هدف اصلی — گسترش نفوذ در منطقه آسیای مرکزی
منبع: خبرگزاری بازگشت
گروه تحقیقی بازگشت: در پی افزایش فعالیت شاخهی داعش خراسان در آسیای مرکزی و نگرانی مقامهای ارشد امنیتی اینکشورها، اطلاعات تازه از سوی سازمانهای اطلاعاتی نشان میدهند که ریشهی اصلی این فعالیتها، در اتحاد پنهان و حمایت هدفمند گروه طالبان در افغانستان نهفته است؛
بر بنیاد اطلاعات نشرشده، گروه طالبان نهتنها برای مهار شاخهی خراسان گروه داعش در قلمرو خویش اقدام واقعی انجام نداده، در مواردی، بهطور پنهانی از این گروه حمایت و زمینهساز تحرکات فرامرزی اعضای آن شدهاند. بازداشت مشکوک اعضای این گروه در کشورهای روسیه، تاجیکستان، اوزبیکستان، اخیراً قرغیزستان و انتشار اطلاعات ساختگی از منابع جعلی توسط گروه طالبان، گواه تلاش هدفمند از طریق سناریوهای اطلاعاتی است که برای انحراف افکار جهانی از واقعیتهای اصلی اینگروه با شاخهی خراسان داعش انجام میشود.
ایجادحسابهای کاربری جعلی با نام مقامات بلندپایهی امنیتی منطقهای—مانند جنرال باخودیر قربانوف، رئیس سرویس امنیت دولتی اوزبیکستان، نشاندهنده ابزارهای پنهانکاری گروه طالبان برای مدیریت افکار عمومی و بازنویسی واقعیتهای میدانی اینگروه در حمایت از شاخهی خراسان داعش است. استخبارات گروه طالبان اخیراً حساب جعلی را بهنام ارشدترین مقام امنیتی اوزبیکستان راهاندازی نموده است که به زبان روسی در شبکهی اجتماعی اکس فعالیت میکند. آخرین پُستی که از این حساب جعلی منتشر شده در رابطه به بازداشت اعضای داعش خراسان در نمنگان است. متن منشر شده از آدرس این مقام ارشد امنیتی اوزبیک نشان میدهد که او نوشته، اعضای بازداشت شده داعش، با تاجيكستان و پاكستان ارتباط داشتهاند، اما هیچ اشارهای به مرکز شاخهی خراسان اینگروه در افغانستان نشده است.
ظاهراً گروه طالبان با راهاندازی چنین حسابهای جعلی در شبکههای اجتماعی به ویژه تلگرام و شبکهی اکس، تلاش دارند، واقعیتهای گروه داعش در افغانستان و ارتباط آن را با گروه طالبان پنهان نموده، تاجیکستان و پاکستان را جغرافیای گسترش و نفوذ اینگروه به آسیای مرکزی و منطقه قلمداد نمایند. کارشناسان امنیتی میگویند، تکتیکهای انحرافی گروه طالبان در مورد شاخهی خراسان داعش نهتنها امنیت منطقه را با تهدید مواجه کرده، بلکه بازی پیچیده و خطرناک استخباراتی را در قلب آسیای مرکزی رقم زده که مستقیماً ثبات این منطقه را تهدید میکند.
«برنامهی داعش در افغانستان، نفوذ به آسیای میانه است»
روسیه و اکثر کشورهای آسیای مرکزی، به رغم روابط دیپلوماتیک و اقتصادی با گروه طالبان، همچنان نگران امنیت مرزهایشان و ورود گروههای افراطی و تسلیحات از افغانستان به خاک خود هستند. معاون دبیر شورای امنیت روسیه پس از بازداشتهای مکرر اعضای گروه داعش خراسان در آسیای میانه، گفته است، مسکو به شدت نگران برنامههای گروه داعش در افغانستان است. به گفتهی او برنامهی داعش در افغانستان، نفوذ به کشورهای آسیای میانه و روسیه است. یوری کوکوف، با اشارهی غیر مستقیم به طالبان و حمایت آنان از گروه داعش خراسان، با روزنامه «روسیسکایا» گفته است:
«نگرانی ویژه از برنامههای حامیان سازمان تروریستی بینالمللی داعش است که در این منطقه فعالیت میکنند تا تروریسم را به کشورهای آسیای مرکزی و سپس به روسیه صادر کنند».
این مقام روسی، افغانستان را منبع بیثباتی و تهدید برای کشورهای همسایه به ویژه آسیای مرکزی خوانده است. معاون دبیر شورای امنیت روسیه همچنین گفته است:
«خطرات تقویت مواضع اسلامگرایان رادیکال در منطقه و گسترش دامنهی نفوذ آنها به کشورهای آسیای مرکزی، در درجه اول به تاجیکستان و اوزبیکستان، به طور قابل توجهی افزایش یافته است».
پیش از این آندری لوسوف، وزیر دفاع روسیه گفته بود، بیثباتی مداوم در افغانستان منبع اصلی جرایم فراملی و تهدید تروریستی در قلمرو سازمان همکاری شانگهای است.
تضاد آشکار با تعهدات بینالمللی
طالبان بهرغم تعهدات مکرر در قبال کشورهای منطقه، از جمله در قالب نشستهای امنیتی و توافقهای چندجانبه با بازیگران منطقهای، نه تنها هیچگونه اقدامی برای مهار تروریسم به ویژه گروه داعش و القاعده نکردهاند، بلکه افغانستان را به پناهگاه چندلایه برای گروههای تروریستی مبدل ساختهاند.
یوسف آریایی، استاد دانشگاه وآگاه روابط بینالملل میگوید، طالبان، با تقویت زیرساختهای ایدئولوژیکی و لوژستیکی افراطگرایان –از جمله از طریق مدارس موسوم به «مدرسهالجهاد» – زمینهی تولید نسل تازهای از نیروهای وفادار به پروژههای جهانی تروریسم از جمله گروه داعش و شبکهی القاعده را فراهم کردهاند. به گفتهی او، در حال حاضر سالانه هزاران دانشآموز مدرسههای جهادی گروه طالبان با تفکرات کاملاً افراطی از این مدرسهها فارغ میشوند، اما گروه طالبان آمار نمیدهند که آنان در کجا و برای انجام چه عملی گماشته میشوند.
قرغیزستان، اوزبیکستان و روسیه؛ میدان تازهی تاخت و تاز داعش تحت چتر طالبان
در تازهترین مورد، کمیتهی امنیت ملی قرغیزستان از بازداشت یک جوان ۲۲ ساله در بیشکک به اتهام حمایت و فعالیت در چارچوب گروه داعش خراسان خبر داده است. به نقل از منابع امنیتی اینکشور، فرد بازداشتشده با سرکردهی گروه داعش شاخهی خراسان مستقر در افغانستان بیعت کرده و از نزد او محتوای تبلیغاتی ایدیولوژیک – از جمله نسخههایی از کتابهای افراطی چون «المسائل المرضیه علی العقیده الواسطیه» اثر ابنتیمیه به دست آمده است.
در هفتهی گذشته، چندین مورد مشابه از اوزبیکستان و روسیه نیز گزارش شده که آنان هستههای زیرزمینی وابسته به داعش خراسان بودند. هفتهی گذشته، اداره امنیت دولتی اوزبیکستان، اعلام کرد که یک شبکهی مخفی، متشکل از اعضای گروه داعش خراسان در شهر نمنگان متلاشی شده است. رهبر این شبکه، دختری ۱۹ ساله از ناحیهی دولتآباد بود که پس از گذراندن دورههای آموزش افراطگرایی در استانبول ترکیه، به این گروه پیوسته بود و پس از بازگشت، به ترویج گستردهی آموزههای جهادگرایانه با اهداف گروه داعش خراسان در تلگرام میپرداخت.
منابع رسمی تصریح کردهاند که در این کانالها، مفاهیم بنیادگرایانه مانند «شهادت»، «تکفیر» و «جهاد جهانی»(موادی که هماکنون در مدارس طالبان نیز زیر نام مدرسهالجهاد، به کودکان و نوجوانان تدریس میشود)، با اقتباس از آموزههای رهبران فکری داعش، طالبان و القاعده منتشر میشده است؛ گفته میشود این کانالها دستکم ۱۲۱ عضو داشتهاند و در جریان عملیات بازداشت، ۱۶ تن، از جمله یک استاد دانشگاه، شناسایی و دستگیر شدهاند.
مدارس جهادی، خط تولید افراطیت برای القاعده و داعش
در همین حال یافتههای گروه تحقیقی خبرگزاری بازگشت در این گزارش نشان میدهند که یکی از محورهای اصلی گسترش گروه داعش، شبکهی القاعده و گروههای تروریستی دیگر در افغانستان و منطقه، نظام آموزشی ایدئولوژیک مدارس دینی تحت مدیریت گروه طالبان است. آنچه تحت عنوان «مدارس جهادی» در افغانستان در حال حاضر فعال است، عملا بهصورت هدفمند به «مرکز ترویج افراطیت» مبدل شده که هدف اصلی آنان نه آموزش علوم دینی، بلکه تربیت نسلهای آیندهی افراطگرایان برای اجرای ماموریتهای تروریستی در داخل و خارج افغانستان، بهویژه آسیای مرکزی است.
مدارس جهادی و دینی گروه طالبان، با ادبیات بنیادگرایانه، تحت نظارت شبکههای مرتبط با نهادهای استخباراتی گروه طالبان و شبکهی حقانی، به صورت فعال و هدفمند جوانان را شستشوی مغزی داده، از طریق شبکههای تدارکاتی، آنان را به میدانهای جنگ فرامرزی اعزام میکنند.
طالبان تهدید خاموش و بیپایان
بازداشت اعضای گروه داعش اخیراً در کشورهای اوزبیکستان، قرغیزستان و روسیه نشاندهنده آن است که گروه طالبان تنها درحاشیهی رویدادهای افراطگرایی نیستند، بلکه گذشت زمان و عدم توجهی جهان به افغانستان در چهار سال گذشته آنان را به محور سازمانیافتهای برای مدیریت،
ماهنگی و صدور تروریسم جهانی تبدیل کرده است. وضعیتی که نهتنها افغانستان، بلکه آسیای مرکزی و تمام منطقه را با تهدید آشکار بازگشت و بسط افراطگرایی مواجه ساخته؛ و سرچشمهاش در صدها مدرسهی جهادی طالبان و غیره مراکز آموزشی آنان در سراسر افغانستان، نهفته است.
