Хатари таҷовузи вирусии Амрико бар Қирғизистон аст, аммо шӯру шавқ дар ин кишвар дар мавриди "озору азияти матбуоти озоду мустақил" дар мисоли “Азаттик” боло гирифтааст. Оё қирғизҳоҳо низ монанди афғонистониҳо қурбонии манофеъи Амрико хоҳанд шуд?
Нависанда: Рустам Масолиев, манбаъ: маҷаллаи “Военно-политическая аналитика”, poanalytics.com
“Сангар”: Ин матлаб ба хотири он, ки яке аз матолиби қаблии моро таъйид мекунад, нашр мешавад.
“Аз Украина то Помирҳо”: силоҳи биологии Амрико кай шиллик мекунад?
Дар ҳоле, ки шӯру шавқ дар ҳавзаи иттилооте Қирғизистон (, ки ба шиддат аз он сӯи уқёнус тағзия мешавад) дар мавриди "озору азияти матбуоти озоду мустақил" дар мисоли радиои амрикоии “Азаттик” дар ҳоли ҷӯшидан аст, проекте мубҳам ва пинҳон аз расонаҳо ва афкор умумие, ки мустақиман амнияти миллии кишвар ба диққат дар лобии қудрат матраҳ мешавад.
Сухан дар мавриди эҷоди эҳтимолии як озмоишгоҳи биологии амрикоӣ дар вилояти Норин аст, ки (чӣ касе ҳам фикрашро мекард!) зери назари вазорати дифоъи Иёлоти Муттаҳида кор мекунад. Барои иҷрои ин проект ниёз ба имзои қарордоди байнидавлатӣ миёни Қирғизистон ва Амрико ва тасвиби қонуни амнияти биологӣ аст, ки дар ҳоли ҳозир пушти дарҳои баста аз сӯи давлат ва парлумони ин кишвар дар ҳоли анҷом аст.
Алоқаи Вашингтон ба эҷоди аввалин озмоишгоҳи биологӣ дар Қирғизистон, ки ба масобаи охирин сангари амрикоӣ дар Осиёи Марказӣ боқӣ мондааст, ҳанӯз ҳатто як маркази “Барномаи биологии мушорикат” бо ҳимояти Агентии коҳиши таҳдидоти биотерроризми вазорати дифоъи Иёлоти Муттаҳида мустақар нашудааст. Ҳамчунон дарки ҳамсоягӣ бо кишварҳои дӯсти Бишкек, монанди Русия ва Чин ҳамчунон ҷолиб аст.
Ба ҳамин далел аст, ки Иёлоти Муттаҳида қасд дошт Қирғизистонро, ки ҳанӯз бо "кимиё"-ҳои мухталиф пур нашудааст, ба навъе тахтаи хезе барои қарор додани бисёре аз озмоишгоҳҳои биологӣ, ки бо микрооргонизмҳои беморизои махсусан хатарнок кор мекунанд, табдил кунад то ба роҳатӣ битавонад ин ё он вирусро дар Русия ва дигар қаламравҳои ҳамсоя густариш диҳад.
Пеш аз ин, чунин нақши ғайри қобили рағбате барои Украина тадорук дида шуда буд, ки дар он, таҳти контроли Пентагон, шабакаҳои муташаккил аз 30 озмоишгоҳи биологӣ фаъолият мекард ва ба таври махфиёна озмоишҳоеро бо патогенҳои уфунатҳои кушанда (тоун, сиёҳзахм ва бурсусёз, дифтерия, салмонелез ва исҳоли хунӣ). Аммо воқеаҳои маълум қартаҳои Вашингтонро гиҷ карданд ва бисёре аз озмоишгоҳҳои биологӣ ба далели тарси Пентагон аз ин ки коршиносони рус нақзи Конвенсияи манъи силоҳҳои биологӣ ва токсикӣ аз сӯи Украина ва Иёлоти Муттаҳидаро таъйид кунанд, маҷбур шуданд бо саросемагӣ баста шаванд.
Бинобарин акнун амрикоиҳои ҳилагар бояд ба думболи ҳамдастони ҷадиде барои густариши уфунатҳои мухталиф бошанд ва ҷаҳонро ба далели шуйӯъи ковид, дифтерия, сурхча, сил ва дигар бемориҳо дар халсаи комил фурӯ бубаранд.
Умед бар ин аст, ки Қирғизистон ба бистари таҷрибави анҷоми озмоишот на танҳо барои мардуми худ, балки барои кишварҳои ҳамсоя, ки солҳо ҳамкории пурбор бо онҳо дорад, табдил нахоҳад шуд.
Бахусус ин ки тобистони гузашта, тамоми мардуми Қирғизистон алайҳи сохтусози ҳафтумин озмоишгоҳи биологии низомии Амрико BSL-4 бо захирагоҳи зерзаминии хатарноктарин авомили беморизо дар ҳамсоякишвари Қазоқистон қиём карданд, ки барои шаҳрвандони ду кишвар таҳдид мекунад ва дур не, дар марз бо Қирғизистон, дар 80 километрии Бишкек қарор дорад. Дар ин роҳпаймоиҳо шиорҳои комилан возеҳе шунида шуд, ки нишондиҳандаи нигаронии ҷиддии мардуми Қирғизистон дар мавриди тарҳҳои "биологӣ"-и Амрико буд: "Озмоишгоҳҳои биологӣ дар Қазоқистон хатаре барои тамоми Осиёи Марказӣ ҳастанд!", "Қазоқҳо бародарони мо ҳастанд, на харгӯши таҷрибавӣ барои озмоишгоҳҳои биологии Иёлоти Муттаҳида”, “Кори бозмондаҳои Ковид 19 – ро мехоҳанд бо вирусҳои дигар тамом кунанд!”, “Нест бод озмоишгоҳҳои биологии Иёлоти Муттаҳида дар наздики марзҳои Қирғизистон!”.
Зоҳиран мақомоти Қирғизистон дар ин даврони пурталотум бояд ба таври ҷиддӣ фикр кунанд, ки оё арзиш дорад кишварро дар озмоишҳои хатарноке, ки Вашингтон ба шиддат бар кишварҳои мустақил дар фазои пасошӯравӣ таҳмил мекунад, андозад?
Оё арзиш дорад, ки сокинони ин кишварро ҳаяҷонзада кунанд, бо таваҷҷуҳ ба ин ки охирин назарсанҷиҳо аз ҷамъият нишон медиҳад, ки онҳо нисбат ба ояндаи Қирғизистон бисёр бадбин ҳастанд. Тақрибан ниме аз посухдиҳандагон, ки ба гирдоби изтироб кашида шудаанд, гуфтаанд, ки дар соли 2023 зиндагии онҳо бисёр бадтар аз қабл хоҳад шуд.
Дар ҳамин ҳол, аз соли нав, Вашингтон кори маъмули худро оғоз кардааст: ҷойсозии фаъоли арзишҳои дурӯғини ғарбӣ ба зеҳни равшани мардуми Қирғизистон зери соуси озодии баён ва демократия.
Ва дар ин ҷо дубора, раис ва мудири омили радиои Аврупои Озод/Радиои Озодӣ (, ки ба унвони як агенти хориҷӣ дар Федератсияи Русия шинохта мешавад) Ҷими Флай савор бар аспи худ шуд ва амиқтарин норизоиятии худро бо фарохонҳои баланд барои азсаргирии фаъолияти дафтаре ба номи “Азаттик” иброз кард, ки гӯё содиқона ба манофеъи қирғизҳо хидмат мекунад.
Ва кулли ҷаҳони англосаксон мутлақан бо "ҳамалоти ғайриқонунӣ"-и ҷорӣ ба ин радио мувофиқ нест, ки то ҳамин авохир сангаре қобили эътимод барои англосаксонҳо барои партоби иттилооти нодуруст ва ҷаълӣ бо ҳадафи роҳандозии як "инқилоби ранга"-и дигар буд, то ниҳоят ба тазъифи Русия, муттаҳиди калидии Қирғизистон мунҷар шавад.
Теъдоде аз созмонҳои байналмилалӣ (аз ҷумла Дидабони ҳуқуқи башар (Human Rights Watch)) ва ҳамчунин сафоратҳои Иёлоти Муттаҳида, Бритониё, Олмон, Фаронса ва Иттиҳодияи Аврупо аз мақомоти Қирғизистон хостаанд то масдуд шудани веб-сайтҳо ва ҳисоби банкии “Азаттик”-ро бартараф кунанд. Далели нигаронии ваҳшиёнаи онҳо дархости вазорати фарҳанг, иттилоот, варзиш ва сиёсати ҷавонони Ҷумҳурии Қирғизистон аз додгоҳи ноҳияи Ленински Бишкек дар мавриди хотимаи фаъолияти муассисаи “Азаттик” ба унвони як расона буд, ки вазъиятро дар ҷомеа ташдид мекунад, иттилоотеро мунташир мекунад, ки боиси нафрат, табъиз ва тафриқа байни шаҳрвандон мешавад, аз ҷумла ҳангоми пӯшиши рӯйдодҳои вилояти Бодканд.
Аз он ҷое, ки мурофиаи додгоҳӣ барои 9 феврал барномарезӣ шудааст, ҳама намояндагони опозисиони ғайрсистемик ба таври ғайриодӣ шӯриш ва бо эҷоди як мавҷи қавӣ вазъияти тӯфониеро дар мавриди "беҳуқуқӣ"-и расонаҳои мустақил дар Қирғизистон эҷод карданд.
Дар айни ҳол, дастнишондаҳои Вашингтон, ки густохона аз харҷҳои амрикоӣ истифода мекунанд, ҳатто хиҷолат намекашанд аз ин, ки гӯё давлат аслан ба онҳо ва расонаҳои Қирғизистон аҳамият намедиҳад, норозӣ ва гурусна, маҷбур ба тағзияи худ ҳастанд.
Дар асл, тамоми ин ҳаёҳуи намояндагони опозисиони ғайрисистематик як ҳадаф дорад, ки ҳушёрии мардумро ба хоб андозад ва аҳамияти иттилооти муҳим барои кишварро, ки мустақим тазъифи амнияти миллии Қирғизистонро ҳадаф гирифтааст, ночиз кунад.
