چرا رهبر جبهه مقاومت ملی به امریکا نرفت؟
نویسنده: احمد سیدی، تحلیلگر مسائل افغانستان و منطقه (آلمان)، مخصوص برای "سنگر"
در این نوشته، میخواهم به دو سؤال کلیدی بپردازم:
1 - در حالیکه مایکل مککال، رئیس کمیته روابط خارجی مجلس نماینده گان آمریکا، از احمد مسعود، رهبر جبهه مقاومت ملی، دعوت کرده بود که به آمریکا سفر کند، اما چرا آقای مسعود شخصاً به امریکا نرفت و هیئتی بخاطر ملاقات با مک کال به امریکا می فرستد؟
2 - آیا واقعاً آمریکا دوست طالبان است یا مخالف آنها؟ و آیا آمریکا نیروهای مخالف طالبان را واقعاً حمایت میکند یا خیر؟
قصد دارم به این دو سؤال کلیدی مسئولانه پاسخ دهم.
الف) به نظر من، تصمیم احمد مسعود برای امتناع از سفر به آمریکا، تصمیمی عاقلانه و سنجیده شده ی است. او به درستی میداند که مایکل مککال رئیس کمیته روابط خارجی مجلس نماینده گان امریکا است، نه رئیسجمهور، و نه صلاحیت تصمیم گیری را دارد.
از طرف دیگر، آقای احمد مسعود به درستی میداند که هنوز انتخابات ریاستجمهوری آمریکا پیشرو است، و تصمیمگیرنده اصلی در سرنوشت سیاست های جهانی بشمول افغانستان و منطقه، رئیسجمهور آینده امریکا خواهد بود، نه آقای مککال. همچنین، احمد مسعود نخواست برچسب مزدوری آمریکا را به خود بزند و نخواست که مردم افغانستان بگویند که آقای احمد مسعود ملی نمی اندیشد و به حمایت آمریکا وابسته بود او هم مانند بعضی از زمامداران یک مزدور است.
در ضمن آقای مسعود آگاه است که پس از امضای توافقنامه دوحه و خروج بدون قید و شرط نیروهای آمریکایی از افغانستان، اکثریت مطلق مردم از سیاستهای آمریکا ناراضی هستند و مشکلات فعلی را نتیجه سیاستهای ماجراجویانه و ناعاقبت اندیشانه ایالات متحده آمریکا میدانند. بنابراین، آقای مسعود با فرستادن هیئتی به جای خود، نه تنها میخواهد از رنجش آمریکا جلوگیری کند بلکه نمیخواهد در یار گیری های بعدی کشورهای مخالف آمریکا مانند ایران، روسیه، چین و یک تعداد کشور های دیگر را نیز از دست بدهد. این تصمیم احمد مسعود بسیار سنجیده شده و منطقی است و من به عنوان فردی که الفبای سیاست را میدانم، این تصمیم آقای مسعود را درست ارزیابی میکنم.
ب) حالا میخواهم صادقانه توضیح دهم که آیا واقعاً آمریکا دوست طالبان است یا مخالف آنها و آیا آمریکا نیروهای مخالف طالبان را حمایت میکند یا خیر؟
به عقیده من، رابطه آمریکا با طالبان بسیار پیچیده است و نمیتوان آن را بهسادگی با یک پاسخ بله یا خیر جواب داد. آمریکا در مقاطع مختلف هم مخالفت و هم تعامل با طالبان را نشان داده است و این روند همچنان ادامه دارد.
1 - دلایل مخالفت آمریکا با طالبان:
- حملهی 11 سپتامبر 2001: یکی از اصلیترین دلایل مخالفت آمریکا با طالبان، است و همین حملات تروریستی 11 سپتامبر منجر به سرنگونی حکومت نخست طالبان شد. طالبان به القاعده پناه دادند و از تسلیم کردن اسامه بنلادن به آمریکا خود داری کردند. در نتیجه، آمریکا به افغانستان حمله کرد و طالبان را از قدرت کنار زد.
- نقض حقوق بشر و حقوق زنان: طالبان به دلیل نقض گسترده حقوق بشر، سرکوب آزادیهای مدنی، و بهویژه محدود کردن شدید حقوق زنان و دختران، در شرایط موجود مورد انتقاد شدید آمریکا و کشورهای غربی قرار گرفته اند، و هر روز در این مورد تبصره های وجود دارد.
- تروریسم و امنیت: آمریکا طالبان را به دلیل پشتیبانی از گروههای تروریستی مانند تیتیپی یا (طالبان پاکستانی)، القاعده و داعش که منافع آمریکا را تهدید میکنند، مخالف امنیت بینالمللی میداند و معتقد است گروههای تروریستی در افغانستان حضور فعال دارند و از سوی طالبان حمایت میشوند.
2 - اما دلایل تعامل آمریکا با طالبان:
- مذاکرات صلح: با وجود مخالفتهای اولیه، در سالهای اخیر آمریکا تصمیم به برقراری مذاکرات با طالبان برای پایان دادن به جنگ طولانی در افغانستان گرفت و زلمی خلیلزاد را به عنوان نماینده خاص خود تعیین کرد. این مذاکرات به توافق دوحه در سال 2020 منجر شد که هدف آن خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان و دریافت تضمینهایی از سوی طالبان برای جلوگیری از استفاده گروههای تروریستی از افغانستان بود. طالبان این توافق را امضا کردند و متعهد شدند که منافع آمریکا را در هیچ مکانی هدف قرار ندهند.
- منافع استراتژیک: آمریکا تلاش میکند با طالبان تعامل کند تا از تبدیل افغانستان به پناهگاه امن برای گروههای تروریستی مثل داعش و القاعده پس از خروج نیروهایش جلوگیری کند. این تعامل به نوعی همکاری تاکتیکی است تا از هرج و مرج بیشتر جلوگیری شود، اما آمریکا فرصت های مناسب را نیز دنبال میکند.
نتیجهگیری:
به باور من، آمریکا در شرایط موجود هم مخالف طالبان است و هم ناچار به تعامل با آنها است. از یک طرف طالبان را انتقاد میکند و از طرف دیگر هفته وار چهل میلیون دالر به آنها میفرستد.
همچنان امریکا به دلیل نگرانیهای حقوق بشری و تهدیدات تروریستی، مخالفت عمیق با طالبان دارد؛ و از سوی دیگر، به دلیل واقعیتهای استراتژیک و منطقهای، ناچار به تعامل برای مدیریت وضعیت افغانستان و خروج نیروهایش بوده است. آمریکا در تلاش است که اگر طالبان در دامن ما نمی افتند در دامن دیگری هم نیفتند،
با همین حالت تلاش میکند وضعیت فعلی را نگه دارد یعنی طالبان نه به سمت شرق تمایل پیدا کند و نه به سمت غرب، بلکه در میان هر دو قرار داشته باشند.
اما با گذشت زمان این وضعیت ادامه پیدا نخواهد کرد، بعد از نتیجه انتخابات امریکا و آنچه را که چین بخاطر معادن و سرنوشت افغانستان دست و آستین بر زده باور من این است که سیاست ها یکبار دیگر در مورد افغانستان تغییر خواهد کرد و بازی های جدیدی در راه خواهد بود، بهتر است انتظار کشید تا دیده شود چه چیز های در راه است.
