بی‌اعتنایی هیبت‌الله، خشم ترکیه را برانگیخته است
نویسنده: فضل احمد معنوی، وزیر پیشین عدلیه افغانستان، مخصوص برای "سنگر"
ماه گذشته، رئیس استخبارات ترکیه در رأس هیئتی هماهنگ با قطر وارد کابل شد تا درباره نگرانی‌های امنیتی ناشی از افغانستان با مقام‌های طالبان گفت‌وگو کند. مقام‌های طالبان تصمیم‌گیری در موضوعات اساسی را به ملا هیبت‌الله حواله دادند. هیئت به قندهار رفت، ولی رهبر طالبان حاضر به دیدار نشد و ملا شیرین، ملا طالب و ذبیح‌الله مجاهد را برای انتقال پیام‌ها موظف ساخت.
ترکیه با یادآوری معاهده امنیتی مکه تأکید کرد که در مورد قضایای مربوط به پاکستان بی‌تفاوت نخواهد ماند و طالبان باید موضع خود را به‌وضوح روشن سازند. روابط طالبان با تحریک طالبان پاکستان (TTP)، مناسبات امنیتی با ایران، حضور مجدد شبکه القاعده به‌ویژه حمزه بن لادن، و فعالیت گروه‌های مخالف ازبکستان.
ترکیه و قطر همچنین خواهان مشخص شدن موضع طالبان درباره تشکیل حکومت همه‌شمول، کسب مشروعیت سیاسی و پایان دادن به ممنوعیت آموزش و کار زنان بودند.
پاسخ طالبان در قبال پاکستان، دوپهلو و معنادار بود. آنان پاکستان را کشور مسلمان و برادر خواندند که در دو اشغال در کنارشان ایستاده و کمک کرده است و تأکید کردند که خواهان جنگ با آن نیستند. در عین حال، فعالیت تحریک طالبان پاکستان را مشکل داخلی پاکستان دانستند و مسئولیت مهار آن را نپذیرفتند. طالبان تصریح کردند که پاکستان می‌تواند در هر نقطه از خاک افغانستان که حضور مخالفان خود را تثبیت کند، مورد هدف قرار دهد.
در موضوع ایران، هیئت، مدعی بود که در جریان جنگ در خاورمیانه، کمک‌های روسیه از مسیر افغانستان وارد ایران شده و طالبان به‌طور غیرمستقیم در جنگ با ایران همکاری کرده‌اند. طالبان هرگونه همکاری نظامی، استخباراتی و لوژستیکی را رد کردند و تصریح نمودند که در میدان ایران بازی نخواهند کرد.
هیئت همچنین درباره حضور القاعده، به‌ویژه حمزه بن لادن، توضیح خواست و نگرانی‌های آمریکا و غرب را مطرح کرد. علاوه بر این، از حضور مخالفان آسیای میانه به‌خصوص ازبکستان، که برای ترکیه اهمیت دارد، استفسار نمود. پاسخ طالبان، انکار حضور و فعالیت این شبکه‌ها بود. آنان پاسخ‌های غیرمنطقی ارائه دادند که نگرانی‌های امنیتی منطقه را برطرف نکرد.
در موضوع حکومت همه‌شمول و حقوق زنان نیز موضع طالبان همان موضع همیشگی بود: این مسائل داخلی افغانستان است، دیگران حق مداخله ندارند و در این موارد با کسی مذاکره نخواهند کرد.
آنچه خشم ترکیه را برانگیخته، تنها امتناع هیبت‌الله از دیدار با هیئت نیست؛ بلکه برخوردی است که در آن یک هیئت عالی‌رتبه امنیتی به قندهار می‌رود، اما رهبر طالبان حاضر نمی‌شود مستقیماً پاسخ‌گوی نگرانی‌های منطقه‌ای باشد.
اکنون بحث جنگ جنبش انصارالله یمن و سعودی به این پیچیدگی افزوده است. تحولات در منطقه شدت بیشتری خواهد یافت و طالبان توان مدیریت بحران متوجه به افغانستان را قطعاً نخواهند داشت.
گزارش‌هایی نیز درباره تلاش ترکیه برای میزبانی نشست غیرعلنی با جریان‌های مخالف طالبان مطرح شده است؛ موضوعی که در صورت تأیید، می‌تواند نشانه تغییر در رویکرد آنکارا باشد.
