رو به هند آوردن طالبان از بهر چیست؟
نویسنده: رستم روشنگر، تحلیلگر، مخصوص برای “سنگر”
تالبان از ترفند قدیمی و شناخته شده نزدیکی به هند در صورت بیمهری پاکستان استفاده میکنند. از روزی که پاکستان بمبارد شان کرده، در تلاش نزدیکی با ایران و تاجیکستان نیز شدهاند. خلاصه اینکه چند بم پاکستان پای تالبان را به دهلیزهای قدرت در تهران، دهلی و دوشنبه باز کرده است.
من بعید میدانم که این ترفندها نتیجه بدهد. به چند دلیل زیر:
۱ - بالای تالبان هیچ کشور منطقهای اعتماد نمیکند. اگر تالبان نتوانند نوکری و مزدوری خود به پاکستان را حفظ کنند و به این کشور وفادار بمانند، با کدام کشور میتوانند؟ با پاکستان سه پیوند داشتند تالبان. پیوند ایدئولوژیک، پیوندهای قومی و پیوندهای استخباراتی. سی سال اینها را پاکستان آب و نان داد و در تهکویها پنهان شان کرد. اما در مقابل پاکستان نمک حرامی کردند. خیال تجزیه پاکستان و انتقامگیری از این کشور بر سر شان زد. این تخیلات پشتونیستهای تالبان است.
۲ - دنیای امروز خیلی تغییر کرده است. در دنیای امروز نمیتوان همزمان چند قدرت متخاصم را دوشید و در خفا به خیانت به همه فکر کرد. تالبان با هند و ایران و پاکستان کینههای نهفته زیادی بدل دارند. بر عکس آن نیز صدق میکند. تالبان میخواهد از این کشورها استفاده ابزاری کند، آنان نیز چنین میکنند. اما برنده تالبان نیستند. در این بازیها کشورها برندهاند نه یک گروه فاقد وجاهت ملی و بینالمللی.
۳ - امریکا و روسیه و چین بیرون این بازی ها اگر باشند و بخواهند که روند ساخت و بافت منطقهای تالبان را مختل کنند، دست باز دارند و نه تالبان و نه کشورهای منطقه مانع شده نمیتوانند. مثلا اتحاد تالبان و هند، برای چیناییها خوشآیند نیست.
۴ - تالبان متحد و یک نظر نیستند. ساخت و بافت یک جناح تالبان با یک کشور با مخالفت جناح دیگر مواجه میشود. اینکه سراجالدین حقانی با سفیر ایران میبیند، یک امر نامتعارف است. این نامتعارف بودن اشاره به مخالفتهای درونی دارد. رقابتهای بیرونیها، رقابت درونی تالبان را تشدید میکند.
۵ - پاکستان کشور قدرتمندی است و میتواند هم از تمام زدوبندهای داخلی و خارجی تالبان آگاه باشد و هم توان برهم زدن آن را داشته باشد.
۶ - اتکای بیشتر تالبان به هند است اما هند نشان داده که متحد مطمئنی نیست. هند تنش مدیریت شده با پاکستان میخواهد و نه بیشتر از آن. به نظر من، هند در خصومت با پاکستان در مسیرهایی نخواهد رفت که تالبان میخواهند. هند از گروههای افراطی در مرز های خود هراس دارد و میترسد که پاکستان ظرفیتهای آنان را علیه هند فعال نکند. در نهایت هند ترجیح میدهد که در پاکستان نظام نیمهسکولار منطقیتر حاکم باشد تا اینکه مثل سوریه گروههای تندرو مذهبی زمام امور را بدست بگیرند. تجربه سوریه خیلی از دولتهای منطقه را بیمناک ساخته است.
