آموزش جنگجویان چین، روسیه، سوریه و آسیای مرکزی در پایگاههای افغانستان
نویسنده: اندری سرنکو، خبرنگار ویژهٔ «نیزاویسیمایا گازتا»
در کابل مرکز هماهنگی فعالیتهای جهادیستهای خارجی، افرادی که از چین، روسیه، سوریه و آسیای مرکزی به افغانستان آمدهاند، ایجاد شده است. این مرکز زیر کنترل نهادهای امنیتی طالبان افغانستان بوده و ساختاری است که توانسته نمایندگان اصلی گروههای جهادی را در یک بستر واحد گرد هم آورد. نقش کلیدی در این مرکز هماهنگی در کابل را جنگجویان اویغور ایفا میکنند.
منابع آگاه گزارش میدهند که دستکم از سپتامبر ۲۰۲۵ پایگاهی برای جهادیستهای خارجی در منطقهٔ ششدرَک کابل فعالیت دارد. فرماندهٔ این پایگاه «سهیل مهاجر» – یک اویغور اهل منطقهٔ خودمختار شینجیانگ چین – است. او بر اتباع خارجی، عمدتاً اویغورهای چینی و شهروندان ازبکستان، رهبری میکند. شمار نیروها تغییر میکند، اما هستهٔ ثابت میان ۱۵ تا ۲۰ نفر است.
پایگاه ششدرک زیر نظارت مستقیم عبدالحَق واثق، رئیس ریاست عمومی استخبارات افغانستان، قرار دارد (مقر اصلی استخبارات نیز در همان منطقه واقع است). قاری فسیحالدین فطرت، رئیس ستاد ارتش طالبان، فعالیت این پایگاه را هماهنگ میکند و رابط ساختارهای طالبان، بهویژه در شمال افغانستان است. او که اهل بدخشان است، در میان طالبان به «پادشاه بدخشان» شهرت دارد، زیرا این ولایت با تاجیکستان، چین و پاکستان هممرز است و برای شبکهٔ تروریستی منطقه اهمیت زیادی دارد.
پایگاه ششدرک با گروههای جهادی خارجی در ولایتهای شمالی افغانستان، از جمله بدخشان و بغلان، ارتباط نزدیک دارد. در این گروهها نیز جنگجویان اویغور نقش محوری بازی میکنند. در بدخشان، منابع بر نقش «عبدالرحمن مهاجر»، یک اویغور اهل ترکستان شرقی (چین)، تأکید دارند که چند سال است در افغانستان حضور دارد و عضو فعال شبکههای جهادی منطقه به شمار میرود. او معاون «شیخ زاکر»، فرماندهٔ نظامی «حرکت اسلامی ازبکستان» است.
عبدالرحمن مهاجر نقش مهمی در تأمین نیازهای جهادیستهای خارجی در شمال افغانستان دارد. او غالباً در بدخشان حضور دارد و برای آنان اسلحه، مهمات و تجهیزات خریداری میکند. در سپتامبر امسال او بار دیگر به مناطق بدخشان و درهٔ خوستک رفت و یک محمولهٔ بزرگ اسلحه و مهمات تهیه کرد. مقامات طالبان نه تنها مانع کار او نشدند، بلکه کمک هم کردند: مهاجر این محموله را در خانهٔ «ظهیرالله» – معاون مالی فرماندهٔ مرزی طالبان در قلعهٔ تُوقی ولسوالی بهارک – انبار کرد.
در ولایت بغلان، جایی که عبدالرحمن مهاجر با خانوادهاش زندگی میکند، یکی از بزرگترین پایگاههای جهادیستهای خارجی قرار دارد. این پایگاه در درهٔ کرکر واقع شده و حدود ۱۰۰۰ متر مربع مساحت دارد. در آنجا دفاتر رهبران اویغور و ازبک، از جمله حاجی فرقان، فرماندهٔ «حرکت اسلامی ترکستان شرقی» و زاکر، رهبر حرکت اسلامی ازبکستان، مستقر است. همچنین قاری سِراج، معاون حاجی فرقان، قاری زاید، مسئول لجستیک پایگاه، و فرماندهان کلیدی چون جعفر، صلاحالدین و حاجی سلمان نیز بخش زیادی از وقت خود را در آنجا میگذرانند.
به گفتهٔ منابع، در پایگاه کرکر کارگاههایی برای مونتاژ و تعمیر پهپادهای تهاجمی و نیز انبارهایی برای سلاح و مهمات وجود دارد. یک «مدرسهٔ جهادی» ویژه برای آموزش نیروهای انتحاری نیز در آن فعال است. حدود یک و نیم ماه پیش، جذب نیرو در میان طالبان شمال افغانستان، بهویژه تاجیکها و ازبکها، بهطور گسترده آغاز شد و تا کنون حدود ۵۰۰ نفر جذب شدهاند.
فرماندهان اویغور و ازبک پایگاه تمرکز زیادی بر نفوذ خود در شمال افغانستان دارند: اویغور «فارق مهاجر» مسئول محور بدخشان است (و هر روز آنلاین کلاسهای یکساعته برای جنگجویان خارجی برگزار میکند)، زاکر مسئول محور قندوز و قاری زاید مسئول محور بغلان است (او همچنین مدیریت پرداخت حقوق نیروهای جدید را برعهده دارد). پشتیبانی لجستیکی پایگاه را قاری فسیحالدین، رئیس ستاد ارتش طالبان، تأمین میکند.
بهطور کلی، جنگجویان خارجی بهشدت در ساختارهای رژیم طالبان در افغانستان ادغام شدهاند. در نوامبر ۲۰۲۵ مشخص شد که بیش از ۴۰۰ جنگجوی اویغور، ازبک و تاجیک – اعضای گروههای مختلف تروریستی – در واحدهای نظامی طالبان افغانستان در ولایت بدخشان مستقر شدهاند. بهطور معتبر گزارش شده که صدها جنگجوی مسلح از شینجیانگ چین، تاجیکستان و ازبکستان اکنون در گردانهای مرزی و لشکر سوم «عمری» ارتش طالبان حضور دارند.
بسیاری از این جنگجویان در درگیریهای اخیر با ارتش پاکستان شرکت کرده بودند و پس از پایان درگیریها دوباره به محلهای استقرار دائمی خود در ولایتهای بدخشان، بغلان و قندوز بازگردانده شدند. همچنین گزارش شده که ۷۴ مهاجم انتحاری که در پایگاه کرکر آموزش دیده بودند، بنا بر دستور حاجی فرقان از بغلان به قندهار اعزام شدند تا در عملیات علیه پاکستان شرکت کنند.
در ۵ نوامبر، در یکی از مهمانخانههای ششدرک کابل، نشستی میان رهبران اصلی گروههای جهادی خارجی و رئیس استخبارات طالبان افغانستان، عبدالحَق واثق، برگزار شد. در این نشست ملا طلحَه از طالبان پاکستانی، حاجی فرقان رهبر جنگجویان اویغور، زاکر، جعفر نمایندهٔ «جماعت انصارالله» تاجیکستان (گروه ممنوع در روسیه)، عبدالحق اویغوری نمایندهٔ «داعش» (گروه ممنوع در روسیه) در افغانستان و نیز حدود ۳۰ عضو فعال بخش استخبارات و تبلیغات در حرکت اسلامی ترکستان شرقی حضور داشتند.
در این جلسه، از جمله موضوعات دیگر، امکان اجرای عملیات مشترک علیه تاجیکستان توسط جنگجویان «جماعت انصارالله» و طالبان پاکستانی با حمایت جهادیستهای اویغور بررسی شد. شرکتکنندگان مناسبترین زمان برای انجام چنین عملیاتهایی را بهار ۲۰۲۶ دانستند.
