Исроил ва Амрико чӣ гуна Шомро тасхир мекунанд?
Нависанда: Иброҳим Моҷид
Матлаби аслӣ: تجزیه سوریه - آغاز تجزیه شرق نزدیک
Ҷанги Сурия нахустин ва муҳимтарин қадам дар тарҳи бузурги таҷзияи Шарқи Наздик аз ҷониби Ғарб буд. Бо вуҷуди он ки расонаҳои Ғарбӣ ин ҷангро ҳамчун муноқишаи дохилӣ барои “демократия ва озодӣ” муаррифӣ мекарданд, воқеият чизи дигаре буд.
Пас аз ҷанги 2006 миёни Исроил ва Лубнон, Институти амнияти миллии Исроил ба натиҷаи стратегии зерине расид:
“Барои аз байн бурдани меҳвари муқовимат, бояд қалби он, яъне Сурияро ҳадаф қарор дод”.
Чунонки қалб хунро дар бадан ба гардиш медарорад, Сурия низ манобеи молӣ, аслиҳа ва пуштибониро ба тамоми шабакаи муқовимат интиқол медод. Ин кишвар ҳалқаи иттисол миёни Ҳизбуллоҳ, Эрон ва гурӯҳҳои фаластинӣ буд. Исроилиҳо ба ин натиҷа расиданд, ки танҳо роҳи шикастани ин меҳвар, таҷзияи Сурия ва тақсими он ба манотиқе бо танишҳои мазҳабист, то дигар натавонад нақши як нерӯи муттаҳидкунандаи муқовиматро иҷро кунад.
Ҳадафи стратегӣ дар қалби минтақа
Сурия бо ҳувияти миллии қавӣ, пайванди амиқ бо меҳвари муқовимат ва мавқеи ҷуғрофии марказӣ миёни Ироқ, Лубнон ва Фаластин, монеаи бузурге барои проекти "Шарқи Наздики нав" буд; проекте, ки аз тарафи муҳофизакорони навини амрикоӣ ва стратегистҳои исроилӣ пайгирӣ мешуд. Ҳадаф танҳо тағйири режим набуд, балки таҷзияи комили кишвар буд:
1 - Ташкили як давлати алавӣ дар соҳилҳои ғарб;
2 - Ташкили давлати суннинишини арабӣ дар ҷуғрофиёи марказии Сурия;
3 - Минтақаи худмухтори курдӣ дар шимол;
4 - Манотиқи худмухтори парокандаи дурузӣ ва масеҳӣ — ҳама ҷудо аз якдигар дар ҳоле ки Исроил ҷануби Сурияро дар ишғол дорад.
Ин таҷзия Сурияро на танҳо ба як бозигари заъифи минтақавӣ табдил медод, балки масири заминии миёни Эрон ва Лубнонро низ қатъ мекард, Ҳизбуллоҳро мунзавӣ месохт ва заминаи тасаллути комили Амрико ва Исроил бар Шомро фароҳам менамуд.
Ҳарҷу марҷи ҳидоятшуда: нерӯҳои ниёбатӣ, ҷангҷӯён ва ривоятсозӣ
Барои амалӣ сохтани ин стратегия, иқдомоти зерин анҷом шуд:
1 - Доман задани танишҳои мазҳабӣ ва таҳрики ҷомеаҳо алайҳи якдигар тавассути таблиғот ва ҷанги равонӣ;
2 - Фиристодани ҷангҷӯёни ифротӣ ба Сурия; бисёре аз онҳо вобаста ба Алқоида ва ДОИШ, ки тавассути шабакаҳои пинҳонии минтақавӣ ва байналмилалӣ мусаллаҳ ва тамвил мешуданд;
3 - Бозсозии чеҳраи ин гурӯҳҳои террористӣ ба унвони "инқилобиҳо" тавассути расонаҳо, то ҳукумати Сурияро шайтонӣ ва худи онҳоро машрӯъ нишон диҳанд.
Дар ҳоле ки давлати Сурия ҳамчун омили аслии хушунат муаррифӣ мешуд, ҳақиқати амиқтар пинҳон монд: ин як ҷанги барномарезишуда ва ҳидоятшуда аз берун буд, ки норизоятиҳои дохилиро баҳона сохт барои бозсозӣ ва тағйири ҷуғрофиёи сиёсии минтақа.
Сурия оғоз буд, аммо ҳадафи ниҳоӣ набуд
Ҳадафи ниҳоӣ, фурӯпошии густардаи минтақа буд:
1 - Кашондани Лубнон ба ҷанги мазҳабӣ барои заъиф кардани Ҳизбуллоҳ;
2 - Тақсимкунии бештари Ироқ ба манотиқи шиа, суннӣ ва курдӣ;
3 - Дар ниҳоят, инзиво ва муҳосираи комили Эрон — як режими бе муттаҳид ва қатъшуда аз роҳҳои пуштибонӣ.
Ин доминои таҷзия, Исроилро бидуни рақиб месохт ва тасаллути комили Амрикоро дар минтақа таъмин мекард.
Ҳадафҳо боқӣ монданд, ҳатто пас аз нокомӣ
Бо он ки Сурия дар соли 2017 бо ҳимояти Эрон, Ҳизбуллоҳ ва Русия аз фурӯпошии комил наҷот ёфт, аммо стратегияи аслӣ тағйир наёфт. Имрӯз низ:
Пойгоҳҳои Амрико дар шарқи Сурия, ишғоли Исроил дар ҷануб, ҳузури нерӯҳои Туркия дар шимол ва дар ихтиёр доштани ҳукумат аз ҷониби ҷараёнҳои ифротӣ ҳама нишон медиҳад, ки нақша ҳанӯз дар ҳоли иҷрост — фақат бо шеваи нав.
Ҷанги Сурия як хезиши худҷӯш набуд, балки нахустин фасли як нақшаи бузург барои таҷзияи Шарқи Наздик, тарҳрезии марзҳои нав ва таҳкими тасаллути Исроил ва муттаҳидонаш буд.
