هر کس فکر می کند که طالبان مخالف کشت و قاچاق مواد مخدر است "یا آدم نیست، یا از این عالم نیست”.
نویسنده: محمد قادر مصباح، کارشناس مسائل منطقه
به نظر میرسد که دامنه ای این بحث نیاز به چشم انداز تاریخی کشت مواد مخدر در قلمروی بنام افغانستان دارد.
اولین بحث از کشت مواد مخدر ارتباط تنگاتنگ با فهم منطقه ای حایل بودن کشور دارد و یکی از بحثهای طولانی و تاریخی است که با نام این قلمرو پیوند و حیثیت و وجاهت آن را برجسته می سازد، بلحاظ تاریخی فهم ما از شبه جزیره ای هندوستان که هنوز یکی از اقمار متحده بریتانیای کبیر به شمار میرفت و کمپنی هند شرقی برای تثبیت جایگاه اقتصادی استعماری پادشاهی انگلیس داشت منابع طبیعی و معدنی هندوستان را به اروپای استعمارگر صادر میکرد و در عوض اموال پروسس شده را به قیمت بلند به بازار پر رونق هندوستان بفروش میرساند.
افغانستان یکی از معدود منطقه ای اقتصادی، سیاسی و امنیتی بود که بین هند بریتانوی و روسیه تزاری، قابل توجه بود. گاهی شبیه سراشیبی برای یکی و صعود برای دیگری به شمار میرفت و این وضعیت هراز چندگاهی به نفعی یکی و به ضرر دیگری تغییر میکرد، خستگی و فرسودگی نیروهای رزمی در دو سوی افغانستان زمینه پر کردن خلای وجود نیابتی هر کدارم را در مقاطع مختلف تاریخی پر می نمود. افغانستان تنها در همین مرحله تاریخی خود تامین کننده بخش بزرگی از مواد مخدر نیروهای انگلیسی را که در جنگ علیه چین بنام جنگ تریاک از جبهه هندوستان راه اندازی کرد بعهده داشت و هلمند و نورستان آن روز به کانون کشت و پروسیس تریاک کمپنی هند شرقی تبدیل شده بود و پسان ها که مرزهای شرقی افغانستان باید مشخص می شد طی قرار داد ننگین دیورند حد اقل برای یک صد سال در کنترول نیروهای انگلیسی بخاطر تورید و صدورمنابع مواد اولیه و لوکس در بدل پرداخت اندک خراجی قرار گرفت که بخش عمده آن تسلط انگلیس بر کشت و پروسیس تریاک مرغوب افغانستان بود.
زیاد دور نرویم فتواهای که علمای جهان اسلام بر جواز شرعی کشت مواد مخدر صادر کرده است گواه روشنی از اقبال جنگ معادله سازی شراب و تریاک می کند و به سنتی بودن شرعی کشت مواد مخدر دارد، از جانب دیگر ما شاهد بحث های طولانی و خارج از هنجار مواد قانون اساسی ۱۳۸۲ افغانستان در لویه جرگه قانون اساسی پیرامون هدر کردن تریاک بودیم که خود در نوعش یکی از جنجالی ترین بحث ها بعد از زبان و سرود ملی بود.
بهر صورت از اصل موضوع دور نشویم ، افغانستان در برد جهانی کنترول مواد مخدر INCB اجازه فروش و صدور چهار عشایره پنج متریک تن مواد مخدر را دارد و دولتهای شاهی و جمهوری داودخان از آن استفاده کرده اند ولی اینکه پسان ها نظام های سیاسی افغانستان طی بیش از ۴۵ سال به بحران رفت و توانایی مدیریت بحران های داخلی را بنابر هر عواملی نداشتند ویا در سایه فشارهای بین المللی و گروههای مافیایی توان پرداختن به آن را از دست داده بودند بحث دیگری است.
به باور من که سالها روی موضوع کشت، پروسیس، قاچاق و مصرف مواد مخدر در شهرهای مختلف کار و تحقیق کرده ام و این پدیده را خارج از آجندای تاریخ سیاسی افغانستان نمی دانم و جنگ و بحرانی را که در سایه فتوای گروههای افراطی درون طالبان به حلال دانستن کشت کوکنار و اقتصاد زایی آن به عنوان تمویل و تجهیز طالبان، گروههای تبهکار و تروریست قرار میگیرد را غیر قابل انکار می دانم چون عملا گروه طالبان با رهایی حاجی بشیر مشهورترین قاچاقچی مواد مخدر از زندان و پذیرایی شان دار از او و نیز اتهام رهبری این گروه بنام ملا اختر منصور قبل از کشته شدنش بعنوان یکی از عوامل عمده قاچاق مواد مخدر ابهام زدایی نشده است.
هنوز یکی از اتهام های کلان و برجسته گروه طالبان تامین اقتصاد از مجرای فروش مواد مخدر است و بازارهای مواد مخدر در هلمند ، قندهار و اروزگان همچنان رونق دارد و کشت کوکنار در شمال و جنوب ، غرب و شرق افغانستان همچنان پر جاذبه است و هنوز بازار فروش مواد مخدردر کابل و هرات و مزارشریف برای مصرف کنندگان به جیب فرماندهان طالبان سود تزریق می کند و اگر این اقلام را به گردش تامین زندگی پر سود در سایه امارت طالبان در افغانستان به مافیای افراطیت ، تروریزم و مواد مخدر بدانیم ،باز در مورد مبارزه با کشت مواد مخدر از سوی این گروه دچار تردید می شویم و مخالفت با این پدیده را غیر ممکن می دانیم
