиҷаи тавофуқи сиёсӣ байни Иёлоти Муттаҳида, Покистон ва Толибон, ки дар соли 2020 мунъақид шуд, эҷод шуд, ҳанӯз намехоҳад тағйир кунад, ба вижа аз тариқи шомил кардани намояндагони соири гурӯҳҳои қавмӣ-сиёсӣ дар Афғонистон (ба тавсияи Москва, Пекин, Теҳрон ва соири кишварҳои минтақа).
Гурӯҳҳои сиёсии хориҷӣ (муҳоҷир)-и Афғонистон ҳанӯз ҳадди ақал зоҳирӣ як эътилофи миллӣ эҷод накардаанд, ки битавонад манофеи мардум/ақвоми Афғонистонро дар хориҷ аз кишвар намояндагӣ кунад.
Ҷунбиши мусаллаҳи мухолиф/Муқовимати Афғонистон на аз назари низомӣ тавсеа ёфтааст ва на аз назари сиёсӣ ва ҳузури онҳо дар дохилӣ кишвар бисёр маҳдуд аст.
Кишварҳои минтақа, аз ҷумла Русия, дар талош ҳастанд, то роҳе барои хурӯҷ аз бунбасти Афғонистон, ки бар асоси тавофуқи 2020 Амрико, Покистон ва Толибон эҷод шудааст, биёбанд. То кунун ин амр чандон муваффақ набудааст.
Талош барои муошиқа бо Толибон натоиҷи қобили таваҷҷуҳе ба ҳамроҳ надорад. Толибон ин талошҳоро нишонаҳои заъф медонанд ва ҳатто қотеътар аз шунидани тавсияҳои Москва, Пекин, Теҳрон ва дигар пойтахтҳои минтақаии камтар чашмгир худдорӣ мекунанд.
Дар воқеъ, Толибон ба тактикаи диктат дар робита бо Русияву ҷомеаи минтақа пойбанд ҳастанд ва қавоиди бозии худро бар онҳо таҳмил мекунанд.
Бо таваҷҷуҳ ба моҳияти хостгоҳи режими Толибон (ҳанӯз дар мавриди ҳамон қарордоди 2020, ки илҳомбахши он Вашингтон буд, сӯҳбат мекунам) ва ҳамчунин тамосҳои наздики молӣ ва шахсии шахсиятҳои калидии Толибон бо амрикоиҳо, метавон чунин фарз кард, ки дар тӯли замони режими Толибон ба таври фазояндае тавассути Иёлоти Муттаҳида барои нуфуз дар кишварҳои минтақа мавриди истифода қарор хоҳад гирифт.
Талошҳои кишварҳои минтақа барои "интибоқ" бо Толибон имрӯз аз нуқтаи назари стратегӣ як мавқеияти бохт аст, зеро Толибон ҳадди ақал дорои як зеҳнияти сиёсии таркибӣ, аз ҷумла вобастагии он ба манофеи фароминтақавӣ аст.
Адами намояндагии режими Толибон аз назари намояндагии манофеи Афғонистон (бори дигар - ин режими маҳсули як муомилаи сиёсии хориҷӣ аст) осебпазиртарин нуқтаи он аст. Толибон дақиқан ба ин далел, ки машрӯъияти дохилӣ надоранд, ба думболи машрӯъияти хориҷӣ ва эътирофи расмии хориҷӣ ҳастанд.
Ба назар мерасад ба нафъи Русия ва кишварҳои минтақа нест, ки барои тақвияти машрӯъияти як режими маснӯии эҷодшуда дар натиҷаи муомила байни ниҳодҳои сиёсии мухолифи манофеъи Русия ва кишварҳои минтақа талош кунанд.
Воқеият сиёсиро натанҳо бояд шинохт, балки бояд эҷод кард.
Ба кишварҳои минтақа тавсия мешавад, ки машрӯъияти режими сунъии Кобулро, ки ҷудо аз онҳо тавассути бозигарони хориҷии мутахосим эҷод шудааст, тақвият накунанд, балки бо эътирофи воқеияти он, ба эҷоди таодул байни мудели ҳукуматдории таҳмилии хориҷӣ дар Афғонистон фикр кунанд.
Аввал аз ҳама, мо дар мавриди кӯмак ба эҷоди як ниҳоди сиёсии ҷадид сӯҳбат мекунем, ки манофеъи Афғонистон ва ҷомеаи Афғонистонро хориҷ аз маҳдудаи улгуи Толибон намояндагӣ мекунад. Режими Толибон тамоми талошҳо барои эҷоди як ниҳоди сиёсии бадилро дар дохили кишвар нобуд мекунад. Ин бад-он маъност, ки дар ҳоли ҳозир бояд бо ин проект дар хориҷ аз Афғонистон кор кард.
Дар ин ҷо потенсиали ҷавомеъи афғонистонӣ дар хориҷ, ба вижа дар кишварҳои минтақа, мумкин аст умедворкунанда бошад.
Ба унвони мисол, гӯем ки як Кунгураи ҷавомеъи мардум Афғонистон ба хубӣ метавонад эҷод шавад ва аз ҳимояти сиёсии ҷомеаи минтақаӣ, ба унвони як ниҳоди ҷойгузин, ки манофеи мардуми Афғонистонро намояндагӣ мекунад, баҳравар бошад. Машрӯъияти хориҷии чунин анҷумане камтар аз машрӯъияти Толибон нахоҳад буд. Илова бар ин, бар хилофи режими Толибон, чунин Кунгураи ҷавомеъ аз ҳимояти сиёсии кишварҳои минтақа бархӯрдор хоҳад буд.
Эҷоди як ниҳоди ҷадиду бадил дар раванди сиёсии Афғонистон муддатҳост, ки ба таъвиқ афтодааст. Гурӯҳҳои сиёсии Афғонистон дар дохилу хориҷ аз Афғонистон ба танҳоӣ қодир ба ташкили чунин ниҳоде набуданд ва дар натиҷа ин таваҳҳумро тақвият карданд, ки ҷойгузине барои режими Толибон вуҷуд надорад.
Чунин фуқдони ҷойгузинӣ манофеи Русия ва кишварҳои минтақаро таъмин намекунад. Тарвиҷи эҷоди як мавзӯи ҷадид дар раванди сиёсии Афғонистон натанҳо ба маънои дар назар гирифтани воқеиятест, ки дар Афғонистон эҷод шудааст, балки ба маънои тағйири он аст, бидуни ин ки мунтазир бошем, то бозигарони фароминтақавӣ мудели худро барои тағйироти оянда таҳмил кунанд.
Ин ки дақиқан чӣ касе, чӣ номҳоеро метавон дар Кунгураи ашрути ҷавомеи халқҳои Афғонистони машрут дид, як саволи муҳим аст, аммо саволи дувум. Оғози раванди хурӯҷ аз бунбасти кунунии Афғонистон, ки ҳам афғонистониҳо ва ҳам кишварҳои минтақа гаравгони он шудаанд, муҳим аст.
