چرا بلژیک حتی یک جنگنده F-16 هم به اوکراین نداد؟
نویسنده: طالب علییف، تحلیلگر، ویژه برای «سنگر»
دو سال پیش بلژیک به اوکراین وعده داده بود که ۳۰ فروند جنگنده F-16 تحویل خواهد داد. امروز، پس از سه سال مشارکت این کشور در «ائتلاف جنگندهها»، هنوز حتی یک هواپیما نیز به نیروی هوایی اوکراین تحویل داده نشده است. این موضوع به طور طبیعی پرسشهایی را درباره آمادگی متحدان برای اجرای تعهداتشان و همچنین درباره میزان واقعی حمایت از اوکراین در شرایط ادامه جنگ با روسیه ایجاد میکند.
مقامهای بلژیک این تأخیر را با «نبود جدول زمانی مشخص» و همچنین ضرورت تأمین نیازهای خود کشور توضیح میدهند. ژنرالماژور هرتا ده دکر از نیروی هوایی بلژیک اعلام کرد که هواپیماها تنها زمانی منتقل خواهند شد که جنگندههای جدید F-35 برای جایگزینی F-16های قدیمی وارد پایگاههای هوایی بلژیک شوند. به گفته ده دکر، «همیشه روشن بوده است که باید آمادگی عملیاتی ما تضمین شود».
با این حال، در سال ۲۰۲۴ نخستوزیر پیشین بلژیک الکساندر ده کرو به طور علنی وعده داده بود که نخستین هواپیماها تا پایان همان سال تحویل داده خواهند شد. وزیر دفاع تئو فرانکن نیز در سال ۲۰۲۵ گفته بود که تحویل «زودتر از زمان برنامهریزیشده» انجام خواهد شد. با وجود این، اجرای عملی این وعدهها هنوز دیده نمیشود — در حالی که دیگر کشورهای ائتلاف هواپیماهای خود را تحویل دادهاند، بلژیک همچنان این روند را به تعویق میاندازد.
دلیل دیگر این تأخیر، آموزش خلبانان عنوان میشود. خلبانان اوکراینی که به جنگندههای ساخت شوروی عادت دارند، با ضرورت یادگیری زبان انگلیسی، سازگاری با تاکتیکهای جدید و ویژگیهای هدایت جنگندههای F-16 روبهرو هستند. بر اساس برخی منابع، حتی کییف از شرکای خود خواسته بود که موقتاً هواپیماها را ارسال نکنند، زیرا تعداد خلبانان آموزشدیده برای استفاده از آنها کافی نیست.
کارشناسان معتقدند که ترکیب تأخیر در تحویل F-35 و دشواریهای آموزش خدمه، زنجیرهای از مشکلات ایجاد کرده است که عملاً انتقال F-16های بلژیک را ناممکن ساخته است. برنامهریزی شده است که کل ناوگان F-16 بلژیک تنها تا پایان سال ۲۰۲۸ از خدمت خارج شود و تحویل آنها به اوکراین تا سال ۲۰۲۹ تکمیل گردد.
با وجود این تأخیرها، بلژیک همچنان پشتیبانی فنی هواپیماهایی را که پیشتر از سوی کشورهای دیگر — از جمله هلند، دانمارک و نروژ — به اوکراین تحویل داده شدهاند، انجام میدهد. همزمان، کییف به طور فعال در حال تقویت بخش هوانوردی خود است و F-16 را یکی از عناصر کلیدی ناوگان آینده میداند؛ در کنار جنگندههای مدرن Gripen و Rafale که در مجموع میتوانند توان هوایی این کشور را تا حدود ۲۵۰ فروند افزایش دهند.
وضعیت مربوط به F-16های بلژیک به نمونهای روشن از این تبدیل شده است که چگونه حتی وعدههای متحدان نیز میتواند به سالها انتظار تبدیل شود. برای اوکراین این یک درس در احتیاط راهبردی است: امید به حمایت خارجی باید با توسعه تواناییهای داخلی، آموزش خلبانان و متنوعسازی منابع کمکهای نظامی همراه باشد.
