ضعف رژیم در کابل برای تاجیکستان، چین، ایران و پاکستان خطر ایجاد می کند
آندری سرنکو، خبرنگار نزاویسیمایا گازتا، رئیس مرکز تحلیلی انجمن سیاستشناسان روسیه
شاخه افغانستانی دولت اسلامی (داعش، ممنوعه در روسیه) که با نام ولایت خراسان نیز شناخته می شود، با اطمینان در حال تقویت موقعیت خود در افغانستان است. عوامل داعش به ساختارهای کلیدی رژیم طالبان (این سازمان در فدراسیون روسیه ممنوع است) نفوذ کرده، اقدامات تروریستی را در کابل انجام می دهند و شروع به تهدید کشورهای همسایه - تاجیکستان، چین، و همچنین ایران و پاکستان کردهاند. در پس زمینه فعال شدن گروه های داعش، رژیم طالبان ناتوانی، ضعف و احتمالاً عدم تمایل به توقف گسترش حامیان پروژه ساخت "خلافت" در منطقه را نشان می دهد.
سال ۲۰۲۳ می تواند نقطه عطفی در تاریخ سیاسی شاخه افغانستان دولت اسلامی باشد. در یک سال و نیم حکومت طالبان، داعش نه تنها توانایی خود را به اثبات رسانده، بلکه تمایل شدیدی برای گسترش در داخل و خارج از افغانستان نشان داده است. تحليل فعاليت "ولايت خراسان" در ماههاي اخير به ما اجازه ميدهد چند نكته مهم را ثبت كنيم.
نخست، شاخه افغانستانی داعش در حال گسترش توانایی های خود برای نفوذ به رژیم حاکم در کابل است. منابع از جمله افراد نزدیک به طالبان در افغانستان، از عوامل داعش در ادارات مختلف طالبان، از سطح ولسوالی و ولایتی گرفته تا دفاتر مرکزی در کابل خبر می دهند. در سال ۲۰۲۲، یک جاسوس داعش در دفتر مرکزی ریاست استخبارات طالبان شناسایی شد: از قضا، او یکی از رهبران واحد استخبارات طالبان بود که وظیفهاش مبارزه با “ولایت خراسان” بود. در این سال، تلاش های موفقیت آمیز عوامل داعش برای نفوذ به بخش های منطقه ای ریاست استخبارات طالبان مشخص شد. به ویژه، چنین مورد در ریاست های سرویس استخباراتی و امنیتی طالبان در ولایت های بدخشان و تخار ثبت شدهاند. طالبان موفق می شوند برخی از عوامل سازمان "امنیت" (استخبارات داعش) را شناسایی کنند، اما ناظران وضع عجله ای برای تشخیص موفقیت آمیز نتایج تلاش های آنها ندارند.
به گفته منابع "نزاویسیمایا گازتا" از میان افسران سابق استخبارات افغانستان، "طالبان اکنون به شدت نگران موفقیت استخبارات شاخه افغان داعش، به ویژه در شمال افغانستان هستند و تلاش می کنند تا با نفوذ عوامل داعش به داخل ارگان های ولایتی ریاست استخبارات طالبان مبارزه کنند".
ثانیاً، ولایت خراسان دارای یک ذخیره آموزش دیده برای انتیهاریان است که می تواند عملیات استشهاد (حملات انتحاری) را تقریباً در سراسر افغانستان انجام دهد. این نشان می دهد که سرویس های امنیتی، اعم از طالبان و نمایندگی های خارجی، هرگز نتوانسته اند از حملات انتحاری داعش جلوگیری کنند.
ثالثا، رهبری ولایت خراسان برای سازماندهی حملات هدفمند در افغانستان یک استراتژی روشن و سنجیده دارد. تروریست های داعش هر کسی را، که پیش آمد، نمی کشند و منفجر نمی کنند - آنها همیشه به اهداف غیر تصادفی و با دقت انتخاب شده حمله می کنند. البته، ستیزه جویان برای حفظ فضای ترس در اطراف مارک جهادی خود و نشان دادن "ترجیحات ارزشی" خود، به طور دوره ای حملاتی را انجام می دهند تا حداکثر تعداد تلفات انسانی را در پی داشته باشند (به ویژه انفجار مساجد شیعیان و یا تیراندازی به شهروندان چینی در یک هوتل کابل). با این حال، اخیراً عاملان "امنیت" روی کشتن افراد خاص - به عنوان یک قاعده، چهره های برجسته رژیم طالبان - تمرکز کرده اند.
یکی از بالاترین دستاوردهای "کارخانه قتل" شاخه افغان داعش تا به امروز، انفجار موفقیت آمیز محمد داود مزمل، والی بلخ در اوایل ماه مارچ است. ملا مزمل یکی از افراد مورد اعتماد رهبر طالبان مولوی هیبت الله آخوند بود. ترور او توسط ناظران توانمند افغان به عنوان "نقطه سیاه" داعش بر امیر طالبان تلقی شد.
یکی از افسران سابق استخبارات افغانستان گفت: "واضح است که استخبارات داعش حلقه داخلی مولوی هیبت الله امیر طالبان را هدف قرار می دهد. به نظر می رسد که هیبت الله که در قندهار یک سبک زندگی بسیار منزوی را پیش می برد، اکنون در حال تبدیل شدن به سوپرهدف تروریست های "امنیات" است. البته دسترسی قاتلان حرفه ای داعش به او آسان نخواهد بود، اما تمام تلاش خود را برای این کار به خرج خواهند داد."
ناگفته نماند، که در دو ماه گذشته، امیر طالبان تغییرات جدی در نظام حفاظت شخصی ایجاد کرده است. کارمندان ریاست استخبارات که امنیت او را در سال اول پس از بازگشت طالبان به قدرت تأمین میکردند، برکنار شدند. از دسمبر ۲۰۲۲، یک گروه ویژه متشکل از هموطنان و قوم های او از قبیله پشتون نورزی از مولوی هیبت الله محافظت می کند. ناظران وضع اصلاحات اساسی در نظام امنیتی شخصی امیر طالبان را با اختلاف های داخلی در رهبری "ملاهای خشمگین" مرتبط می دانند. به ویژه با رویارویی میان اطرافیان بنیادگرای مولوی هیبت الله در قندهار و "طالبان جوان" در دولت کابل که رهبران آن ملا یعقوب وزیر دفاع و سراج الدین حقانی وزیر داخله هستند.
با این حال، اکنون مشخص شده است که رقابت داخلی برای قدرت تنها دلیل تغییر در نظام امنیتی امیر طالبان نبوده است. او نه تنها از همدستان خود، بلکه از نتیهاریان داعش که در حال نزدیک شدن به گوشهنشین قندهار هستند نیز باید بترسد.
با توجه به ویژگیهای توسعه پروژه داعش در افغانستان، نمیتوان احتمال همکاری پشت پردهای میان عاملان ولایت خراسان و شبکه حقانی، یکی از جناحهای اصلی طالبان افغانستان، ممنوعه در روسیه را منتفی دانست. در سالهای ۲۰۱۵-۲۰۲۱، شاخه افغانستان داعش با استخبارات پاکستان و گروه سراج الدین حقانی که سمت وزیر کشور در دولت طالبان را برعهده دارد، با موفقیت همکاری داشت.
امکان دارد، که این همکاری همانا ادامه دارد. در این مورد، این تا حد زیادی اثربخشی حملات تروریستی داعش را که توسط دوستان وزارت داخله طالبان حمایت می شود، توضیح می دهد. اگر این درست باشد، می توان در مورد حمایت واقعی یکی از گروه های طالبان و بر همین اساس وزارت کشور طالبان از پروژه دولت اسلامی در افغانستان صحبت کرد.
آیا طالبان با شاخه افغانستان داعش میجنگد یا برعکس، به آن کمک میکند تا موقعیت آن را در داخل کشور و منطقه تقویت کند؟ هنوز پاسخ روشنی برای این سوال وجود ندارد. و این بدان معناست که روسیه، چین و کشورهای منطقه نمی توانند روی یک مبارزه جدی، واقعی و موثر نیروهای حکومت طالبان با ولایت خراسان در داخل افغانستان حساب باز کنند.
منبع: نزاویسیمایا گازتا
