Оё захираҳои нафт ҷаҳонро наҷот хоҳанд дод?
Нависанда: Spydell_finance
Оё захоири стратегии нафт ҷаҳонро аз буҳрони энержӣ наҷот хоҳанд дод?
Не, наҷот нахоҳанд дод.
Дар 11 март, Агентии байналмилалии энержӣ (IEA) тасмим гирифт 400 миллион бушка нафтро аз захоири стратегӣ ва изтирории кишварҳои узв ба сурати ҳамоҳанг озод кунад; иқдоме, ки бузургтарин мудохила дар бозори нафт дар тамоми таърих ба шумор меравад.
Бидуни дар назар гирифтани заминаи куллӣ, дарки абъоди воқеии мушкил мумкин нест. Шикоф дар арза тақрибан 15 то 16 миллион бушка дар рӯз хоҳад буд; зеро ҳадди аксар тақрибан 3 миллион бушка дар рӯзро метавон аз тариқи хатҳои лӯлаи заминӣ дар Арабистони Саудӣ ва Иморот интиқол дод ва тақрибан 1 то 2 миллион бушкаи дигар низ эҳтимолан аз тариқи танга (умдатан дар самти манофеи Чин) убур хоҳад кард, ба иловаи бархе “худкушон”, ки бо масъулияти худ риск хоҳанд кард.
Бинобар ин, ҷараёни хуруҷии 20 миллион бушка дар рӯз аз нафт ва фаровардаҳои нафтӣ (тақрибан 20 дарсади тақозо ва арзаи ҷаҳонӣ) эҳтимолан дар ҳафтаҳои наздик ба ҳудуди 15 то 16 миллион бушка дар рӯз коҳиш хоҳад ёфт, ки бароварди воқеъбинонатар аст. Ин ба маънои беш аз 450 миллион бушка дар як моҳ мебошад.
Бо таваҷҷуҳ ба ин ки дар тӯли 12 рӯзи аввали даргирӣ, дар ҳоле ки дар бораи тасмими «бесобиқа»-и озодсозии 400 миллион бушка баҳс мешуд, шикофи ҷамъшуда дар бозор тақрибан ба 200 миллион бушка расида буд — ва нисфи он амалан ҷаббида шудааст.
200 миллион бушкаи боқимонда фақат метавонад бозорро чанд ҳафтаи дигар, яъне то поёни март, собит нигоҳ дорад. Бинобар ин, дар оғози апрел ин пурсиш матраҳ мешавад, ки 400 то 450 миллион бушкаи дигар барои моҳи апрел аз куҷо таъмин шавад? Ва сипас 450 миллион бушкаи дигар барои моҳи май? Ва баъд чӣ?
Ҳеҷ роҳҳале вуҷуд надорад, ҷуз таваққуфи ҷанг дар Ховари Миёна ё шикастани муҳосираи низомии тангаи Ҳурмуз. Аммо ҳатто ин маъмурият низ бидуни амалиёти заминӣ наметавонад муассир бошад ва дар шароити кунунӣ анҷоми амалиёти заминӣ амалан мунтафӣ аст.
Бисёриҳо танҳо бар тангаи Ҳурмуз тамаркуз кардаанд ва фаромӯш мекунанд, ки Эрон тақрибан 1700 километр хатти соҳилӣ дорад, ки аз ҳар километри он билқувва метавонад таҳдиде сар занад.
Тангаи Ҳурмуз танҳо фазои ҳамларо ба ҳудуди 50 то 60 километр маҳдуд мекунад. Аммо даромадгоҳ ва баромадгоҳи танга низ барои киштиронӣ хатарнок аст. Илова бар ин, пойона (терминал) -ҳои боргирӣ дар кишварҳои Ховари Миёна вуҷуд доранд, ки фосилаи онҳо аз соҳилҳои Эрон тақрибан 150 то 250 километр аст — фосилае, ки барои паҳподҳои зарбатии муосир амалан чизе нест.
Дасти кам як далел биёваред, ки чаро Эрон натавонад бандарҳои боргирӣ дар Арабистони Саудӣ, Ироқ, Кувайт, Қатар, Баҳрайн, Уммон ва Имороти Муттаҳидаи Арабиро ҳадаф қарор диҳад?
Набояд танҳо бар тангаи Ҳурмуз тамаркуз кард. Тамоми Халиҷи Форс дигар ҷои амн нест; ҷое ки аҳдоф метавонанд бандарҳо, пойонаҳо, анборҳои нафт ва газ, таъсисоти тавлиди LNG ва зерсохтҳои истихроҷ ва интиқоли энержиро дар бар гиранд.
Ҳамаи инҳо аҳдофи бузург ва собит ҳастанд, яъне барои паҳподҳо ва мушакҳо ба осонӣ қобили ҳадаф қарор гирифтананд. Ҳатто агар аз ҳар даҳ паҳпод, нӯҳтои он раҳгирӣ шавад, ҳамон паҳподи даҳум метавонад зерсохти ҳаётии энержиро барои моҳҳо ё ҳатто солҳо аз кор биандозад.
Фарз кунем ба ҳар тариқе (гарчанде маълум нест чӣ гуна) нерӯи ҳавоӣ ва нерӯи дарёии Амрико муваффақ шаванд худи тангаи Ҳурмузро таҳти контрол бигиранд — ин амр таҳдид барои минтақаро аз миён намебарад, балки ҳатто мумкин аст онро бештар кунад.
Агарчи дар мавриди мушакҳо ва сомонаҳои партоб дар Эрон воқеан маҳдудиятҳое вуҷуд дорад, аммо паҳподҳо метавонанд ҳатто дар шароити коргоҳӣ ва дастсохт тавлид ва партоб шаванд. Илова бар ин, мумкин аст онҳо аз тариқи Баҳри Хазар аз Русия ё аз тариқи Покистон бо як навъ “экспресси шарқии Чин” ба таври мудовим таъмин шаванд.
Тарокуми зерсохтҳои энержӣ дар Ховари Миёна он қадар баланд аст ва фосилаҳо он қадар кӯтоҳ (дар ҳудуди 150 то 350 километр), ки таҳдиди доимӣ аз ҷониби Эрон метавонад хеле муассир бошад ва ҳатто моҳияти стратегияи даргириро тағйир диҳад.
Дақиқан ба ҳамин далел аст, ки озодсозии 400 миллион бушка амалан чизеро ҳал намекунад. Ин иқдом танҳо дар чорчӯби ин фарз маъно дорад, ки то поёни март ҳама чиз тамом хоҳад шуд. Аммо ман тардид дорам, ки Трамп ногаҳон бедор шавад ва бигӯяд:
“Хуб ҷангидем, як гардиши 2–3 ҳафтаӣ дар Эрон буд, ҳама чиз анҷом шуд, ҳама аҳдоф иҷро шуд. Ташаккур ва ҳама озоданд. — DJT”.
Эрон иҷоза намедиҳад ба осонӣ аз ин вазъият хориҷ шаванд, зеро нуқтаҳои заъфи Трамп ва маҳдудияти замонии амалиётро хуб медонад — ҷое, ки ҳар ҳафта бештар ба зарари Трамп тамом мешавад.
Бале, Трамп аз рӯзҳои аввал мехост чунин твитте нависад, аммо дар амал натиҷа ин шуд, ки Хоманаии солхӯрда бо Хоманаии ҷавонтар иваз шуд ва Эрон хеле хашмгинтар гардид — ҳатто агар маҷмааи саноатӣ-низомии он осеб дида бошад. Аммо ин масъала таҳдид барои Халиҷи Форсро аз миён намебарад.
