چرا مسیر دریایی شمالی اهمیت خواهد یافت؟
نویسنده: علی عسکری، تحلیلگر (آلمان)
رئیسجمهور فدراسیون روسیه، ولادیمیر پوتین، در تاریخ ۲۳ ژانویه ۲۰۲۶ در دیدار با دانشجویان مؤسسه فیزیک و فناوری مسکو اظهار داشت که مسکو بدون توجه به چگونگی تغییر وضعیت اقلیمی، به توسعه و بهرهبرداری از منطقه قطب شمال ادامه خواهد داد.
به گفته رئیسجمهور، میان متخصصان درباره آینده تغییرات اقلیمی اتفاق نظر وجود ندارد. برخی از آنها گرمایش جهانی را پیشبینی میکنند، در حالی که دیگران بر این باورند که اوج آن سپری شده و بهزودی دوره سرما آغاز خواهد شد.
«اما این مهم نیست. مهم این است که ما در هر صورت این منطقه را توسعه خواهیم داد. ۷۰ درصد قلمرو فدراسیون روسیه در عرضهای شمالی قرار دارد. این موضوع بسیار مهم است» — تأکید کرد ولادیمیر پوتین.
او همچنین افزود: «متخصصان دیدگاههای متفاوتی درباره تغییرات اقلیمی در سیاره و در قطب شمال دارند. برخی از گرمایش جهانی سخن میگویند و برخی دیگر معتقدند که اکنون اوج آن گذشته و دوره سرما آغاز خواهد شد.»
رئیسجمهور همچنین بر اهمیت مسیر دریایی شمالی (SMP) تأکید کرد و گفت که این مسیر نهتنها برای روسیه، بلکه برای تجارت و لجستیک بینالمللی نیز اهمیت دارد.
روسیه به توسعه و استفاده کاملاً صلحآمیز از مسیر دریایی شمالی علاقهمند است. بر اساس پروژه فدرال «مسیر بزرگ دریایی شمالی» (۲۰۲۴)، قرار است تا سال ۲۰۲۷ بیش از ۱۵۰ میلیارد روبل در این مسیر سرمایهگذاری شود.
پوتین چه برنامهای دارد و درباره چه سخن میگوید؟
به نظر کارشناسان، این سرمایهگذاری موجب افزایش اهمیت اقتصادی این مسیر خواهد شد. همزمان، برنامه مشخصی برای افزایش حجم انتقال بار نیز در نظر گرفته شده است: تا سال ۲۰۳۰ رسیدن به ۱۰۰ میلیون تن و تا سال ۲۰۳۵ به ۱۵۰ میلیون تن.
در حال حاضر، مسئولیت تأمین کشتیرانی غیرنظامی در مسیر دریایی شمالی بر عهده شرکت «روساتم» است، که درخواستها را دریافت میکند، پیشبینی حرکت یخها را منتشر میسازد و برنامههای ناوبری (به زبانهای روسی و انگلیسی) را تهیه میکند. این امر ارتباط دائمی با شرکتهای حملونقل بینالمللی را تضمین کرده و نشاندهنده آمادگی روسیه برای استفاده مشترک از این مسیر است.
چنانکه در سال ۲۰۲۵، نمایندگی «روساتم» از افزایش تعداد عبورهای ترانزیتی شرکتهای خارجی از این مسیر خبر داد و پیشبینی کرد که حجم انتقال بار در آینده بهطور قابل توجهی افزایش خواهد یافت.
اکنون میتوان به این نتیجه رسید که دولت ولادیمیر پوتین با درک واقعیتهای جهان کنونی، بهویژه تشدید وضعیت امنیتی در مسیر دریایی جنوبی — اقیانوس هند و بهطور کلی منطقه اقیانوس هند–آرام (که احتمال بروز بحران تایوان نیز در آن وجود دارد) — مسیر دریایی شمالی را گزینهای بهتر و مناسبتر برای تجارت و حرکت ناوگانها میداند. از این رو، برای توسعه آن از هیچ هزینهای دریغ نمیکند.
