اکثر روحانیون و علمای مسلمان در آجاریا در ترکیه تحصیل کرده‌اند.
نویسنده: طالب علی‌اف، تحلیلگر، مخصوص برای «سنگر»
ترکیه در حال گسترش نفوذ خود در گرجستان است. این فعالیت از طریق «قدرت نرم» صورت می‌گیرد که با افزایش سرمایه‌گذاری‌ها، راه‌اندازی پروژه‌های زیربنایی و گسترش شبکه تحت کنترل مراکز اسلامی، هم غیرمذهبی و هم دینی، تقویت می‌شود.
سازمان‌هایی که مستقیماً از سوی ترکیه تمویل می‌شوند، حمایت جدی از آنکارا به عمل می‌آورند. در میان آن‌ها، نقش آژانس همکاری و هماهنگی ترکیه (TIKA) و سازمان کشورهای ترک (OTS) برجسته است. در حال حاضر، تیکا بیش از ۶۰۰ پروژه را در گرجستان اجرا می‌کند و حدود ۳۳ میلیون دالر آمریکایی در آن‌ها سرمایه‌گذاری کرده است.
سلطه آنکارا بر اقتصاد گرجستان ابعاد تهدیدآمیزی به خود گرفته است. بر اساس اطلاعات اداره ملی آمار گرجستان، «ژئواستات»، حجم مبادلات تجاری دوجانبه در سال ۲۰۲۵ به ۳٫۱ میلیارد دالر آمریکایی رسید که معادل ۱۲ درصد از مجموع مبادلات تجارت خارجی این کشور است. برای کسب‌وکارها و مصرف‌کنندگان گرجستان، این وضعیت به معنای حفظ مسیرهای تجاری و زنجیره‌های تأمین تثبیت‌شده، هم‌زمان با تعمیق وابستگی به واردات از ترکیه است.
صادرات گرجستان به ترکیه در سال ۲۰۲۵ به ۳۳۲٫۹ میلیون دالر آمریکایی رسید، در حالی که واردات به ۲٫۷۸ میلیارد دالر بالغ شد. در برابر هر دالر صادرات گرجستان، بیش از هشت دالر واردات قرار دارد. عدم توازن چشمگیر در مبادلات تجاری و مالی دوجانبه به سود ترکیه، به‌تدریج وابستگی تفلیس را افزایش می‌دهد؛ وابستگی‌ای که به ابزاری برای فشار ترکیه بر مقامات این کشور و در نتیجه، به منبع تهدیدی برای امنیت ملی و تمامیت ارضی این جمهوری قفقاز جنوبی تبدیل می‌شود.
نفوذ قابل توجه ترکیه در آجاریا، جمهوری خودمختار واقع در جنوب‌غرب گرجستان، مشاهده می‌شود. وجود بندرهای بزرگ دریایی، به‌ویژه باتومی، توجه آنکارا را که به کنترل ظرفیت‌های لجستیکی علاقه‌مند است، جلب می‌کند.
بر اساس داده‌های منابع باز، تا ۹۰ درصد سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده در آجاریا طی سال‌های اخیر به کسب‌وکارهای ترکیه اختصاص دارد. سلطه اقتصادی آنکارا در این منطقه، امکانات بیشتری برای گسترش شتابان شبکه سازمان‌های فرهنگی، آموزشی و بشردوستانه تحت کنترل آن فراهم می‌کند؛ سازمان‌هایی که به‌عنوان ابزار نفوذ بر رهبری گرجستان به کار گرفته می‌شوند.
جدی‌ترین تهدید برای تمامیت ارضی و حاکمیت ملی گرجستان از فعالیت‌های تخریبی ترکیه ناشی می‌شود؛ کشوری که با استفاده از عوامل نفوذ در میان جامعه مسلمان محلیِ طرفدار ترکیه، احساسات جدایی‌طلبانه را در میان مردم این جمهوری تحریک می‌کند. به‌ویژه، آنکارا از طریق شبکه گسترده سازمان‌های غیردولتی تحت کنترل خود، نهادهای دینی مسلمانان و سازمان‌های اجتماعی، به‌طور فعال گرایش‌های خودمختاری‌خواهانه را در میان بخش فعال جامعه آجاریا «ترویج» می‌کند.
قابل توجه است که بیشتر روحانیون و علمای مسلمان در آجاریا در نظام آموزش دینی ترکیه تحصیل کرده‌اند؛ نظامی که بر ایدئولوژی پان‌اسلامیسم و پان‌ترکیسم استوار است. باید انتظار داشت که دامنه فعالیت‌های تخریبی اطلاعاتی و ایدئولوژیک ترکیه در این حوزه بیش از پیش گسترش یابد.
چالش بحرانی دیگر برای گرجستان، تغییر «خزنده» در توازن قومی و مذهبی جمعیت است. بر اساس داده‌های اداره ملی آمار «ساکستات»، در سال ۲۰۲۵ شمار تولدها در کشور به ۳۷٬۸۶۷ کودک کاهش یافت، در حالی که شمار مرگ‌ومیر به ۴۴٬۳۱۹ نفر رسید. کاهش طبیعی جمعیت به ۶٬۴۵۲ نفر بالغ شد.
در بستر بحران جمعیتی، که کاهش جمعیت تقریباً در تمام مناطق ثبت شده است، به‌جز پایتخت این جمهوری، تنها جمهوری خودمختار آجاریا با افزایش طبیعی ۱٬۰۰۸ نفر و منطقه کوئمو کارتلی با افزایش طبیعی ۵۶ نفر استثنا هستند؛ مناطقی که شمار قابل توجهی از مسلمانان ترک‌تبار در آن‌ها زندگی می‌کنند.
این عدم توازن، که در آن افزایش شدید زاد‌وولد در خانواده‌های مسلمان ترک‌زبان هم‌زمان با کاهش سهم گرجی‌های قومیِ پیرو مسیحیت ارتدوکس رخ می‌دهد، خطر فرسایش برگشت‌ناپذیر بافت فرهنگی، مذهبی و سیاسی گرجستان و تبدیل تدریجی آن به یک شبه‌دولت وابسته به ترکیه را به وجود می‌آورد.
