"همه چیز بد است": رادیکالیسم مذهبی در آسیای مرکزی

خطر "انقلاب اسلامی" در آسیای مرکزی ممکن است تشدید شود.

نویسنده: آندری سرنکو، رئیس مرکز مطالعات سیاست افغانستان (روسیه)

کارشناسان در جمهوری های آسیای مرکزی به افزایش سریع رادیکالیسم مذهبی (اسلامی) در این منطقه از پایان سال 2023 و همچنین افزایش محبوبیت دینداری عمومی اشاره کرده اند (برخی ناظران از اصطلاح "اسلامی سازی" استفاده می کنند).

دلایل این امر:

1 - طالبان* در افغانستان به قدرت رسیدند

2 - فعالیت تبلیغاتی گروه های مختلف اسلامی و جهادی (داعش*، القاعده*، طالبان*، جماعت انصارالله* و...) به طور فشرده از زبان مردمان منطقه آسیای مرکزی استفاده می کنند.

3 - تشدید بحران فلسطین به دلیل جنگ بین حماس و اسرائیل.

4 - احساسات ضد مهاجرت و زیاده روی اداری در روسیه.

5 - تشدید عضوگیری داعش شاخه افغانستان در خارج از افغانستان (روسیه، ترکیه، اتحادیه اروپا و...).

6 - فعالیت قطر و تعدادی دیگر از کشورهای عربی در ساخت مساجد در جمهوری های آسیای مرکزی.

کارشناسان بیش از همه نگران وضعیت قرقیزستان هستند، جایی که فرآیندهای اسلامی سازی و رادیکالیزه شدن مذهبی به ویژه شدید است.

ناظران با اشاره به تضعیف قابل توجه کنترل بر روند توسط مقامات، رتبه دوم را در "رتبه رادیکال شدن" به تاجیکستان می دهند.

کارشناسان جایگاه سوم را بین ازبکستان و قزاقستان قایل شده اند.

در اینجا، اسلامی‌سازی و رادیکال‌سازی نیز به سرعت در حال افزایش است، اما توسط مقامات کنترل می‌شود یا مکانیسم‌های بازدارنده دیگری مرتبط با ویژگی‌های نظام سیاسی یا ساختار روابط اجتماعی دارند.

ناظران ترکمنستان را در رتبه چهارم قرار می دهند، اما نه به دلیل ثبات وضعیت، بلکه به دلیل بسته بودن این کشور و نبود اطلاعات موثق در مورد بحران جاری.
جلوه های منفی دینداری در ترکمنستان مانند سایر کشورهای منطقه آسیای مرکزی رخ می دهد.

کارشناسان معتقدند در میان مدت ممکن است خطر «انقلاب اسلامی» در منطقه بدتر شود.