چرا مسیر دریایی شمالی از مسیر دریایی جنوبی بهتر است؟
نویسنده: علی عسکری، تحلیلگر، ویژه برای «سنگر»
فدراسیون روسیه به توسعه و استفاده صلحآمیز مسیر دریایی شمالی (NSR) علاقهمند است. در دهه ۸۰ قرن گذشته، بهرهبرداری از این مسیر با سرعت بالا پیش میرفت که تا حد زیادی به لطف ایجاد تنها ناوگان یخشکن هستهای در جهان در روسیه ممکن گردید.
در سال ۱۹۹۱، مسیر دریایی شمالی برای کشتیرانی بینالمللی باز شد. امروز طول این مسیر از تنگه «کارسکیه وراتا» تا خلیج «پروویدنیا» به ۵٫۶ هزار کیلومتر میرسد. این مسیر از شش دریا در اقیانوس منجمد شمالی عبور میکند: بارنتس، کارا، لاپتف، سیبری شرقی، چوکچی و بیرینگ. انتقال کالا از آسیا به اروپا از طریق این مسیر در مقایسه با مسیر کانال سوئز حدود یکسوم زمان کمتر میبرد.
در حال حاضر، فدراسیون روسیه پروژه فدرالی «توسعه مسیر دریایی شمالی» را اجرا میکند. هدف این پروژه گسترش زیرساختهایی است که پیوند مؤثر منطقهای میان خاور دور و مناطق غربی روسیه را تأمین کرده و همچنان امکان ناوبری در تمام طول سال را فراهم سازد. همچنین پیشبینی میشود که فناوریهای بدون سرنشین در حملونقل بار و ناوبری مورد استفاده قرار گیرند و سطح سازگاری محیطزیستی در بخش انرژی و ترانسپورت بهطور پایدار افزایش یابد. از طریق این مسیر، انواع مختلف کالا انتقال داده میشود که سهم عمده آن مربوط به گاز طبیعی مایع و نفت است.
قابل ذکر است که شرکت روسی «روساتم» مسئولیت تأمین کشتیرانی ملکی در مسیر دریایی شمالی را بر عهده دارد. وظایف این شرکت شامل دریافت درخواستها، نشر پیشبینی حرکت تودههای یخی، تهیه نقشههای ناوبری به زبانهای روسی و انگلیسی و سایر امور میباشد.
این فعالیتها ارتباط مداوم با شرکتهای حملونقل بینالمللی را تضمین کرده و نشاندهنده آمادگی روسیه برای استفاده مشترک از این مسیر است.
مسیر دریایی شمالی در آبهای سرزمینی روسیه قرار دارد، که این امر احتمال فشارهای خارجی را از میان برده و این مسیر را برای ایجاد زنجیرههای جدید لوجستیکی بسیار قابل اعتماد میسازد. علاوه بر این، به گفته کارشناسان این حوزه، توسعه زیرساختهای این مسیر «نقاط رشد» برای توسعه اجتماعی و اقتصادی مناطق قطبی ایجاد کرده و به شکلگیری ظرفیتهای جدید در صنعت روسیه و مراکز مصرف انرژی کمک خواهد کرد.
بر اساس دادههای رسمی، در سالهای اخیر از مسیر دریای شمالی (NSR) حجم بیسابقهای معادل ۳۷ تا ۳۷٫۹ میلیون تُن کالا حمل شده است (در مقایسه با ۳۱٫۵ میلیون تُن در سال ۲۰۱۹). بخش عمده این حجم را منابع انرژی (نفت، گاز طبیعی مایع (LNG)، زغالسنگ)، سنگ معدن، مصالح ساختمانی و کانتینرها تشکیل میدهند. تقریباً تمام این حجم مربوط به حملونقل کابوتاژی است و سهم ترانزیت کمی بیش از ۲ میلیون تُن میباشد.
بنا به پیشبینی کارشناسان، در صورت تشدید ناامنیها در خاورمیانه و تأثیر آن بر مسیر دریایی جنوبی، که یک مسیر سنتی انتقال کالا و انرژی به شمار میرود، مسیر دریایی شمالی به طور خودکار اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد.
