امارات و قطر رقابت خود را برای نفوذ بر طالبان تشدید می کنند.
نویسنده: احمد سعیدی، تحلیلگر مسائل افغانستان و منطقه (سوئیس) ، مخصوص برای "سنگر"
تردیدی وجود ندارد که قطر از سالیان درازی در حمایت از طالبان جنوب یعنی طالبان قندهاری و یا هلمندیان قرار داشته و دارد. اما امارات متحده عربی در میدان این بازی ها چندان دخیل نبود به تازه گی امارات متحده عربی بالای گروه سراج الدین حقانی سرمایه گذاری بزرگی نموده است یعنی بعد از این طرفداران حقانی همکاران خوب امارات متحده عربی خواهد بود و قندهاری ها و هلمندی ها از قطر!
اما نا گفته نباید گذاشت که هر دو کشور یعنی قطر و امارات به ایالات متحده امریکا خیلی نزدیک هستند و گاه و بیگاهی از امریکا هدایت میگیرند.
به هر صورت من تلاش میکنم در بخش اول این نوشته، سابقه مخالفتهای قطر و امارات متحده عربی را توضیح دهم و بعدا نقش طالبان در میان این رقابت ها و نتایج بعدی آن را مورد بررسی قرار دهم.
مخالفتهای سیاسی بین رهبری قطر و امارات متحده عربی ناشی از چندین عامل پیچیده است که میتوان آنها را به چند دسته اصلی تقسیم کرد:
1 - اختلافات ایدئولوژیک و سیاسی: قطر از جنبشهای اسلامی نظیر اخوانالمسلمین حمایت میکند، در حالی که امارات متحده عربی به شدت مخالف این گونه گروهها است و آنها را تهدیدی برای ثبات منطقه میداند.
2 - سیاست خارجی و روابط بینالمللی: قطر سیاست خارجی مستقلی را دنبال میکند و اشارات امریکا را نیز در سیاست خارجی خود مد نظر میگیرد، همچنان روابط نزدیکی با ایران و ترکیه نیز دارد، که این روابط به عنوان تهدیدی برای منافع امارات و متحدان آن در منطقه، از جمله عربستان سعودی، دیده میشود.
3 - نفوذ رسانهای: شبکه خبری الجزیره، که توسط دولت قطر تأمین مالی میشود، به پخش برنامهها و اخبار انتقادی علیه برخی کشورهای عربی، به ویژه امارات و عربستان سعودی، معروف است. این موضوع به تنشها میان این کشورها دامن زده است.
4 - رقابتهای اقتصادی: هر دو کشور به دنبال نقشهای مهمی در اقتصاد منطقهای و جهانی هستند. این رقابتها در بخشهایی مانند صنعت هوایی، سرمایهگذاریهای بینالمللی، و توسعه زیرساختها به نوعی منجر به تنشهای بیشتر شده است.
5 - بحران خلیج فارس 2017: در ژوئن 2017، امارات به همراه عربستان سعودی، بحرین و مصر، روابط دیپلماتیک و اقتصادی خود را با قطر قطع کردند و این کشور را به حمایت از تروریسم و دخالت در امور داخلی کشورهای دیگر متهم کردند. این بحران به شدت روابط بین این کشورها را تیره کرد و علیرغم تلاشهای دیپلماتیک برای حل و فصل این بحران، تا مدتی ادامه داشت.
این عوامل در کنار دیگر مسائل منطقهای و جهانی باعث ایجاد تنشهای سیاسی میان قطر و امارات متحده عربی شدهاند و این اختلافات تا به امروز نیز به گونهای ادامه دارد.
اما در مورد رقابت و نزدیکی با طالبان میان امارات و قطر :
رقابت بین قطر و امارات متحده عربی در مورد طالبان از زمان به قدرت رسیدن این گروه در افغانستان در آگوست ۲۰۲۱ بیشتر برجسته شده است. هر دو کشور به دلایل مختلف، به دنبال گسترش نفوذ خود در افغانستان هستند و طالبان را به عنوان یک بازیگر کلیدی در این راستا میبینند.
قطر از دیرباز با طالبان روابط نزدیکی داشته است. دفتر سیاسی طالبان در دوحه، پایتخت قطر، از سال ۲۰۱۳ بهعنوان یک کانال ارتباطی بین این گروه و جامعه جهانی عمل کرده است. قطر همچنین نقش مهمی در مذاکرات منجر به خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان ایفا کرد. این کشور بهدنبال حفظ و گسترش نفوذ خود در افغانستان از طریق تعاملات دیپلماتیک و کمکهای بشردوستانه است.
امارات متحده عربی نیز تلاش کرده است تا از طریق گروه حقانی با طالبان روابط نزدیکی برقرار کند. این کشور با پیشنهاد کمکهای مالی و توسعهای و همچنین از طریق ایجاد روابط اقتصادی و تجاری، بهدنبال تقویت حضور خود از طریق گروه حقانی در افغانستان است. امارات در گذشته نیز با دولتهای قبلی افغانستان روابط نزدیکی داشته و تلاش میکند این روابط را با طالبان نیز ادامه دهد.
در کل، رقابت بین قطر و امارات بر سر طالبان بخشی از یک رقابت گستردهتر برای نفوذ در منطقه است که امارات متحده عربی بعد از این در حمایت گروه حقانی خواهد بود و قطر در حمایت گروه قندهاری ها یعنی هر دو کشور به دنبال کسب جایگاه برتر در افغانستان و استفاده از این کشور بهعنوان پایگاهی برای افزایش نفوذ خود در منطقه هستند.
