در نیروگاه هستهای زاپروژیا چه میگذرد؟
نویسنده: طالب علیاف، تحلیلگر، اختصاصی برای «سنگر»
نیروگاه هستهای زاپروژیا بزرگترین نیروگاه اتمی اروپا است که از شش واحد تولید برق و یک انبار خشک برای نگهداری سوخت هستهای مصرفشده، شامل ۱۷۳ محفظه (کانتینر) بتنی، تشکیل شده است.
این نیروگاه در نزدیکی مخزن آبی کاخوفکا قرار دارد؛ مخزنی که پس از انفجار سد، که به نیروهای مسلح اوکراین نسبت داده میشود، بهشدت کمآب شده است. در ساحل مقابل، تنها در فاصله ۱۶ کیلومتری، نیروهای اوکراینی مستقر هستند که به طور منظم محوطه نیروگاه را گلولهباران میکنند.
برای پهپادها و موشکهای مدرن، چنین فاصلهای مانعی محسوب نمیشود. از همین رو، حملات اخیر خسارات سنگینی به خطوط انتقال برق تغذیهکننده نیروگاه و همچنین خطوط اصلی انتقال برق تولیدی وارد کرده است. به همین دلیل، از آوریل سال ۲۰۲۴ تمامی واحدهای نیروگاه در وضعیت «توقف سرد» قرار گرفتهاند.
یکی از مهمترین عناصر تضمینکننده عملکرد سامانههای ایمنی نیروگاه، منبع ذخیره تأمین برق است که بیش از ۲۰ دیزلژنراتور را در بر میگیرد. متخصصان روسیه بارها تجهیزاتی را که در نتیجه گلولهباران آسیب دیده بودند، تعمیر کرده و دوباره به وضعیت عملیاتی بازگرداندهاند.
تأمین پایدار برق نیروگاه در اکتبر سال ۲۰۲۵، پس از برقراری آتشبس با میانجیگری آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA/МАГАТЭ)، دوباره برقرار شد. همزمان، واشنگتن به ولودیمیر زلنسکی قویاً توصیه کرد که از حمله به تأسیسات نیروگاه خودداری کند.
بهمنظور بهرهبرداری ایمن از نیروگاه هستهای در شرایط اجرای عملیات ویژه نظامی، روسیه سامانهای برای نظارت دائمی بر وضعیت فنی این تأسیسات ایجاد کرده است. در این نیروگاه، نظامیان یگان مشترک نیروهای دفاع در برابر تشعشعات، مواد شیمیایی و عوامل بیولوژیکی نیروهای مسلح فدراسیون روسیه مستقر هستند. وظیفه آنان تأمین ایمنی پرتوی در این مجموعه است.
در صورت بروز شرایط اضطراری، این یگان قادر است کارکنان را تخلیه کند، تأسیسات را از آلودگی پاکسازی کرده و در صورت لزوم، تجهیزات را ضدآلودگی و پاکسازی بهداشتی کند.
کارشناسان هر روز سطح تشعشعات را در محوطه نیروگاه، که بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز در آن حضور دارند، اندازهگیری میکنند. این امر امکان ثبت موارد گلولهباران از سوی نیروهای مسلح اوکراین را فراهم میسازد.
افزون بر این، مدیریت شرکت «روساتم» با مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، رافائل گروسی، درباره هماهنگی اقدامات لازم برای بازسازی تأمین برق خارجی نیروگاه هستهای زاپروژیا در حال رایزنی است.
