Ховари Миёнаро чӣ дар интизор аст?
Нависанда: Аҳмад Саидӣ, таҳлилгари масоили Афғонистону минтақа (Олмон), махсус барои "Сангар"
Исмоил Ҳания, яке аз раҳбарони барҷастаи Ҳамос ва бозигари калидӣ дар сиёсати фаластиниҳо дар солҳои ахир буда ва нақше ҳаётӣ дар таҳаввулоти Ховари Миёна ифо кардааст. Кушта шудани Ҳания метавонад таъсироти амиқ ва густурдае бар авзоъи Ховари Миёна бигузорад.
Вазъияти Ховари Миёна пас аз кушта шудани Исмоил Ҳания:
Кушта шудани Ҳания метавонад таъсироти мутааддиде бар вазъияти сиёсӣ ва амниятии Ховари Миёна ва Ҷумҳурии Исломии Эрон дошта бошад. Ҳания, ба унвони яке аз чеҳраҳои калидии Ҳамос, нақши муҳимме дар ҳидояти ҷунбиши муқовимати Фаластин ва равобити он бо дигар бозигарони минтақаӣ ифо кардааст, вале баъд аз кушта шудани Ҳания бозиҳои минтақавӣ шакли дигареро ба худ хоҳад гирифт.
Аммо баъд аз ин посухҳо ва вокунишҳо чӣ гуна хоҳад буд?
Вокунишҳои мухталиф аз сӯи гурӯҳҳои фаластинӣ, Ҳамос, ҳусиҳои Яман, Ҳизбуллоҳи Лубнон ба шумули кишварҳои арабӣ ва қудратҳои ҷаҳонӣ, дар пайи ин рӯйдод танишҳои бузургеро дар минтақа ба вуҷуд хоҳад овард.
Тардиде вуҷуд надорад, ки кишварҳои арабӣ яке пайи дигаре аз ин воқеа нороз ҳастанд ва мумкин мавозеъи мухталиферо иттихоз намоянд.
Вале қудратҳои ҷаҳонӣ, ба вежа Иёлоти Муттаҳидаи Амрико ва Иттиҳодияи Аврупо, низ ба думболи мудирияти буҳрон ва ҳифзи суботи минтақаӣ хоҳанд буд. Аммо агар танишҳо коҳиш наёбад, мумкин вазъият аз контрол хориҷ гардад.
Эҳтимоли ташдиди ҷанг миёни Эрону Исроил:
Танишҳо миёни Эрону Исроил аз муддатҳо пеш вуҷуд дошта ва кушта шудани Ҳания минҳайси меҳмон дар қалби Эрон мумкин печидагиҳоро печидатар созад.
Аммо аз сӯи дигар вазъияти кунунии танишҳо:
Робитаи Эрону Исроил дар ҳоли ҳозир таҳти таъсири масоили мухталифе, аз ҷумла барномаи ҳастаии Эрон ва ҳимояти Эрон аз гурӯҳҳои муқовимати фаластинӣ аст. Ин танишҳо метавонанд ба ташдиди даргириҳо ва ҳатто ҷанг мунҷар шаванд.
Факторҳои ташдид:
Авомили мухталифе, аз ҷумла сиёсатҳои дохилии Эрону Исроил, тағйирот дар сиёсатҳои байналмилалӣ ва буҳронҳои минтақаӣ метавонанд ба ташдидӣ ҷанг кӯмак кунанд. Агар Ҳания ба унвони як омили калидӣ дар равобити Эрону Ҳамос дар назар гирифта шавад, фуқдони ӯ мумкин аст таодули қудратро дар ин муодилот тағйир диҳад.
Пешбинии оянда:
Бо таваҷҷуҳ ба вазъияти кунунӣ, сенарияҳои мухталифе барои ташдид ё коҳиши танишҳо вуҷуд дорад. Эҳтимоли бурузи даргириҳо дар ҳоли ҳозир маҳдуд аст, аммо густариши он низ имконпазир аст.
Ҳоло агар диққат нашавад, Ховари Миёна дар дуду оташ фурӯ хоҳад рафт.
Таҳлили вазъияти ҷангу даргирӣ:
Ховари Миёна ҳамчунон бо даргириҳо ва ҷангҳои мутааддид мувоҷиҳ аст. Аз Яман ва Сурия то Либия ва Ироқ, буҳронҳои мухталифе дар ҳоли ҳозир дар ин минтақа дар ҷараён аст.
Таъсироти инсониву иқтисодӣ:
Ҷангҳову даргириҳо таъсироти амиқе бар мардум ва иқтисоди кишварҳои Ховари Миёна доштааст. Миллионҳо нафар аз мардум ба далели ҷангҳову буҳронҳо бехонумон шудаанд ва иқтисоди минтақа бо мушкилоти ҷиддӣ мувоҷиҳ аст.
Пешниҳодот барои сулҳ:
Барои коҳиши танишҳо ва дастёбӣ ба сулҳ зарурӣ аст, ки ҷомеаи байналмилали ба таври фаъол дар музокирот ва ҳаллу фасли буҳронҳо мушорикат кунад. Ҳамчунин, ҳимоят аз талошҳои сулҳи дохилӣ ва тавофуқоти сиёсӣ метавонад ба беҳбуди вазъият кӯмак кунад.
НАТИҶАГИРӢ:
Кушта шудани Исмоил Ҳания ва танишҳои мавҷуд миёни Эрону Исроил ба унвони авомили калидӣ дар таҳаввулоти ояндаи Ховари Миёна шинохта мешаванд. Баррасии дақиқи ин авомил ва вокунишҳои минтақаӣ метавонад ба таҳлили беҳтари вазъияти оянда кӯмак кунад. Талош барои коҳиши танишҳо ва расидан ба роҳиҳалҳои пойдор ҳамчунон аҳамияти зиёде дорад, вале бовар дорам, ки Эрон Исроилро бепосух нахоҳад монд. Ҳамчунон Ҳизбуллоҳ ва ҳусиҳо ҳам даст зери алоша нахоҳанд нишаст.
