“САНГАР”: Тарҳи “Тоҷикистони Бузург” метавонад аз ҳамон тарҳҳои истихбороти хориҷӣ, ба монанди “Туркистони Бузург”, “Хуросони Бузург”, “Вилояти Хуросон”, “Паштунистони Бузург” бошад, ки ба ҳадафи инҳидоми давлатдориҳои миллии минтақа роҳандозӣ мешаванд. Матлаб танҳо барои ошноии бештар аз ин қабил тарҳҳо нашр мешавад.
Нависанда: доктор Холиддин Зиёӣ, раиси Андешкадаи “Гуфтумони таълимии миллат”
Миллатҳо замоне давом меоранд, ки «худогоҳии таърихӣ»-ро бо «иродаи ҷамъӣ» пайванд бизананд. Нақшаи Тоҷикистони бузург — фориғ аз қироатҳои сиёсии он — беш аз ҳар чиз рамзи як ҳақиқати фарҳангӣ ва тамаддунӣ аст: пайвастагии забонӣ, таърихӣ ва иҷтимоии мардуме, ки қарнҳо дар як ҷуғрофиёи муштарак зистаанд. Имрӯз, дар ҷаҳоне пур аз шикофҳо ва буҳронҳо, ин рамз метавонад ба даъвате барои вахдат, ҳамгароӣ ва наҷот аз фарсоиши ҳувият табдил шавад.
1 — Чолишҳои мавҷуд ва хатари фарсоиши ҳувият
Паракандагии ҷуғрофиёӣ, марзбандиҳои таҳмилии таърихӣ, заъфи ниҳодҳои фарҳангӣ, муҳоҷиратҳои иҷборӣ, фақри омӯзишӣ ва ҳазфи низомманди забон ва ҳофизаи таърихӣ, ҳамагӣ омилҳоеанд, ки бақои ҳувияти тоҷикиро бо чолиш рӯбарӯ сохтаанд. Хатари “инқирози нарм” — на ба маънои ҳазфи физикӣ, балки ба маънои маҳви тадриҷии забон, фарҳанг ва нақши таърихӣ — воқеиятест, ки бо бетафовутӣ ташдид мешавад.
2 — Тоҷикистони бузург; як пружаи огоҳӣ, на сирфан ҷуғрофиё
“Тоҷикистони бузург” пеш аз он ки як иддаои сарзаминӣ бошад, як пружаи фарҳангӣ-тамаддунӣ аст:
- Эҳёи забону адабиёти форсӣ-тоҷикӣ дар омӯзиш, расона ва тавлиди дониш;
- Бозсозии ҳофизаи таърихии муштарак аз Самарқанду Бухоро то Бадахшону Бадахшони Кӯҳистон;
- Пайванди нухбагон, донишгоҳиён ва ҷомеаи маданӣ дар чорчӯби гуфтугӯи илмӣ ва фарҳангӣ;
- Тақвияти иқтисоди фарҳангӣ, гардишгарии таърихӣ ва ҳамкориҳои фаромарзии қонунӣ ва мусолиматомез.
3 — Роҳбурдҳои амалӣ барои ҳамгароии пойдор
Сармоягузорӣ бар омӯзишу забон: омӯзиши бокайфият ба забони модарӣ, тавлиди муҳтаво ва ҳимоят аз пажӯҳишҳои бумӣ.
Дипломосии фарҳангӣ: шабакасозӣ миёни ниҳодҳои фарҳангӣ, донишгоҳҳо ва ҳунармандон дар чорчӯби қавонини байналмилалӣ.
Иқтисоди ҳувиятмеҳвар: ҳимоят аз саноеъи фарҳангӣ, нашр, синамо ва гардишгарии таърихӣ ба унвони муҳаррикҳои нарми қудрат.
Ҳамбастагии маданӣ: тақвияти созмонҳои мардум-ниҳод, гуфтугӯи байни-наслӣ ва мушорикати ҷавонон.
Парҳез аз ифротгароӣ: таъкид бар масирҳои мусолиматомез, ҳуқуқӣ ва ақлонӣ; вахдати пойдор аз хушунат зода намешавад.
4 — Масъулияти насли имрӯз
Насли имрӯз вориси як мероси бузург аст ва дар баробари оянда масъул. Вахдат, ҳазина дорад: замон, талош, дониш ва сабр. Аммо ҳазинаи тафриқа, бисёр сангинтар аст. Агар имрӯз барои забон, фарҳанг ва ҳамгароӣ кор накунем, фардо барои бозёбии он бисёр дер хоҳад буд.
5 — Ҷамъбандӣ
Тоҷикистони бузургро метавон як уфуқи рӯшан ва умеди қобили таҳаққуқ дид: уфуқе, ки бо огоҳӣ, талоши пайваста ва ҳамдилӣ сохта мешавад.
Наҷот аз чолишҳо ва хатари нобудӣ, на бо шиор, балки бо кори ҷамъӣ, барномамеҳвар ва истифода аз фурсатҳо ба сурати ҳадафманд мумкин аст.
Ин даъват, даъват ба сохтани ва ислоҳи хато-и таърихии истиъморӣ аст; сохтани ояндае аст, ки дар он ҳувият ва қавми тоҷикӣ зинда, пӯё ва таъсиргузор, ба-хусус таърихсоз, боқӣ бимонад.
