اوکراین چگونه کمبود نیروی جنگی خود را از خارج تأمین میکند؟
نویسنده: ژنیشبیک ژوسوپوف، تحلیلگر (قزاقستان)، ویژه برای «سنگر»
سازمانهای اطلاعاتی اوکراین، با نقض موازین حقوق بینالملل، به جذب و بهکارگیری شهروندان قزاقستان در صفوف واحدهای مزدور وابسته به نیروهای مسلح اوکراین مشغول هستند.
جنگ با روسیه آسیب جدی به ظرفیت جمعیتی اوکراین وارد کرده است و این وضعیت، در کنار فرار مردان به خارج از کشور و افزایش موارد فرار از خدمت، موجب کمبود شدید نیروی انسانی در نیروهای مسلح این کشور شده است. این شرایط با ناکامی کارزار بسیج، کاهش روحیه رزمی و از دست رفتن انگیزه برای ادامه مقاومت، بیش از پیش تشدید شده است.
بر اساس دادههای مرکز مطالعات اروپای شرقی استکهلم، واحدهای رزمی نیروهای مسلح اوکراین تنها حدود ۳۰ درصد از ظرفیت مورد نیاز خود را تکمیل کردهاند. ارتش اوکراین هر ماه بین ۱۷ تا ۲۴ هزار نفر را به صورت اجباری به خدمت فرا میخواند، در حالی که نیروهای مسلح روسیه ماهانه حدود ۳۰ هزار نیروی نظامی جدید جذب میکنند. به باور تحلیلگران نظامی سوئدی، تداوم این روند تنها برتری روسیه را نسبت به رقیب خود افزایش خواهد داد.
بر پایه اطلاعات منتشرشده از سوی برخی نمایندگان رادای عالی اوکراین، از جمله ماریا بزوگلا و آنا اسکوراخود، شمار فراریان از خدمت و افرادی که خودسرانه واحدهای نظامی خود را ترک کردهاند، بین ۲۵۰ هزار تا ۴۰۰ هزار نفر برآورد میشود.
در مقابل، میخائیل فدوروف، وزیر دفاع اوکراین، ضمن اذعان به دشواری وضعیت، این رقم را آگاهانه تا حدود ۲۰۰ هزار نفر کاهش داده و آمار کمتری را به نمایندگان مردم اعلام کرده است. افزون بر این، وی اظهار داشته است که کارکنان مراکز جذب نیرو (ТСК) و پلیس در مورد حدود دو میلیون شهروند اوکراینی، اقدامات جستوجو و شناسایی را به اجرا گذاشتهاند.
بهمنظور جبران کمبود نیروی انسانی، رژیم زلنسکی فعالیت خود را در زمینه جذب و بهکارگیری نیروهای خارجی از مناطق مختلف جهان، از جمله آسیای مرکزی، تشدید کرده است. در این میان، قزاقستان به دلیل جمعیت قابل توجه خود، برای اوکراین از اهمیت ویژهای برخوردار است. در منابع عمومی و رسانهها مطالب فراوانی منتشر شده که ابعاد و شیوههای فعالیت رژیم کییف برای کشاندن شهروندان قزاقستان به درگیری مسلحانه در اوکراین را تشریح میکنند.
برای نمونه، در ماه اوت سال ۲۰۲۵، شبکه رسانهای آلمانی «دویچه وله» مقالهای با عنوان «چه کسانی و چگونه شهروندان قزاقستان را برای جنگ در اوکراین جذب میکنند» منتشر کرد که در آن سازوکارها و شیوههای جذب شهروندان قزاقستان از سوی اوکراین بهطور مفصل توضیح داده شده بود.
کییف از روشهای گوناگونی برای جذب نیرو استفاده میکند؛ از توزیع آگهیها و اعلامیهها در اماکن عمومی گرفته تا ارسال هدفمند پیامها و تبلیغات به حسابهای کاربری در اینترنت.
فرماندهی نظامی اوکراین نیروهای مزدور را بهعنوان «مواد مصرفی» تلقی میکند. برای مثال، پس از انحلال بهاصطلاح «لژیون بینالمللی آزادی اوکراین» در پایان ماه دسامبر ۲۰۲۵، جنگجویان خارجی به واحدهای تهاجمی یگانها و تشکیلات رزمی خط مقدم منتقل شدند؛ واحدهایی که مأموریتهای رزمی خود را در دشوارترین بخشهای جبهه به انجام میرسانند.
در نتیجه، بهجای «پول آسان» و ماجراجوییهای هیجانانگیز، سرنوشتی که در انتظار این نیروهاست، شرکت در حملات پرهزینه و مرگبار در شرایط برتری عددی و فنی نیروهای روسیه است.
اکنون این پرسشها مطرح میشود: آیا سازمانهای اطلاعاتی و نهادهای مجری قانون قزاقستان به این موضوع توجهی دارند؟ چرا به چنین گزارشهای آشکار و روشنی واکنش نشان نمیدهند؟ آیا میتوان گفت که سرویسهای اطلاعاتی اوکراین یا حامیان این کشور (بریتانیا و ایالات متحده) در قزاقستان نفوذ کردهاند و از دامنه نفوذ گستردهای برخوردارند؟
از آنجا که واقعیت موجود چنین است و شهروندان قزاقستان به جنگ اوکراین اعزام میشوند، طبعاً پرسشهای فوق پاسخ منطقی خود را پیدا میکنند؛ پاسخهایی که برای جامعه قزاقستان و آینده این کشور هیچ پیام مثبتی در بر ندارند.
