طالبان در درواز جز او گزینه دیگری ندارند.
منبع: خبرگزاری «نگاه افغانستان»
منابع محلی در بدخشان میگویند جمعه طَلبان مشهور به جمعهی فاتح، یکی از فرماندهان برجسته طالبان در شمالشرق کشور، باشندهی اصلی قریهی شاخدره ولسوالی نُسی درواز بدخشان است. او اکنون مسئولیت نظامی پنج شهرستان دروازها (نسی، شکی، مایمی، کوفاب و خواهان) را بر عهده دارد و حدود ۵۰۰ نیروی مسلح زیر فرمان او فعالیت میکنند.
پیشینه و معنی لقب «طَلبان»
در حوزهٔ دروازها، لقب «طَلبان» به فرزندانی اطلاق میشود که پدر و مادرشان پس از سالها بیفرزندی در پی دعا و نیایش از خداوند طلب کردهاند. جمعهی فاتح نیز از چنین خانوادهای برخاسته است؛ خانوادهای روستایی و فقیر که هیچ نوع پیشینهٔ سیاسی یا وابستگی به جریانهای نظامی در کارنامهشان دیده نمیشود.
تحصیل و زندگی ابتدایی
جمعه تنها آموزشهای ابتدایی دینی و مکتب را در زادگاهش فرا گرفته و از سواد پایین برخوردار است. باشندگان محل میگویند او تا سال ۲۰۱۷ در مراسم عروسی طبلهنوازی میکرد و با نواختن سازهایی چون طبله، دمبوره، غیچک و هامونیه شهرت محلی داشت. ویدیوهایی که از سالهای پیش از پیوستن او به طالبان در شبکههای اجتماعی نشر شده، نشان میدهد که او عضو یک گروه هنری محلی بوده و در محافل عروسی موسیقی اجرا میکرده است.
سرقت معاش معلمان و پیوستن به طالبان
بر اساس گفتههای منابع محلی، نقطهٔ عطف تغییر مسیر زندگی جمعهی فاتح به سال ۱۳۹۵ (۲۰۱۶ میلادی) برمیگردد. در آن زمان معاش معلمان پنج ولسوالی درواز به دلیل نبود خدمات بانکی از طریق صرافی حواله میشد. گفته میشود جمعهی فاتح، هنگام انتقال معاش معلمان ولسوالیهای شکی و مایمی توسط تحویلداران، مبلغ ۳۰۰ هزار افغانی را سرقت کرد و پس از افشا شدن موضوع، تحت پیگرد دولت قرار گرفت. او سپس متواری شد و به صفوف طالبان محلی در کوهستانهای درواز پیوست.
تبدیل شدن به چهرهای خشن و اثرگذار در جنگ
منابع میافزایند که جمعهی فاتح پس از پیوستن به طالبان، در اجرای چندین حملهٔ تهاجمی علیه پاسگاههای نیروهای امنیتی نقش مستقیم داشت و با وارد کردن تلفات سنگین، به عنوان فردی «بیرحم و آدمکش» در منطقه شهرت یافت. باشندگان محل میگویند او در یکی از حملات، ۱۴ نیروی امنیتی را در یک رویداد به قتل رسانده بود.
قدرتگیری پس از سقوط نظام جمهوری
پس از سقوط دولت جمهوری، جمعهی فاتح به عنوان فرمانده نظامی طالبان در دروازها مقرر شد. به گفتهٔ باشندگان محل، دلیل برجسته شدن او در ساختار طالبان، نه جایگاه اجتماعی و نه تواناییهای مدیریتی او، بلکه نبود افراد همسو با طالبان در میان مردم دروازها بوده است. طالبان برای ایجاد پایگاه جنگی در این منطقه، به افراد تحت پیگرد، مجرمین و عناصر فراری از دولت تکیه کردند که جمعهی فاتح یکی از آنها بود.
تسلیمدهی بزرگترین انبار سلاح در منطقه به طالبان
یکی دیگر از عوامل افزایش نفوذ و محبوبیت او نزد رهبری طالبان، در اختیار گرفتن یکی از بزرگترین انبارهای سلاح و مهمات بهجامانده از دوران جنگ با شوروی در دروازها عنوان میشود. این انبار که پیش از سقوط جمهوری توسط ۵۰ تن از نیروهای پولیس محلی حفاظت میشد، پس از فروپاشی نظام به کنترل جمعهی فاتح درآمد و او آن را به طالبان تحویل داد.
سرکوب شدید مخالفان و فشار بر اقلیت اسماعیلی
باشندگان دروازها میگویند جمعهی فاتح اکنون کوچکترین مخالفت با طالبان را با خشونت تمام سرکوب میکند و فضای ترس و اختناق در پنج ولسوالی مذکور حاکم است. بر اساس گزارشها، او روند تغییر اجباری مذهب پیروان شیعهٔ اسماعیلیه را آغاز کرده و دهها تن را مجبور به ترک مذهب اسماعیلی نموده است. خانوادههای اسماعیلی نیز تحت فشار وادار شدهاند فرزندان خود را به مدارس دینی سنیمذهب تحت مدیریت طالبان بفرستند.
کنترول معادن و استفاده از عواید برای گسترش مدارس دینی
منابع محلی همچنان میگویند که جمعهی فاتح کنترول کامل معادن طلا در این منطقه را در دست دارد و عواید آن را صرف ایجاد مدارس دینی متعدد در حوزهٔ پنج ولسوالی کرده است.
